ව්‍යවස්ථාවේ 9 වැනි වගන්තිය, දේශීය නඩු තීන්දු හා ජාත්‍යන්තර අධිකරණ පූර්වාදර්ශ සංසන්දනය කෙරේ
ශ්‍රී ලංකාවේ නීති මූලාශ්‍රයක් ලෙස බුද්ධ ධර්මය සැලකීම සහ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 9 වැනි වගන්තියේ විෂය පථය සම්බන්ධයෙන් ජනතාවාදී ඒකාබද්ධ විපක්ෂයේ කැඳවුම්කරු, මහාචාර්ය ජී.එල්. පීරිස් විශේෂ ප්‍රකාශයක් නිකුත් කරමින් නෛතික කරුණු රැසක් පෙන්වා දී තිබේ.
22 වැනි ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සංශෝධන පනත් කෙටුම්පත ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය හමුවේ සලකා බැලූ අවස්ථාවේදී ඇති වූ සංවාදයක් මුල් කරගනිමින් මහාචාර්යවරයා මෙම කරුණු දැක්වීම සිදු කර ඇත.
ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේ ප්‍රකාශය සහ ජී.එල්.ගේ විග්‍රහය
22 වැනි ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සංශෝධනය පිළිබඳ පෙත්සම් ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය හමුවේ විභාගයට ගත් අවස්ථාවේදී, පෙත්සම්කාර පාර්ශ්වයක් ලෙස පෙනී සිටි පූජ්‍ය බලංගොඩ කස්සප හිමියන් බෞද්ධ ඉගැන්වීම් සහ සූත්‍ර පිටකයේ කරුණු උපුටා දක්වමින් තර්ක ඉදිරිපත් කර තිබුණි. ඊට පිළිතුරු දෙමින් අධිකරණය ප්‍රකාශ කර ඇත්තේ තීන්දු තීරණ ගනු ලබන්නේ නීතිය පදනම් කරගෙන මිස බෞද්ධ ඉගැන්වීම් පදනම් කරගෙන නොවන බවයි.
මෙම ස්ථාවරය ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 9 වැනි වගන්තියට මෙන්ම මෙරට ඉහළම අධිකරණය මීට පෙර ලබා දී ඇති ඓතිහාසික අධිකාරී තීන්දුවලට පරස්පර වන බව මහාචාර්ය ජී.එල්. පීරිස් පෙන්වා දෙයි. බුද්ධ ධර්මය මෙලෙස බැහැර කිරීම නෛතික පදනමකට අනුකූල නොවන බව ඔහුගේ ප්‍රකාශයේ සඳහන් වේ.
9 වැනි වගන්තිය පිළිබඳ දේශීය අධිකරණ පූර්වාදර්ශ
ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 9 වැනි වගන්තියෙන් බුද්ධාගමට ප්‍රමුඛස්ථානය ලබා දෙන අතරම "බුද්ධ ශාසනය සුරක්ෂිත කොට පෝෂණය කිරීම" රජයේ වගකීමක් ලෙස දක්වා ඇති බව සඳහන් කරන මහාචාර්ය පීරිස්, ඊට අදාළව ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය ලබා දී ඇති තීන්දු කිහිපයක් උපුටා දක්වයි.
පුරාවස්තු සංශෝධන පනත් කෙටුම්පත:
මෙහිදී ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය පෙන්වා දුන්නේ "බුද්ධ ශාසනය" යන යෙදුම "බුද්ධාගම" යන වචනයට වඩා සංකල්පීය වශයෙන් පුළුල් එකක් බවත්, ඊට සමස්ත ආයතනික ව්‍යුහය මෙන්ම බෞද්ධයන්ගේ වතාවත් හා වන්දනාමානවලට අදාළ සියලු වස්තු සහ ස්ථාන ඇතුළත් වන බවත්ය.
13 වැනි ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සංශෝධන නඩුව (1987):
වනසුන්දර විනිසුරුතුමන් සිය නිරීක්ෂණ මඟින් සඳහන් කළේ බුද්ධ ශාසනය යනු පුරාණ, ඓතිහාසික හා පූජනීය ස්ථාන සහ වස්තූන් අන්තර්ගත වන සංක්ෂිප්ත පදයක් බවයි.
ආයුර්වේද සංශෝධන පනත් කෙටුම්පත (2023):
9 වැනි වගන්තියේ සඳහන් "බුද්ධ ශාසනය" යන්නට විනය, සූත්‍ර හා අභිධර්ම යන ත්‍රිපිටකය ඇතුළු බුද්ධ ධර්මයේ මූලධර්ම සහ ඉගැන්වීම් අන්තර්ගත වන බවත්, එබැවින් ත්‍රිපිටකය සුරැකීම සහ පෝෂණය කිරීම රජයේ වගකීමක් බවත් ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය තීන්දු කර ඇති බව මහාචාර්යවරයා අවධාරණය කරයි.
ජාත්‍යන්තර නීතිය තුළ බෞද්ධ මූලධර්ම භාවිතය
දේශීය නීතියට අමතරව ජාත්‍යන්තර නීති ක්ෂේත්‍රය තුළ ද බෞද්ධ දර්ශනය මූලාශ්‍රයක් ලෙස පිළිගෙන ඇති ආකාරය මහාචාර්ය ජී.එල්. පීරිස් සිය ප්‍රකාශයෙන් පෙන්වා දෙයි. හේග් නුවර ජාත්‍යන්තර අධිකරණයේ (ICJ) හිටපු උප සභාපති විනිසුරු සී. ජී. වීරමන්ත්‍රී ලබා දුන් ඓතිහාසික නඩු තීන්දු දෙකක් ඒ සඳහා නිදසුන් ලෙස ඔහු ඉදිරිපත් කරයි.
න්‍යෂ්ටික අවි පිළිබඳ උපදේශක මතය (1996):
න්‍යෂ්ටික අවි භාවිතයේ නීත්‍යානුකූලභාවය පිළිබඳ නඩුවේදී විනිසුරු වීරමන්ත්‍රී පෙන්වා දුන්නේ, මානුෂීය නීතිය පිළිබඳ සලකා බැලීමේදී බුදුදහම වැදගත් දෘෂ්ටිකෝණයක් සපයන බවයි. ඒ සඳහා පූජ්‍ය වල්පොල රාහුල හිමියන්ගේ What the Buddha Taught (1959) ග්‍රන්ථයේ අන්තර්ගතය පාදක කරගන්නා ලදී.
ග්‍රීන්ලන්තය හා ජාන් මායන් සාගර සීමා නඩුව (1993):
සාධාරණත්වය (equity) පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර නීතිමය සංකල්පය විග්‍රහ කිරීමේදී බුදුදහමේ එන සාධාරණත්වය සහ යුක්තිය පිළිබඳ සංකල්පය ජාත්‍යන්තර නීතියට වැදගත් මූලාශ්‍රයක් වන බව විනිසුරු වීරමන්ත්‍රී සිය වෙනම මතය දක්වමින් ප්‍රකාශ කළේය.
නීතිමය හා ව්‍යවස්ථාමය කතිකාවත
අධිකරණයක කාර්යභාරය ලිඛිත නීතිය අර්ථ නිරූපණය කිරීම වුවද, ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 9 වැනි වගන්තියේ හරය විග්‍රහ කිරීමේදී දේශීය හා ජාත්‍යන්තර වශයෙන් නීතිමය හා දාර්ශනික මූලාශ්‍ර භාවිත කිරීමේ වැදගත්කම මහාචාර්ය ජී.එල්. පීරිස් සිය ප්‍රකාශය හරහා පෙන්වා දී තිබේ.
22 වැනි සංශෝධන විභාගය පාදක කරගනිමින් ඉදිරිපත් වූ මෙම නෛතික කරුණු දැක්වීම, ඉදිරියේදී මෙරට ව්‍යවස්ථා ප්‍රතිසංස්කරණ සහ නීති විග්‍රහයන් තුළ සැලකිය යුතු අවධානයකට ලක්වනු ඇති බව පෙනී යයි.
