ප්‍රොටෝකෝල් සම්ප්‍රදාය ගොඩනැඟූ 'යකඩ ගැහැනිය' මානෙල් අබේසේකර දිවිසැරිය නිමකරයි
ශ්‍රී ලංකා විදේශ සේවා ඉතිහාසයේ ප්‍රථම වෘත්තීය කාන්තා රාජ්‍යතාන්ත්‍රික නිලධාරිනිය මෙන්ම ප්‍රථම කාන්තා තානාපතිවරියක වූ මානෙල් අබේසේකර මහත්මිය වයස අවුරුදු 93ක්ව සිටියදී සැප්තැම්බර් 10 දා අභාවප්‍රාප්ත වූවාය. මෙරට විදේශ සේවයේ ප්‍රොටෝකෝල් පද්ධතිය (රාජ්‍යතාන්ත්‍රික සන්ධාන සම්ප්‍රදාය) විධිමත් පදනමකට ගෙන ආ පුරෝගාමී නිලධාරිනියක වූ ඇයගේ අභාවයත් සමඟ ශ්‍රී ලංකා රාජ්‍යතාන්ත්‍රික ක්ෂේත්‍රයේ ස්වර්ණමය යුගයක එක් වැදගත් පරිච්ඡේදයක් අවසන් වී තිබේ.
පුරුෂ ආධිපත්‍යය බිඳ දමමින් විදේශ සේවයට
රාජ්‍ය සේවයේ හා රාජ්‍යතාන්ත්‍රික කටයුතුවල පුරුෂ ආධිපත්‍යය දැඩිව පැවති යුගයක, 1958 වසරේදී එවකට පැවති ලංකා විදේශ සේවයට (Ceylon Overseas Service) කාන්තාවක ලෙස ප්‍රථම වරට එක්වීමට ඇය සමත් වූවාය. කොළඹ මෙතෝදිස්ත විද්‍යාලයෙන් මූලික අධ්‍යාපනය ලබා අනතුරුව කීර්තිමත් ඔක්ස්ෆර්ඩ් විශ්වවිද්‍යාලයෙන් උසස් අධ්‍යාපනය හැදෑරූ ඇය, තරගකාරී පදනමකින් විදේශ සේවයට තේරී පත්වූ පළමු ශ්‍රී ලාංකික කාන්තාව ලෙස ඉතිහාසගත වූවාය.
ලන්ඩන් නුවර ශ්‍රී ලංකා මහ කොමසාරිස් කාර්යාලයේ තෙවන ලේකම්වරිය ලෙස සේවය ආරම්භ කළ ඇය, පසුකාලීනව තායිලන්තයේ සහ ජර්මනියේ මෙරට තානාපතිනිය ලෙස රාජ්‍යතාන්ත්‍රික සේවයේ ඉහළම තලයන් නියෝජනය කළාය. 1975 වකවානුවේ කොළඹ ඇමෙරිකානු තානාපති කාර්යාලය විසින් එරට රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුව වෙත යවන ලද රහස්‍ය රාජ්‍යතාන්ත්‍රික කේබල් පණිවුඩයක ද ඇයගේ පැහැදිලි සන්නිවේදන කුසලතාව සහ ආකර්ෂණීය පෞරුෂය ("articulate and charming") විශේෂයෙන් අගය කර තිබිණි.
නොබැඳි සමුළුවේ සන්ධාන මෙහෙයුම හා ආයතනික මතකය
1976 වසරේ කොළඹදී පැවැති පස්වන නොබැඳි ජාතීන්ගේ රාජ්‍ය නායක සමුළුව ශ්‍රී ලංකාව මෙතෙක් සත්කාරකත්වය දැක්වූ දැවැන්තම ජාත්‍යන්තර රාජ්‍යතාන්ත්‍රික හමුව ලෙස සැලකේ. ලෝක නායකයන් සියයකට අධික සංඛ්‍යාවක් සහභාගී වූ එම සමුළුවේ ප්‍රධාන සන්ධාන නිලධාරිනිය (Chief of Protocol) ලෙස කටයුතු කරමින්, කිසිදු රාජ්‍යතාන්ත්‍රික ගැටලුවක් මතු නොවීමට වගබලා ගැනීමට ඇය දැක්වූ දැඩි විනය හා සැලසුම් සහගතභාවය ක්ෂේත්‍රයේ නොමැකෙන ඇගයීමට ලක්විය.
අර්බුද කළමනාකරණය: අලිතාලියා ගුවන් යානා සිදුවීම
Madam-Sir සහ පරම්පරා ගණනාවකට ඉතිරි කළ ආදර්ශය
විශ්‍රාම ලැබීමෙන් අනතුරුවද සිය දීර්ඝ වෘත්තීය අත්දැකීම් අනාගත පරපුර උදෙසා ග්‍රන්ථාරූඪ කළ ඇය, "Madam-Sir" නමින් ස්වයංචරිතාපදානයක් ප්‍රකාශයට පත් කළාය. ශ්‍රී ලංකා විදේශ සේවා නිලධාරිනියක විසින් සම්පාදිත දුර්ලභ ගණයේ කෘතියක් වන එය, කාන්තාවක ලෙස ජාත්‍යන්තර රාජ්‍යතාන්ත්‍රික ක්ෂේත්‍රය තුළ මුහුණ දුන් අභියෝග මෙන්ම රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික සේවයේ සැබෑ භාවිතය විදහා දක්වන්නකි.
විශ්‍රාම දිවිය ගතකරන අතරතුරද ලක්ෂ්මන් කදිර්ගාමර් ජාත්‍යන්තර සබඳතා හා උපායමාර්ගික අධ්‍යයන ආයතනය (LKI) සහ විදේශ අමාත්‍යාංශය හරහා නවක විදේශ සේවා නිලධාරීන්ට මඟපෙන්වීමේ කාර්යයේ ඇය නිරත වූවාය. රාජ්‍යතාන්ත්‍රික ප්‍රමිතීන්, විනය සහ ජාතික අවශ්‍යතාවන්ට මුල්තැන දෙමින් ඇය තැබූ වෘත්තීය ආදර්ශය මෙරට රාජ්‍ය සේවා ඉතිහාසයේ සුවිශේෂී සලකුණක් ලෙස පවතිනු ඇත.
