මංගල සාදවල සංගීතයට බලපත්‍ර ගාස්තුවක්: ක්ෂේත්‍රයේ දැඩි කතාබහක්

*සාමාන්‍ය ජනතාවට සහ සංගීත ශිල්පීන්ට අසාධාරණ බරක් බවට ගායක ගායිකා සංගමයෙන් චෝදනා  

මංගල උත්සව, පෞද්ගලික සාද මෙන්ම හෝටල් සහ විවිධ වාණිජ උත්සවවලදී ගීත වාදනය කිරීම වෙනුවෙන් රුපියල් 20,000 සිට රුපියල් 125,000 දක්වා විශේෂ බලපත්‍ර ගාස්තුවක් අය කිරීමට පියවර ගැනීමත් සමඟ මෙරට සංගීත සහ උත්සව ක්ෂේත්‍රය තුළ දැඩි කතාබහක් නිර්මාණය වී තිබේ.  

ජාතික බුද්ධිමය දේපළ කාර්යාලය (NIPO) යටතේ ලියාපදිංචිව ක්‍රියාත්මක වන ශ්‍රී ලංකා නිර්මාණකරුවන්ගේ සහ ප්‍රකාශකයන්ගේ සංගමය (ACPOSL) විසින් නිකුත් කර ඇති නව රෙගුලාසි මාලාවක් මඟින් මෙම බලපත්‍ර ක්‍රමය හඳුන්වා දී ඇත.  

බලපත්‍රය රජයේ බද්දක් නොවේ - නිර්මාණකරුවන්ගේ සංගමය  

මෙම ගාස්තුව සම්බන්ධයෙන් සමාජයේ විවිධ මත පළවීමත් සමඟ කරුණු පැහැදිලි කරන ශ්‍රී ලංකා නිර්මාණකරුවන්ගේ සහ ප්‍රකාශකයන්ගේ සංගමය පෙන්වා දෙන්නේ, මෙය කිසිසේත්ම රජය විසින් පනවන ලද බද්දක් හෝ රජයේ ආදායමක් නොවන බවයි.  

ගීතයක සැබෑ හිමිකරුවන් වන පද රචකයන්ට සහ තනු නිර්මාණකරුවන්ට ඔවුන්ගේ නිර්මාණ වාණිජමය වශයෙන් භාවිත වන අවස්ථාවලදී හිමිවිය යුතු සාධාරණ කර්තෘභාගය (Royalty) නිසි පරිදි ලබාදීම මෙහි මූලික අරමුණ බව එම සංගමය අවධාරණය කරයි. බොහෝ අවස්ථාවල ගායක ගායිකාවන්ට ප්‍රසංග වේදිකාව හරහා ඇගයීමක් සහ ආදායමක් හිමිවුවද, තිරය පිටුපස සිටින නිර්මාණකරුවන් ආර්ථික වශයෙන් දැඩි අසාධාරණයට ලක්වන බව ඔවුන්ගේ ස්ථාවරයයි.  

එමෙන්ම මෙම බලපත්‍ර ගාස්තුව සංගීත කණ්ඩායම්වලින් හෝ වාදක ශිල්පීන්ගෙන් අය නොකරන බවත්, නිවෙස්වල පැවැත්වෙන පෞද්ගලික පවුලේ උත්සව සඳහා මෙය අදාළ නොවන බවත් එම සංගමය සඳහන් කරයි. විශේෂයෙන් කුඩා හෝටල් පරිශ්‍ර සහ නගරයෙන් බැහැර කුඩා උත්සව සඳහා වඩාත් ලිහිල් හා සාධාරණ ගාස්තු ක්‍රමයක් සකස් කිරීම කෙරෙහි මේ වන විටත් අවධානය යොමුකර ඇති බව ද ඔවුහු පවසති.  

අසාධාරණ මූල්‍ය බරක් පැටවීමක් - ගායක ගායිකා සංගමය  

කෙසේ වෙතත්, මෙම නව ගාස්තු ක්‍රමවේදයට ශ්‍රී ලාංකේය ගායක ගායිකා සංගමය (SLASA) සිය දැඩි අප්‍රසාදය පළකර ඇත. බුද්ධිමය දේපළ අයිතිවාසිකම් රැකගැනීමේ අවශ්‍යතාව පිළිගන්නා නමුත්, ඒ මුවාවෙන් සාමාන්‍ය ජනතාව, උත්සව සංවිධායකයන් සහ සංගීත ක්ෂේත්‍රයෙන් ජීවිකාව සලසා ගන්නා ශිල්පීන් අපහසුතාවට පත්කිරීම සාධාරණ නොවන බව එම සංගමය පෙන්වා දෙයි.  

මේ සම්බන්ධයෙන් අදහස් දක්වන ගායක ගායිකා සංගමයේ සභාපති ප්‍රවීණ ගායන ශිල්පී විශාරද ජගත් වික්‍රමසිංහ සඳහන් කරන්නේ, 2003 අංක 36 දරන බුද්ධිමය දේපළ පනත තුළ පවා ගීතයක සාර්ථකත්වයට හේතු වන ගායන ශිල්පියාගේ කාර්යභාරයට ලැබී ඇත්තේ සීමිත ආර්ථික හා නෛතික අයිතියක් බවයි.  

පෞද්ගලික ආයතනයක් මැදිහත් වී මෙවැනි විශාල ගාස්තු නියම කිරීමේ නීතිමය පදනම, එම මුදල් අයකර ගැනීමේ ක්‍රමවේදය සහ ඒවා නිර්මාණකරුවන් අතර බෙදාහැරීමේ විනිවිදභාවය පිළිබඳව පැහැදිලි විගණනයක් අවශ්‍ය බව හෙතෙම ප්‍රකාශ කරයි. ප්‍රසංග සහ සාද ආශ්‍රිතව නිර්මාණය වන ආර්ථිකය හකුළුවා නොදමා, පාර්ශ්ව තුනටම (පද රචක, තනු නිර්මාණකරු සහ ගායක) සම අයිතියක් ලැබෙන ජාත්‍යන්තර ක්‍රමවේදයක් ක්‍රියාත්මක විය යුතු බව ගායක ගායිකා සංගමයේ ස්ථාවරයයි.  

හෝටල් ක්ෂේත්‍රයේ සහ ජාත්‍යන්තර භාවිතයේ පසුබිම  

මෙම නව රෙගුලාසි මාලාවත් සමඟ හෝටල් සහ සංචාරක ක්ෂේත්‍රයෙන් ද විරෝධතා මතු වී ඇත. හෝටල් හිමියන්ගේ සංගමය (THASL) පෙන්වා දෙන්නේ මේ හරහා උත්සව වියදම් ඉහළ යාම හේතුවෙන් හෝටල් තුළ දේශීය සංගීතය වාදනය කිරීම සීමා වීමේ අවදානමක් මතුවිය හැකි බවයි.  

ජාත්‍යන්තර වශයෙන් ගත්කල, පොදු ස්ථානවල ගීත වාදනය කිරීමේදී කර්තෘභාග එකතු කිරීම (Public Performance Licensing) බහුලව භාවිත වන පිළිගත් ක්‍රමයකි. එහෙත් එම ක්‍රියාවලිය සාර්ථකව පවත්වාගෙන යනු ලබන්නේ නිර්මාණකරුවන්, ගායකයන්, උත්සව සංවිධායකයන් සහ ව්‍යාපාරික ක්ෂේත්‍රය යන සියලු පාර්ශ්වයන්ගේ එකඟතාව හා ඉතා විනිවිදභාවයෙන් යුතු මධ්‍යගත යාන්ත්‍රණයක් ඔස්සේ පමණි.  

ශ්‍රී ලංකාවේ මෙතෙක් නිසි ලෙස ක්‍රියාත්මක නොවූ කර්තෘභාග අයිතිය බලාත්මක කිරීමට යාමේදී මතුව ඇති මෙම නොසන්සුන්තාව විසඳා ගැනීම සඳහා සියලු පාර්ශ්ව එක්ව සාකච්ඡා මාර්ගයෙන් පොදු එකඟතාවකට පැමිණීමේ අවශ්‍යතාව මේ වන විට ක්ෂේත්‍රය තුළ දැඩිව මතුවෙමින් පවතී.  


වැඩිදුර කියවීම සඳහා මුලාශ්‍ර:  

Sunday Times - Music licence strikes sour note at weddings and parties; pay for Sinhala, Tamil and Hindi songs  

The Leader - සාද සහ මංගල උත්සවවල ගීත වාදනයට නව බලපත්‍ර ගාස්තුවක්  

අරුණ - සංගීත බලපත්‍රය රජයේ බද්දක් නොවේ: නිර්මාණකරුවන්ගේ සහ ප්‍රකාශකයන්ගේ සංගමය

අරුණ - ප්‍රසංගවල වටිනාකම හෑල්ලු කරන්න එපා: ගායක ගායිකා සංගමය