එල් නිනෝ උණුසුමෙන් ලක්ෂ හතරහමාරකට වැඩි පිරිසකගේ ජීවිත අනතුරේ !

*කඩිනම් සහන සහ අනුවර්තන ක්‍රියාමාර්ග හරහා දහස් සංඛ්‍යාත ජීවිත බේරා ගැනීමට අවස්ථාව ඇති බව විද්‍යාඥයෝ පෙන්වා දෙති.


දේශගුණික විපර්යාස සහ සාගර උණුසුම් වීමේ ස්වභාවය තීව්‍ර කරමින් මේ දිනවල ක්‍රියාත්මක වන ප්‍රබල ‘සුපර් එල් නිනෝ’ (Super El Niño) කාලගුණික තත්ත්වය හේතුවෙන්, ලොව පුරා අන්ත උෂ්ණත්වය නිසා සිදුවිය හැකි අමතර මරණ සංඛ්‍යාව 451,000 ඉක්මවා යනු ඇතැයි නවතම පර්යේෂණ වාර්තාවක් අනාවරණය කරයි. 

චිකාගෝ විශ්වවිද්‍යාලයේ ‘ක්ලයිමේට් ඉම්පැක්ට් ලැබ්’ (Climate Impact Lab) ආයතනය විසින් නිකුත් කරන ලද මෙම වාර්තාව පෙන්වා දෙන්නේ, සාමාන්‍ය වර්ෂවලට වඩා අන්ත උෂ්ණත්ව සහිත දින ගණන 44% කින් පමණ ඉහළ යනු ඇති බවයි.   

මෙහි ඇති විශේෂත්වය නම්, මෙම අනාවැකිය මඟින් ඉදිරි මාසවලදී වැඩිම මරණ සංඛ්‍යාවක් වාර්තා විය හැකි ප්‍රදේශ නිශ්චිතවම හඳුනාගෙන තිබීමයි. ඒ හරහා අදාළ රජයන්ට සහ බලධාරීන්ට කඩිනම් හදිසි ක්‍රියාමාර්ග ගනිමින් ජීවිත දහස් ගණනක් බේරා ගැනීමට මඟපෙන්වා දී තිබේ.   

අන්ත උෂ්ණත්වයේ බරපතළ බලපෑම ගෝලීය දකුණට

මෙම දේශගුණික විපර්යාසයේ දැඩි බලපෑමෙන් වැඩිපුරම පීඩාවට පත්වන්නේ සංවර්ධනය වෙමින් පවතින ගෝලීය දකුණේ (Global South) රටවල්ය. වාර්තාවට අනුව, ඉදිරි මාස හය තුළ අප්‍රිකානු සාහෙල් (Sahel) කලාපයේ පමණක් අමතර මරණ 66,800ක් සිදුවිය හැකි අතර, එයින් අඩකට ආසන්න ප්‍රමාණයක් (මරණ 31,400ක්) නයිජීරියාවෙන් වාර්තා වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.   

මීට අමතරව, සුඩානයෙන් මරණ 17,500ක්, නීගර් හි මරණ 10,000ක් සහ චැඩ් හි මරණ 8,000ක් ලෙස අප්‍රිකානු කලාපයේ දැඩි අවදානමක් පවතී. ආසියාතික කලාපය ද මෙයට නොදෙවෙනි වන අතර, පිලිපීනය, වියට්නාමය, තායිලන්තය සහ කාම්බෝජය යන රටවල එකතුවෙන් අමතර මරණ 19,400ක් ද, ඉන්දුනීසියාවෙන් මරණ 19,300ක් ද වාර්තා විය හැක. ඉන්දියාවෙන් මරණ 15,800ක් අපේක්ෂා කෙරෙන අතර, දකුණු ඇමරිකාවේ බ්‍රසීලය ද දැඩි උෂ්ණත්වය නිසා මරණ 13,300කට මුහුණ දෙනු ඇතැයි පුරෝකථනය කර ඇත.   

මෙම එල් නිනෝ තත්ත්වය හුදෙක් උෂ්ණත්වය ඉහළ යාමකට පමණක් සීමා නොවී, නියඟ, ලැව්ගිනි සහ හදිසි ගංවතුර තත්ත්වයන් ද තීව්‍ර කරනු ඇති බව පර්යේෂකයෝ පෙන්වා දෙති.

අනාගතයේ දැඩි යථාර්ථයක පෙරනිමිත්තක්

මෙවර එල් නිනෝ සංසිද්ධිය විද්‍යාඥයන් විසින් හඳුන්වා දී ඇත්තේ “අපගේ අනාගතයෙන් ලැබුණු තැපැල්පතක්” (Postcard from our future) ලෙසිනි. මින් අදහස් වන්නේ, තවත් වසර 20කින් පමණ දේශගුණික විපර්යාස නිසා ලෝකයට අත්වීමට නියමිත සාමාන්‍ය උෂ්ණත්ව තත්ත්වයන් අද දින මේ හරහා අත්විඳීමට සිදුවී ඇති බවයි. සුදුසු අනුවර්තන ක්‍රියාමාර්ග සඳහා කඩිනමින් ආයෝජනය නොකළහොත්, අනාගතයේදී මුහුණදීමට සිදුවන බිහිසුණු තත්ත්වයේ පූර්ව දර්ශනයක් (පෙරනිමිත්තක්) ලෙස මෙය සැලකිය හැකිය.

කෙසේ වෙතත්, කඩිනම් හදිසි ප්‍රතිචාර දැක්වීම් සහ ඉලක්කගත සූදානමක් හරහා මෙම වසරේ සිදුවිය හැකි මරණ රැසක් වළක්වා ගත හැකි බව වාර්තාව අවධාරණය කරයි. කල්තියා දැනුම් දීමේ පද්ධති, සිසිල් කිරීමේ මධ්‍යස්ථාන සහ එළිමහන් සේවක ආරක්ෂාව වැනි සාර්ථක බව තහවුරු වූ ක්‍රියාමාර්ග ඔස්සේ ජීවිත විශාල සංඛ්‍යාවක් බේරාගත හැකි බව ‘ක්ලයිමේට් ඉම්පැක්ට් ලැබ්’ ආයතනයේ සම-නිර්මාතෘ මයිකල් ග්‍රීන්ස්ටෝන් (Michael Greenstone) පවසයි.

මෙම තත්ත්වය තවදුරටත් වර්ධනය වන ආකාරය අනුව, පර්යේෂකයන් විසින් ඉදිරි පුරෝකථනයන් සහ දත්ත යාවත්කාලීන කරමින් ජනතාව දැනුවත් කිරීමට නියමිතය.   


වැඩිදුර කියවීම සඳහා මූලාශ්‍රය:

Climate Impact Lab - More than 451,000 Heat Deaths Projected from Super El Niño