භාතිය-සන්තුෂ් මුල්‍ය චෝදනා: බදු පද්ධතියට අලුත් පාඩමක්

ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රකට සංගීත යුගලයක් වන භාතිය ජයකොඩි සහ සන්තුෂ් වීරමන් යන ශිල්පීන්ට එරෙහිව අල්ලස් හෝ දූෂණ චෝදනා විමර්ශන කොමිෂන් සභාව (CIABOC) වෙත ලිඛිත පැමිණිල්ලක් ඉදිරිපත්ව තිබේ.

මෙම පැමිණිල්ල මඟින් ප්‍රශ්න කර ඇත්තේ ඔවුන්ගේ සංගීත ප්‍රසංග සහ ව්‍යාපාරික ආදායම් නිසි පරිදි දේශීය ආදායම් දෙපාර්තමේන්තුව වෙත ප්‍රකාශ කර ඇත්ද යන්නයි.

කෙසේ වෙතත්, මෙය හුදෙක් පුද්ගලයන් දෙදෙනෙකුට එහා ගිය, ශ්‍රී ලංකාවේ මුදල් සංසරණ පද්ධතියේ පවතින විනිවිදභාවය පිළිබඳ පුළුල් ආර්ථික ප්‍රශ්නයක් මතු කරන්නකි.

අල්ලස් කොමිසමට යොමු වූ පැමිණිල්ලේ හරය

අදාළ පැමිණිල්ල මඟින් පෙන්වා දෙන්නේ එක් ප්‍රසංගයක් සඳහා රුපියල් මිලියනයක් (ඩොලර් 3,300ක් පමණ) ඉක්මවූ මුදලක් අය කිරීමේදී සැලකිය යුතු කොටසක් බැංකු පද්ධතියෙන් පිටත සිදුවන බවයි.

එම මුදල් සෘජුවම අතින් අතට මුදල් නෝට්ටු (Cash) ලෙස හුවමාරු වන බැවින්, ඒවා නිසි ආදායම් වාර්තාවල සටහන් නොවන බවට එහිදී සැක පළ කර ඇත.
මෙම කරුණු මෙතෙක් අධිකරණයක් හමුවේ තහවුරු කර නොමැති විමර්ශන මට්ටමේ පවතින චෝදනා පමණක් පමණි.

කලා ක්ෂේත්‍රය ඉක්මවූ ආයතනික ආයෝජන

භාතිය සහ සන්තුෂ් යනු හුදු ගායන ශිල්පීන් දෙදෙනෙකු පමණක් නොව, දිවයිනේ ප්‍රමුඛතම ආයතනික සන්නාම රැසක් සමඟ සම්බන්ධ වූ දැවැන්ත ව්‍යාපාරික ජාලයකි.
ඔවුන්ගේ 'Showtown Entertainment' ආයතනය හරහා දැවැන්ත ප්‍රසංග කළමනාකරණය, ආයතනික වෙළඳ ප්‍රචාරණය සහ රාජ්‍ය මට්ටමේ උත්සව මෙහෙයුම් සංවිධානය කෙරේ.

මීට පෙර වැරැස් ගඟ ඇවිදින මංතීරුව විවෘත කිරීම වෙනුවෙන් රාජ්‍ය ආයතනයකින් ලබාගත් රුපියල් මිලියන 27.6ක (එවකට ඩොලර් 210,000ක පමණ) මුදලක් සම්බන්ධයෙන්ද මෙහිදී අවධානය යොමුව තිබේ.

එහිදී අදාළ පාර්ශ්වය පැහැදිලි කර තිබුණේ එම මුදල පෞද්ගලික ගායන ගාස්තුවක් නොව, විශාල ශබ්ද-ආලෝක පද්ධති, වේදිකා නිර්මාණ සහ අනෙකුත් ශිල්පීන් වෙනුවෙන් වැය වූ පිරිවැයක් බවයි.

වියදම් සහ ආදායම් වෙන්කර හඳුනාගැනීමේ ගැටලුව

ව්‍යාපාරයකට ලැබෙන සමස්ත පිරිවැටුම යනු එහි ලාභය නොවන අතර, මහා පරිමාණ නිෂ්පාදන සඳහා ඒ හා සමාන වියදම් පවතී.

නමුත් ගනුදෙනු බැංකු පද්ධතිය හරහා නොව සෘජු මුදලින් සිදුවන විට, නීත්‍යානුකූල ව්‍යාපාරික වියදම කුමක්ද සහ පුද්ගලික ආදායම කුමක්ද යන්න බදු නිලධාරීන්ට හඳුනාගැනීම අසීරු වේ.

මාසික වැටුප් ලබන්නන්ගේ බදු මුදල් උපයනවිටම (APIT) රජයට අය කරගැනීමේ ක්‍රමවේදයක් පවතින පසුබිමක, මෙවැනි මුදල් ගනුදෙනු බදු දැලට හසුකර ගැනීම සංකීර්ණ කටයුත්තකි.

ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ (IMF) මඟපෙන්වීම් යටතේ මෙරට බදු පදනම පුළුල් කිරීමට උත්සාහ දරන අවස්ථාවක, මෙවැනි ක්ෂේත්‍ර කෙරෙහි අවධානය යොමුවීම ආර්ථික වශයෙන් සාමාන්‍ය තත්ත්වයකි.

විදෙස් රටවල ක්‍රමවේද සහ මූල්‍ය විනය

ඉන්දියාව සහ දකුණු කොරියාව වැනි රටවල ප්‍රමුඛ කලාකරුවන්ගේ මූල්‍ය ගනුදෙනු අධීක්ෂණය කිරීම සඳහා විශේෂ බදු සහ විමර්ශන යාන්ත්‍රණ ක්‍රියාත්මක වේ.
එම රටවල මහා පරිමාණ ප්‍රසංග සහ ප්‍රචාරණ ගාස්තු සඳහා මුදල් නෝට්ටු භාවිතය වෙනුවට, නිල බැංකු මාරුවීම් සහ ඩිජිටල් ගෙවීම් පද්ධති අනිවාර්ය කර ඇත.

ශ්‍රී ලංකාවේද අවශ්‍ය වන්නේ සාක්ෂි මත පමණක් පදනම්ව කටයුතු කරමින්, කලාකරුවන්ගේ ව්‍යාපාරික නිදහසට බාධා නොවන පරිදි සියලුම මුදල් ගනුදෙනුවල නීත්‍යානුකූල විනිවිදභාවය තහවුරු කිරීමයි.