සනස සන්නාමය යටතේ මතුව ඇති ත්‍රිවිධ නියාමන අර්බුදය

එකම නම, වෙනස් නීති තුනක්

'සනස' යනු මෙරට ගම්බද ආර්ථිකය පණගැන්වූ ඓතිහාසික සන්නාමයකි. එහෙත් අද වන විට එම නම පිටුපස එකිනෙකට හාත්පසින්ම වෙනස් ආයතනික ස්වභාවයන් තුනක් ක්‍රියාත්මක වේ.

* පළමුවැන්න ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුවේ දැඩි අධීක්ෂණය යටතේ පවතින සනස සංවර්ධන බැංකුවයි (SDB Bank).

* දෙවැන්න රක්ෂණ නියාමන කොමිසමේ පාලනයට යටත් සනස ලයිෆ් සමාගමයි.

* තුන්වැන්න පළාත් සමුපකාර දෙපාර්තමේන්තු යටතේ පවතින ගම් මට්ටමේ ප්‍රාථමික සමිති ජාලයයි.

සාමාන්‍ය ගැමියා මේ සියල්ල දකින්නේ එකම 'සනස' ලෙසිනි. ගැටලුව නිර්මාණය වන්නේ එතැනය.

බැංකුවේ ස්ථාවරත්වය සහ ක්ෂුද්‍ර ණය පදනම

මහ බැංකු නියාමනය ලබන සනස සංවර්ධන බැංකුව (SDB) 2026 වසරේ මුල් කාර්තුවේදී රුපියල් මිලියන 60ක බදු පසු ලාභයක් වාර්තා කරමින් මූල්‍ය ස්ථාවරත්වය පවත්වාගෙන යයි. ඩිජිටල් ගනුදෙනු වර්ධනය වීමත් සමඟ ගාස්තු ආදායම 29%කින් ඉහළ ගොස් ඇත.

* සමස්ත වත්කම්: රුපියල් බිලියන 146.9කි.
* ග්‍රාමීය හා සුළු ව්‍යාපාර ණය: රුපියල් බිලියන 109.8ක් නිකුත් කර තිබේ.
* ප්‍රාග්ධන ප්‍රමාණතාව: 15.15%ක මට්ටමක පවතින අතර, අහිතකර ණය සඳහා වන ආරක්ෂණ ආවරණය 50%කට ආසන්නය.

මෙම අගයන් මගින් බැංකු පද්ධතියේ ශක්තිමත්භාවය තහවුරු කෙරේ.

රක්ෂණ අංශයේ නියාමන මැදිහත්වීම

ඊට වෙනස්ව, සනස ලයිෆ් රක්ෂණ සමාගමට මෑත කාලයේදී දැඩි නියාමන නියෝගවලට යටත් වීමට සිදුවිය. ප්‍රමාණවත් මුදල් සංචිත (Solvency Margin) පවත්වා නොගැනීම සහ දත්ත සැපයීමේ දුර්වලතා හේතුවෙන් 2025 දෙසැම්බරයේදී එහි ලියාපදිංචිය තාවකාලිකව අත්හිටුවීමට රක්ෂණ නියාමන කොමිසම පියවර ගත්තේය.

අනතුරුව සිදුකළ මූල්‍ය ප්‍රතිසංවිධාන සැලකිල්ලට ගනිමින් 2026 ජූලි මාසයේදී කොන්දේසි සහිතව යළි ක්‍රියාත්මක වීමට ඊට අවසර හිමිවිය. රුපියල් මිලියන 522ක හිමිකම් කොටස් නිකුතුවක් සහ ණයකර නිකුතුවක් හරහා අරමුදල් සපයා ගැනීමටත්, සනස ජෙනරල් ඉන්ෂුවරන්ස් සමාගමේ පවතින 53.5%ක කොටස් හිමිකාරිත්වය විකිණීමටත් මේ වන විට කටයුතු සම්පාදනය වෙමින් පවතී.

පාලනයෙන් තොර ප්‍රාථමික සමිතිවල තත්ත්වය

වඩාත්ම සංවේදී අර්බුදය නිර්මාණය වී ඇත්තේ ගම් මට්ටමේ පවතින සනස සමුපකාර සමිති ආශ්‍රිතවය. මෙම සමිති මහ බැංකුවේ සෘජු නීති පද්ධතියට යටත් නොවන අතර, ඒවා අධීක්ෂණය වන්නේ පළාත් සභා සමුපකාර කොමසාරිස්වරුන් යටතේය.

නියාමනයේ පවතින මෙම දුර්වලතා හේතුවෙන් ඇතැම් ප්‍රදේශවල අක්‍රමිකතා වාර්තා විය:

* ගම්පහ දිස්ත්‍රික් සනස සංගමය: රුපියල් මිලියන 708ක තැන්පතු මුදල් අක්‍රමිකතාවක් සම්බන්ධයෙන් හිටපු නිලධාරීන් කිහිපදෙනෙකු අත්අඩංගුවට ගෙන පරීක්ෂණ ක්‍රියාත්මක වේ.

* නාගොඩ උතුර සමිතිය: රුපියල් මිලියන 110ක මුදල් වංචාවක් පිළිබඳ චෝදනා මත සාමාජික විරෝධතා මතු විය.

තැන්පතු අහිමි වීම හුදෙක් පුද්ගලික පාඩුවක් පමණක් නොවේ. එය ග්‍රාමීය ව්‍යවසායකයින්ගේ දෛනික මුදල් සංසරණය අඩපණ කරන අතර ක්ෂුද්‍ර මූල්‍ය කෙරෙහි ඇති පොදු විශ්වාසය බිඳ දැමීමට හේතු වේ.

ක්ෂේත්‍රයේ ප්‍රවීණයන්ගේ නිරීක්ෂණ

මහජන තැන්පතු භාරගන්නා සියලුම සමුපකාර මූල්‍ය ආයතන කඩිනමින් කේන්ද්‍රීය මූල්‍ය අධීක්ෂණ පද්ධතියක් යටතට ගෙන ඒමේ හදිසි අවශ්‍යතාව ස්වාධීන ආර්ථික විද්වතුන් සහ ක්ෂේත්‍ර නිරීක්ෂකයින් විසින් පෙන්වා දෙනු ලබයි. එවැනි ඒකාබද්ධ නියාමන ක්‍රමවේදයක් ක්‍රියාත්මක නොවන්නේ නම්, එකම සන්නාම නාමය යටතේ විධිමත් අධීක්ෂණයට ලක්වන ආයතන සහ නියාමනයෙන් තොර ආයතන අතර වෙනස වෙන්කර හඳුනාගත නොහැකිව අවසානයේ අවදානමට ලක්වන්නේ සාමාන්‍ය ග්‍රාමීය තැන්පත්කරුවන් බව ඔවුහු වැඩිදුරටත් අවධාරණය කරති.


වැඩිදුර තොරතුරු සහ මූලාශ්‍ර:

ලංකා නිව්ස් : SANASA’s Three-Way Crisis Exposes Sri Lanka’s Regulatory Failure

Central Bank of Sri Lanka - Financial System Stability Assessment

Insurance Regulatory Commission of Sri Lanka - Regulatory Actions & Notices