සපුගස්කන්දෙන් ඩොලර් බිලියනයක් ඉතිරිවෙද්දී සිනොපෙක් ගිවිසුම අර්බුදයක

වසා දැමීමේ අවදානමක පැවති සපුගස්කන්ද තෙල් පිරිපහදුව මාස නවයක් තුළ මෙරටට ඇමෙරිකානු ඩොලර් බිලියනයකට අධික විදේශ විනිමයක් ඉතිරි කර දී තිබේ.

හම්බන්තොට යෝජිත ඩොලර් බිලියන 3.7ක චීන සිනොපෙක් (Sinopec) තෙල් පිරිපහදු ගිවිසුම අත්හිටුවීමට කැබිනට් සාකච්ඡා කමිටුව නිර්දේශ කර ඇත්තේ, දේශීය පිරිපහදුවේ මෙම සුවිශේෂී මූල්‍ය ශක්තිය මතුපිටට පැමිණ ඇති මොහොතකය.

ජනාධිපති කාර්ය මණ්ඩල ප්‍රධානී බී. කේ. ප්‍රභාත් චන්ද්‍රකීර්ති ගේ ප්‍රධානත්වයෙන් යුත් සාකච්ඡා කමිටුවේ නිර්දේශය සම්බන්ධයෙන් කැබිනට් මණ්ඩලයේ අවසන් තීන්දුව නුදුරේදීම ප්‍රකාශයට පත්වීමට නියමිතය.

ඩොලර් මිලියන 417ක ලාභය සහ රුපියල් බිලියන 41ක සහනාධාරය

රජයේ ප්‍රවෘත්ති දෙපාර්තමේන්තුව සමඟ පැවති සාකච්ඡාවකදී ලංකා ඛනිජ තෙල් නීතිගත සංස්ථාවේ (CPC) සභාපති ඩී. ජේ. රාජකරුණා සඳහන් කළේ, කලින් කැබිනට් තීරණයකින් සංස්ථාවෙන් වෙන්කර අක්‍රිය කිරීමට සැලසුම් කළ සපුගස්කන්ද, මේ වසරේ මුල් මාස නවයේදී පමණක් ඩොලර් මිලියන 417ක ලාභයක් වාර්තා කළ බවයි.

අර්බුද මැද වුවද සැලසුමකට අනුව ගමන් කරමින් සංස්ථාව මාස නවය තුළ රුපියල් බිලියන 28ක ලාභයක් ලබා ඇත. වසර අවසානයේදී එම මුදල රුපියල් බිලියන 30 ඉක්මවනු ඇතැයි ගණන් බලා තිබේ.

ලෝක වෙළඳපොළේ මිල සියයට 85කින් ඉහළ යද්දී මෙරට මිල වැඩි කළේ සියයට 45කින් පමණක් බව පෙන්වා දෙන සභාපතිවරයා, රජය ඩීසල් ලීටරයකට රුපියල් 70 සිට 100 දක්වාත් පෙට්‍රල් ලීටරයකට රුපියල් 20 බැගිනුත් ලබාදුන් බිලියන ගණනක සහනාධාරය ඊට හේතු වූ බව පැහැදිලි කරයි. ලෝක වෙළඳපොළේ තෙල් මිල පහත වැටීමේ සහනයද කඩිනමින් ජනතාවට දීමට නියමිතය.

හම්බන්තොට අපනයන සැලසුම සහ 40% ඉල්ලීම

දිනකට බොරතෙල් බැරල් 200,000ක් පිරිපහදු කර වැඩි ප්‍රමාණයක් පිටරටට පැටවීමේ අපනයන ඉලක්කයක් සහිතව 2023 නොවැම්බරයේදී සිනොපෙක් ව්‍යාපෘතියට මූලික අනුමැතිය හිමි විය.

සාකච්ඡා මේ වන විට අර්බුදයකට ලක්ව ඇත්තේ මෙරට සමස්ත දේශීය ඉන්ධන වෙළඳපොළෙන් 40%ක කොටසක් සෘජුවම අලෙවි කිරීමට සිනොපෙක් සමාගම කළ දැඩි ඉල්ලීම හේතුවෙනි.

පිරිපහදු කරන ඉන්ධන මෙරට බෙදාහරින්නන්ට හෝ පාරිභෝගිකයින්ට සෘජුව විකිණීමට කළ ඉල්ලීම සහ සපුගස්කන්දට හිමි වෙළඳපොළ වරප්‍රසාද තමන්ටද ඉල්ලා සිටීම කමිටුව ප්‍රතික්ෂේප කළේය. පසුගියදා පෞද්ගලික ඉන්ධන සමාගම් බෙදාහැරීම් සීමා කළ අත්දැකීම හමුවේ, දේශීය සැපයුම් ජාලය රජය සතුව තබාගැනීමේ වැදගත්කම බලශක්ති අමාත්‍යාංශය අවධාරණය කරයි.

වසර 25ක බදු නිදහස සහ අක්කර 700ක බද්ද

වසර 15 සිට 25 දක්වා ආයතනික ආදායම් බදු නිදහස් කිරීම්, ලාභාංශ බදු සහන, හම්බන්තොට අක්කර 700ක භූමිය වසර 99ක බද්දකට පැවරීම සහ සියයට එකක රාජ්‍ය කර්තෘභාගය (Royalty) අත්හැරීම වැනි ආයෝජකයාගේ දැඩි ඉල්ලීම් රාජ්‍ය භාණ්ඩාගාරයට දැරිය නොහැකි බව හඳුනාගෙන තිබේ.

කෙසේ වෙතත් රජයේ කමිටුව ආයෝජකයාගේ සියලු කරුණු බැහැර කළේ නැත. අමතර ඉඩම් වෙන්කිරීම් සහ යන්ත්‍රෝපකරණ ආනයන බදු සහන කිහිපයකට එකඟ වෙමින් සාකච්ඡා රැකගැනීමට උත්සාහ කෙරිණි.

දකුණු මුහුදු තීරයේ සංවේදී පරිසර පද්ධතිය රැකගැනීමට නීතිමය වශයෙන් බැඳී සිටින පාරිසරික බලපෑම් ඇගයීමක (EIA) පිරිවැය දැරීමට සමාගම මැළිකම දැක්වීමත් සමඟ ගිවිසුම අවලංගු කර නව ජාත්‍යන්තර ලංසු කැඳවීමට කමිටුව නිර්දේශ කර ඇත.

සපුගස්කන්ද වැනි රට සතු සම්පත්වලින් උපරිම ඵල නෙළාගත හැකි බව ඔප්පු වෙමින් පවතින පසුබිමක, විදේශ ආයෝජන කැඳවිය යුත්තේ ජාතික ආදායම හෝ බලශක්ති ස්වාධීනත්වය අවදානමක නොහෙළමිනි.


වැඩිදුර තොරතුරු ඇතුළත් විශ්වාසනීය මූලාශ්‍ර සබැඳි

පුවත් වාර්තාව: The Morning - Sapugaskanda refinery earns $417m in nine months, saves over $1bn forex


විශ්ලේෂණ වාර්තාව: Sunday Times - Cabinet committee recommends termination of Sinopec deal

 Daily FT වාර්තාව: Govt. of Sri Lanka and Sinopec sign deal for $ 3.7 b refinery in Hambantota