ත්‍රස්තවාදය සහ සංවිධානාත්මක අපරාධ මර්දනය වෙනුවෙන් නව නීති ගෙන ඒමට රජය සූදානම් වෙද්දී, මෙරට ප්‍රමුඛතම ව්‍යාපාරික ප්‍රජාවෙන් ඒ සම්බන්ධයෙන් දැඩි අවවාදාත්මක සංඥාවක් නිකුත් වී තිබේ.
රාජ්‍ය ආරක්ෂාව තරකිරීමේ අරමුණින් කෙටුම්පත් කෙරෙන නව නීති ජාත්‍යන්තර ප්‍රමිතීන් සමඟ ගැටුණහොත්, ඉන් රටේ ආර්ථිකයට දැරිය නොහැකි පාඩුවක් සිදුවිය හැකි බවට ලංකා වාණිජ මණ්ඩලය අනතුරු අඟවයි.
ක්ෂණික අවධානයට – ප්‍රධාන කරුණු 3ක්:
ව්‍යාපාරික අනතුරු ඇඟවීම:
යෝජිත ‘PST’ සහ ‘සංවිධානාත්මක අපරාධ වැළැක්වීමේ’ පනත් කෙටුම්පත් මගින් ආයෝජක විශ්වාසය බිඳවැටීමේ අවදානමක්.
GSP+ කොන්දේසි:
යුරෝපා තීරුබදු සහනය රඳා පවතින්නේ මානව හිමිකම් හා යහපාලනය ඇතුළු ජාත්‍යන්තර සම්මුතීන් 27ක් මතයි.
නෛතික අනතුර:
අධිකරණ අධීක්ෂණය දුර්වල වීම සහ පුළුල් විධායක බලතල ජාත්‍යන්තර පරීක්ෂාවන්ට මගපාදයි.
GSP+ සහනය සහ යුරෝපා වෙළෙඳපොළ යථාර්ථය
මෙම මැදිහත්වීමේ වඩාත්ම තීරණාත්මක සාධකය වන්නේ යුරෝපා සංගමය විසින් ශ්‍රී ලංකාවට ලබාදී ඇති GSP+ බදු සහනයයි. මෙරට ඇඟලුම්, ධීවර සහ කෘෂිකාර්මික අපනයන යුරෝපා වෙළෙඳපොළේ තරගකාරී මිලකට අලෙවි වන්නේ මෙම සහනය නිසාවෙනි.
රට මුහුණ දෙන විදේශ විනිමය අර්බුදයෙන් ගොඩ ඒමට නම් ඩොලර් ආදායම අත්‍යවශ්‍ය මොහොතක, මෙවැනි වෙළෙඳ වරප්‍රසාදයක් අවදානමට ලක්වීම මෙරට ලක්ෂ සංඛ්‍යාත කම්කරු රැකියා ප්‍රභවයන්ට සෘජුවම එල්ල වන තර්ජනයකි.
ජාත්‍යන්තර සම්මුතීන්ගේ බැඳීම
GSP+ යනු කොන්දේසි විරහිතව ලැබෙන තෑග්ගක් නොවේ. ඒ පිටුපස මානව හිමිකම්, කම්කරු අයිතිවාසිකම්, යහපාලනය සහ පරිසර ආරක්ෂණයට අදාළ ජාත්‍යන්තර සම්මුතීන් 27ක් රට තුළ නිසි ලෙස ක්‍රියාත්මක වීමේ අනිවාර්ය බැඳීමක් පවතී.
ජාතික ආරක්ෂාව තහවුරු කිරීම රජයක මූලික වගකීමක් බවට විවාදයක් නැත. ගැටලුව පැනනගින්නේ නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීමේ බලතල අසීමිත වන විට සහ ස්වාධීන අධිකරණ අධීක්ෂණය ගිලිහී යන විටදීය. එවැනි පියවර මගින් ශ්‍රී ලංකාව යළිත් බරපතළ ජාත්‍යන්තර පරීක්ෂාවකට ලක්විය හැකිය.
ආයෝජක විශ්වාසය සහ නෛතික ස්ථාවරත්වය
ව්‍යාපාරික ප්‍රජාවට සහ විදේශ ආයෝජකයින්ට ආර්ථික අර්බුදයකටත් වඩා දරුණු වන්නේ නෛතික අවිනිශ්චිතතාවයි. තමන්ගේ ව්‍යාපාරික ගිවිසුම්, දේපළ හා සේවකයින්ට නිසි නීතිමය ආරක්ෂාවක් පවතින බවට තහවුරුවක් නොමැති පරිසරයක නව ආයෝජන රඳවාගත නොහැක.
කලාපීය තරගකාරී රටවල් අතරින් ඉදිරියට ඒමට උත්සාහ කරන ශ්‍රී ලංකාවට, ජාත්‍යන්තර නීතිගරුක වෙළෙඳ හවුල්කරුවකු ලෙස පවතින විශ්වසනීයත්වය අහිමි කරගත නොහැකි වත්කමකි.
පාර්ලිමේන්තුවේ වගකීම
මෙම පනත් කෙටුම්පත් විවාදයට ගැනීමට පෙර, ආරක්ෂක අරමුණුවලින් ඔබ්බට ගොස් ආර්ථිකයට සිදුවිය හැකි බලපෑම තක්සේරු කර තිබේද යන්න විමසා බැලීම ව්‍යවස්ථාදායකයේ වගකීමකි. ආරක්ෂාව මුවාවෙන් නෛතික විශ්වසනීයත්වය බිලිදුනහොත්, දිගුකාලීනව එහි ආර්ථික වන්දිය ගෙවීමට සිදුවන්නේ රටේ ජනතාවටයි.
විනිවිද පෙනෙන කෙටුම්පත්කරණය, ස්වාධීන පාර්ශ්වයන්ගේ උපදෙස් සහ ප්‍රමාණවත් පාර්ලිමේන්තු අධීක්ෂණය ඔස්සේ අනවශ්‍ය ජාත්‍යන්තර අර්බුද මඟහරවා ගැනීම රජය හමුවේ ඇති ප්‍රමුඛ අවශ්‍යතාවකි.
විශ්වාසනීය මූලාශ්‍ර සබැඳි:
රාජ්‍ය ආරක්ෂාව තරකිරීමේ අරමුණින් කෙටුම්පත් කෙරෙන නව නීති ජාත්‍යන්තර ප්‍රමිතීන් සමඟ ගැටුණහොත්, ඉන් රටේ ආර්ථිකයට දැරිය නොහැකි පාඩුවක් සිදුවිය හැකි බවට ලංකා වාණිජ මණ්ඩලය අනතුරු අඟවයි.
ක්ෂණික අවධානයට – ප්‍රධාන කරුණු 3ක්:
ව්‍යාපාරික අනතුරු ඇඟවීම:
යෝජිත ‘PST’ සහ ‘සංවිධානාත්මක අපරාධ වැළැක්වීමේ’ පනත් කෙටුම්පත් මගින් ආයෝජක විශ්වාසය බිඳවැටීමේ අවදානමක්.
GSP+ කොන්දේසි:
යුරෝපා තීරුබදු සහනය රඳා පවතින්නේ මානව හිමිකම් හා යහපාලනය ඇතුළු ජාත්‍යන්තර සම්මුතීන් 27ක් මතයි.
නෛතික අනතුර:
අධිකරණ අධීක්ෂණය දුර්වල වීම සහ පුළුල් විධායක බලතල ජාත්‍යන්තර පරීක්ෂාවන්ට මගපාදයි.
GSP+ සහනය සහ යුරෝපා වෙළෙඳපොළ යථාර්ථය
මෙම මැදිහත්වීමේ වඩාත්ම තීරණාත්මක සාධකය වන්නේ යුරෝපා සංගමය විසින් ශ්‍රී ලංකාවට ලබාදී ඇති GSP+ බදු සහනයයි. මෙරට ඇඟලුම්, ධීවර සහ කෘෂිකාර්මික අපනයන යුරෝපා වෙළෙඳපොළේ තරගකාරී මිලකට අලෙවි වන්නේ මෙම සහනය නිසාවෙනි.
රට මුහුණ දෙන විදේශ විනිමය අර්බුදයෙන් ගොඩ ඒමට නම් ඩොලර් ආදායම අත්‍යවශ්‍ය මොහොතක, මෙවැනි වෙළෙඳ වරප්‍රසාදයක් අවදානමට ලක්වීම මෙරට ලක්ෂ සංඛ්‍යාත කම්කරු රැකියා ප්‍රභවයන්ට සෘජුවම එල්ල වන තර්ජනයකි.
ජාත්‍යන්තර සම්මුතීන්ගේ බැඳීම
GSP+ යනු කොන්දේසි විරහිතව ලැබෙන තෑග්ගක් නොවේ. ඒ පිටුපස මානව හිමිකම්, කම්කරු අයිතිවාසිකම්, යහපාලනය සහ පරිසර ආරක්ෂණයට අදාළ ජාත්‍යන්තර සම්මුතීන් 27ක් රට තුළ නිසි ලෙස ක්‍රියාත්මක වීමේ අනිවාර්ය බැඳීමක් පවතී.
ජාතික ආරක්ෂාව තහවුරු කිරීම රජයක මූලික වගකීමක් බවට විවාදයක් නැත. ගැටලුව පැනනගින්නේ නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීමේ බලතල අසීමිත වන විට සහ ස්වාධීන අධිකරණ අධීක්ෂණය ගිලිහී යන විටදීය. එවැනි පියවර මගින් ශ්‍රී ලංකාව යළිත් බරපතළ ජාත්‍යන්තර පරීක්ෂාවකට ලක්විය හැකිය.
ආයෝජක විශ්වාසය සහ නෛතික ස්ථාවරත්වය
ව්‍යාපාරික ප්‍රජාවට සහ විදේශ ආයෝජකයින්ට ආර්ථික අර්බුදයකටත් වඩා දරුණු වන්නේ නෛතික අවිනිශ්චිතතාවයි. තමන්ගේ ව්‍යාපාරික ගිවිසුම්, දේපළ හා සේවකයින්ට නිසි නීතිමය ආරක්ෂාවක් පවතින බවට තහවුරුවක් නොමැති පරිසරයක නව ආයෝජන රඳවාගත නොහැක.
කලාපීය තරගකාරී රටවල් අතරින් ඉදිරියට ඒමට උත්සාහ කරන ශ්‍රී ලංකාවට, ජාත්‍යන්තර නීතිගරුක වෙළෙඳ හවුල්කරුවකු ලෙස පවතින විශ්වසනීයත්වය අහිමි කරගත නොහැකි වත්කමකි.
පාර්ලිමේන්තුවේ වගකීම
මෙම පනත් කෙටුම්පත් විවාදයට ගැනීමට පෙර, ආරක්ෂක අරමුණුවලින් ඔබ්බට ගොස් ආර්ථිකයට සිදුවිය හැකි බලපෑම තක්සේරු කර තිබේද යන්න විමසා බැලීම ව්‍යවස්ථාදායකයේ වගකීමකි. ආරක්ෂාව මුවාවෙන් නෛතික විශ්වසනීයත්වය බිලිදුනහොත්, දිගුකාලීනව එහි ආර්ථික වන්දිය ගෙවීමට සිදුවන්නේ රටේ ජනතාවටයි.
විනිවිද පෙනෙන කෙටුම්පත්කරණය, ස්වාධීන පාර්ශ්වයන්ගේ උපදෙස් සහ ප්‍රමාණවත් පාර්ලිමේන්තු අධීක්ෂණය ඔස්සේ අනවශ්‍ය ජාත්‍යන්තර අර්බුද මඟහරවා ගැනීම රජය හමුවේ ඇති ප්‍රමුඛ අවශ්‍යතාවකි.
විශ්වාසනීය මූලාශ්‍ර සබැඳි:
PSTA සහ POC පනත් සම්මතය හදිසි නෑ: ජනපතිගෙන් විරාමයක්
යුරෝපා කොමිසමේ නිල GSP වෙබ් පිටුව (Generalised Scheme of Preferences Overview):
යුරෝපා සංගමයේ ශ්‍රී ලංකා දූත මණ්ඩල නිල වෙබ් අඩවිය (Delegation of the EU to Sri Lanka and the Maldives):
ශ්‍රී ලංකා අපනයන සංවර්ධන මණ්ඩලයේ (EDB) GSP+ නිල වෙළෙඳ මාර්ගෝපදේශ පිටුව: