නීතියට සමගාමීව විශ්වාසනීය දත්ත පද්ධතියක සහ ක්ෂේත්‍ර යාන්ත්‍රණයක අවශ්‍යතාවය විද්වත් කතිකාවට.
ශ්‍රී ලංකාවෙන් 2030 වසර වන විට ජලභීතිකා රෝගය සම්පූර්ණයෙන්ම තුරන් කිරීමේ ජාතික සැලැස්ම වේගවත් කරමින්, සුනඛ හිමිකාරිත්වය සහ වීදි සුනඛ කළමනාකරණය නියාමනය කෙරෙන නව පනත් කෙටුම්පතක් රජය විසින් ඉදිරිපත් කර තිබේ. දශක ගණනාවක් පුරා මෙරට ක්‍රියාත්මක වූ පැරණි ආඥාපනත් වෙනුවට ආදේශ වන මෙම නව නීති මඟින් සුනඛ හිමිකරුවන්, පශු වෛද්‍ය නිලධාරීන් සහ ප්‍රාදේශීය පාලන ආයතන වෙත සෘජු වගකීම් පවරනු ලබයි.
හිමිකරුවන්ගේ වගකීම සහ නව නීතිමය පියවර
යෝජිත නව නීති ප්‍රකාරව, සති හය ඉක්මවූ සෑම සුනඛයෙකුටම වාර්ෂිකව ජලභීතිකා එන්නත ලබාදීම මෙන්ම අදාළ පළාත් පාලන ආයතනයේ ලියාපදිංචි කිරීම අනිවාර්ය කර ඇත. රජයේ හෝ ලියාපදිංචි පශු වෛද්‍යවරයෙකුගේ අධීක්ෂණය යටතේ සිදුකරන මෙම එන්නත්කරණයෙන් පසු හිමිවන සහතිකය ඉදිරිපත් කර ලියාපදිංචි අංකයක් ලබාගත යුතු වේ.
බලයලත් නිලධාරියෙකු ඉල්ලා සිටින අවස්ථාවක අදාළ සහතික ඉදිරිපත් කිරීමට නොහැකි වන හිමිකරුවන්ට දින 14ක සහන කාලයක් හිමිවන අතර, එම කාලය තුළ ලියාපදිංචිය සම්පූර්ණ නොකළහොත් නියමිත ගාස්තුවට අමතරව රුපියල් 2,000ක දඩයකට යටත් වීමට සිදුවේ. ඊට අමතරව, සුනඛයන් ප්‍රසිද්ධ ස්ථානවල අතහැර දැමීම වරදක් සේ සලකා දඩ සහ සිරදඬුවම් නියම කිරීමටත්, සුනඛයෙකු විසින් සිදුකරන ඕනෑම පහරදීමකදී හෝ අනතුරකදී එහි පූර්ණ නෛතික වගකීම හිමිකරු සතු වන බවටත් මෙහි ප්‍රතිපාදන සලසා ඇත.
වීදි සතුන් පෝෂණය සහ ප්‍රතිපත්තිමය මතගැටුම
නව නීතිය සමඟ සතුන් පෝෂණය කිරීම හා වීදි සතුන්ගේ සුභසාධනය පිළිබඳවද පුළුල් සමාජ සංවාදයක් මතු වී තිබේ. සත්ත්ව නිෂ්පාදන හා සෞඛ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුව (DAPH) පෙන්වා දෙන්නේ විධිමත් වඳකරණයක් හෝ සෞඛ්‍ය ආරක්ෂණයක් නොමැතිව වීදි සතුන් නිරන්තරයෙන් පෝෂණය කිරීම පමණක් සිදුකිරීමෙන් පාලනයකින් තොරව ගහනය ඉහළ යාමේ අවදානමක් පවතින බවයි.
කෙසේ වෙතත්, සත්ත්ව සුභසාධන සංවිධාන අවධාරණය කරන්නේ වීදි සතුන් බෝවීම හුදෙක් පෝෂණය කිරීමට පමණක් සීමා නොවන බවයි. නිවාසවල ඇති කරන සතුන් මහමඟ අතහැර දැමීම, නගර සභා මට්ටමින් කසළ කළමනාකරණය දුර්වල වීම සහ ආර්ථික අර්බුද හමුවේ සුරතල් සතුන් රැකබලා ගැනීමට නොහැකි වීම වැනි සාධක රැසක් මීට බලපා තිබේ. මේ නිසා දඬුවම් හා නීති පමණක් නොව, විධිමත් 'අල්ලා-වඳකර-එන්නත්කර-මුදාහැරී
සෞඛ්‍ය පිරිවැය සහ නිවැරදි දත්තවල වැදගත්කම
ශ්‍රී ලංකාව තුළ වාර්ෂිකව ජලභීතිකා රෝගය හේතුවෙන් පුද්ගලයින් 14 සිට 30 දක්වා සංඛ්‍යාවක් ජීවිතක්ෂයට පත්වන අතර, ලක්ෂ 2.5කට අධික සත්ත්ව සපාකෑම් වාර්තා වේ. මේ වෙනුවෙන් පශ්චාත් නිරාවරණ එන්නත් සහ සත්කාර සැපයීමට රජයේ සෞඛ්‍ය අංශවලට වාර්ෂිකව රුපියල් බිලියනයකට අධික පිරිවැයක් දැරීමට සිදුවේ.
මෙම අභියෝගය ජයගැනීමේදී නිශ්චිත දත්ත හිඟකම ප්‍රධාන බාධාවක් ලෙස සැලකේ. මෙරට වීදි සුනඛ ගහනය සම්බන්ධයෙන් විවිධ පාර්ශ්ව ඉදිරිපත් කරන සංඛ්‍යාලේඛන අතර විශාල පරතරයක් පවතී. නිවැරදි සත්ත්ව සංගණනයක් නොමැතිව එන්නත්කරණ ඉලක්ක හෝ වඳකරණ ප්‍රතිපාදන නිසි ලෙස සැලසුම් කළ නොහැකි බවත්, නීතිමය රාමුව සාර්ථක වීමට නම් ප්‍රාදේශීය ලේකම් කාර්යාල හා පළාත් පාලන ආයතන සතුව විධිමත් තාක්ෂණික සහ මූල්‍ය ශක්තියක් ගොඩනැඟිය යුතු බවත් සෞඛ්‍ය හා සත්ත්ව සුභසාධන ක්ෂේත්‍රයේ ප්‍රවීණයන්ගේ පොදු එකඟතාවයි.
වැඩිදුර තොරතුරු සඳහා මුලාශ්‍ර :
Lanka News: Stray Dogs, Weak Enforcement Threaten Sri Lanka’s Rabies Ambition
