කොලොන්නාව සහ මුතුරාජවෙල ඛනිජ තෙල් ගබඩා සංකීර්ණ පුළුල් කිරීම සහ ජාතික විදුලිබල පද්ධතිය නවීකරණයට ව්‍යාපෘති ගණනාවක්
ශ්‍රී ලංකාවේ විදුලිබල, පුනර්ජනනීය බලශක්ති සහ ඛනිජ තෙල් ක්ෂේත්‍රවල ඉදිරි ආයෝජන සහ ව්‍යාපෘති ප්‍රගතිය පිළිබඳ විශේෂ පූර්ව අයවැය සමාලෝචනයක් ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක ගේ ප්‍රධානත්වයෙන් පවත්වා ඇත. ආර්ථික අර්බුදය හමුවේ වසර ගණනාවක් තිස්සේ ප්‍රමාද වූ ප්‍රධාන පෙළේ බලශක්ති යටිතල පහසුකම් ව්‍යාපෘති නියමිත කාලරාමුවලට අනුව කඩිනමින් අවසන් කිරීම කෙරෙහි මෙහිදී ජනාධිපතිවරයාගේ විශේෂ අවධානය යොමු වී තිබේ.
2026 අයවැය මඟින් ප්‍රතිපාදන වෙන්කළ බලශක්ති අමාත්‍යාංශයේ ව්‍යාපෘතිවල වත්මන් තත්ත්වය ඇගයීමට ලක්කිරීම සහ 2027 අයවැය යටතේ මූල්‍ය ප්‍රතිපාදන වෙන්කළ යුතු ප්‍රමුඛතා ව්‍යාපෘති හඳුනාගැනීම මෙම සාකච්ඡාවේ ප්‍රධාන අරමුණ වි තිබිණ.
හරිත බලශක්ති දූපත් සහ ජපාන ආධාර ලබන ව්‍යාපෘති
මෙම සමාලෝචනයේදී ලැබුණු ප්‍රධාන ජනාධිපති උපදෙසක් වූයේ ඩෙල්ෆ්, අනලෙයිතිව් සහ නයනතිව් යන දූපත් 'හරිත බලශක්ති දූපත්' (Green Energy Islands) බවට පරිවර්තනය කිරීමේ ව්‍යාපෘතියට ප්‍රමුඛතාව ලබාදෙන ලෙසයි. දැනට හයිබ්‍රිඩ් පුනර්ජනනීය බලශක්ති පද්ධති (HRES) යටතේ ක්‍රියාත්මක වන මෙම දූපත් බලශක්ති සංක්‍රාන්තියේ නියමු ව්‍යාපෘති ලෙස සංවර්ධනය කිරීම මඟින්, පොසිල ඉන්ධන භාවිතය සහ ඩීසල් පිරිවැය සැලකිය යුතු ලෙස අඩුවන අතර උතුරේ දුරස්ථ දූපත් වැසියන්ට බාධාවකින් තොරව විදුලිය ලබාදීමට හැකිවනු ඇත.
එමෙන්ම, මෙරට ආර්ථික අර්බුදය හමුවේ අතරමැද ඇණහිටි ජපාන ජාත්‍යන්තර සහයෝගිතා නියෝජිතායතනයේ (JICA) මූල්‍ය ආධාර ලබන බලශක්ති ව්‍යාපෘති කිහිපයක් නැවත ආරම්භ කිරීම සඳහා 2027 අයවැය මඟින් අලුතින් ප්‍රතිපාදන වෙන්කිරීමට ද රජය තීරණය කර ඇත.
විදුලි පද්ධති නවීකරණය සහ ජාතික ග්‍රිඩ් ස්ථායීතාව
ජාතික විදුලිබල පද්ධතියේ විශ්වාසනීයත්වය ඉහළ නැංවීම සහ නවීකරණය කිරීම වෙනුවෙන් ක්‍රියාත්මක කිරීමට යෝජිත ප්‍රධාන සම්ප්‍රේෂණ ව්‍යාපෘති කිහිපයක් ද මෙහිදී සමාලෝචනයට ලක්විය.
කෙරවලපිටිය සහ කොළඹ වරාය සම්බන්ධ කෙරෙන දෙවන භූගත සම්ප්‍රේෂණ රැහැන් පද්ධතිය, සාම්පූර් සහ කප්පල්තුරේ අතර සම්ප්‍රේෂණ සබැඳි, හබරණ-කප්පල්තුරේ සංවර්ධන ව්‍යාපෘතිය, පාදුක්ක ප්‍රදේශයේ ස්ථාපිත කිරීමට නියමිත උසස් වෝල්ටීයතා ස්ථායීකරණ උපකරණ (Voltage Stabilisation Equipment) සහ වහල මත සවිකරන සූර්ය බලශක්තිය ජාතික පද්ධතියට එක්කිරීමේ (Virtual Net Metering) ව්‍යාපෘති ඒ අතර වේ.
පුනර්ජනනීය බලශක්ති උත්පාදනය ඉහළ නංවන අතරතුර පද්ධතියේ ස්ථායීතාව රැකගැනීම සඳහා මෙවැනි නවීන සම්ප්‍රේෂණ පද්ධති අත්‍යවශ්‍ය බව බලශක්ති විශ්ලේෂකයෝ පෙන්වා දෙති.
ඛනිජ තෙල් ගබඩා ධාරිතාව ඉහළ නැංවීම
ඛනිජ තෙල් ක්ෂේත්‍රයට අදාළව ව්‍යාපෘති 14ක් පිළිබඳව මෙහිදී දීර්ඝ ලෙස සාකච්ඡා වී තිබේ. කොලොන්නාව තෙල් ගබඩා සංකීර්ණයේ අලුතින් තෙල් ටැංකි 6ක් ඉදි කිරීම, මුතුරාජවෙල ගබඩා පහසුකම් පුළුල් කිරීම, දැනට පවතින යටිතල පහසුකම් ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීම සහ ඉන්ධන බෙදාහැරීමේ කාර්යක්ෂමතාව ඉහළ නැංවීම සඳහා වන නව ඉන්ධන පිරවුම් පහසුකම් ස්ථාපනය කිරීම ඊට ඇතුළත් ය.
මෙමඟින් මෙරට ජාතික ඉන්ධන ගබඩා ධාරිතාව ඉහළ යන අතර ගෝලීය තෙල් වෙළඳපොළේ ඇතිවන අස්ථාවරත්වයන් හමුවේ පැනනඟින අවදානම් අවම කරගැනීමට හැකිවනු ඇත.
ව්‍යාපෘති යෝජනා මට්ටමින් පමණක් තබා නොගෙන, නියමිත කාලරාමුවලට අනුව ඒවායේ ඉදිකිරීම් අවසන් කර ජාතික ආර්ථිකයට ප්‍රතිලාභ ලබාදීමේ වැදගත්කම ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක මෙහිදී නැවත නැවතත් අවධාරණය කළේය. ඒ අනුව, ඉදිරි අයවැය සකස් කිරීමේදී මෙම ප්‍රමුඛතා ව්‍යාපෘති කෙරෙහි වැඩි අවධානයක් යොමු කිරීමට නියමිතය.
(සටහන | සම්පත් ධීරසේකර )
මුලාශ්‍රය :
Green Energy Islands Plan Faces Deadline Pressure before Budget
