අයවැයෙන් පොරොන්දු වූ ප්රතිශතාත්මක බදු ක්රමය (Ad-valorem Tax) ගොවි පීඩනය හමුවේ හකුලා ගනී
පවතින ස්ථාවර විශේෂ භාණ්ඩ බද්ද (SCL) ඒ අයුරින්ම පවත්වාගෙන යාමට තීරණය වෙයි
ලෝක වෙළඳපොළේ මිල පහත වැටී ඇති පාම් ඔයිල් (Palm Oil) සඳහා අයවැයෙන් යෝජනා කර තිබූ නව බදු සහනය ක්රියාත්මක කිරීම වහාම අත්හිටුවීමට මුදල් අමාත්යාංශය පියවර ගෙන තිබේ.
දේශීය කෘෂිකාර්මික ක්ෂේත්රයෙන් සහ පොල් වගාකරුවන්ගෙන් එල්ල වූ දැඩි විරෝධය (Severe pushback) හමුවේ, පැවැති ස්ථාවර විශේෂ භාණ්ඩ බදු (SCL) ක්රමවේදය එලෙසම 2026 දෙසැම්බර් 31 වැනිදා දක්වා දීර්ඝ කරමින් රජය විසින් විශේෂ ගැසට් නිවේදනයක් නිකුත් කර ඇත.
මෙම තීරණය වත්මන් රජය ආර්ථික ප්රතිපත්ති ක්රියාත්මක කිරීමේදී දේශීය නිෂ්පාදකයන්ගේ බලපෑම හමුවේ තීන්දුවක් වෙනස් කළ තවත් සුවිශේෂී අවස්ථාවකි. ලෝක වෙළඳපොළේ පාම් ඔයිල් මිල ඉතා අඩු මට්ටමක පවතින බැවින්, සැලසුම් කළ පරිදි ප්රතිශතාත්මක බදු ක්රමය (Ad-valorem) ක්රියාත්මක කළේ නම්, ආනයනික පාම් ඔයිල් මිල බදු ද ඇතුළුව රුපියල් 275 සිට රුපියල් 160-175 දක්වා විශාල ලෙස පහත වැටීමට නියමිතව තිබුණි. එවැනි තත්ත්වයකදී දේශීය ආහාර නිෂ්පාදකයන් පොල්තෙල් භාවිතය අතහැර ලාභ පාම් ඔයිල් වෙත යොමුවීම නිසා මෙරට පොල් කර්මාන්තය මුළුමනින්ම කඩා වැටීමේ (Market crash) දැඩි අවදානමක් පැවතුණි.
ගැසට් නිවේදනය හරහා වෙනස් වූ බදු ව්යුහය
යෝජිත බදු ක්රමය (අත්හිටුවන ලද):
20%ක රේගු ආනයන බද්ද + 18%ක වැට් (VAT) + 2.5%ක සමාජ ආරක්ෂණ බද්ද (SSCL) ඇතුළත් ප්රතිශතාත්මක ක්රමය ජූලි 1 සිට ගෙන ඒමට සැලසුම් කර තිබුණි.
දීර්ඝ කළ ස්ථාවර බදු ක්රමය (SCL):
නව ගැසට් නිවේදනයට අනුව දෙසැම්බර් 31 දක්වා ආනයනික පිරිපහදු කළ (RBD) පාම් ඔයිල් කිලෝග්රෑමයකට රුපියල් 275ක සහ පිරිපහදු නොකළ (Crude) පාම් ඔයිල් කිලෝග්රෑමයකට රුපියල් 250ක ස්ථාවර බද්ද තවදුරටත් අය කෙරේ.
රාජ්ය මූල්ය විශ්ලේෂකයන් පෙන්වා දෙන පරිදි, රජය මුලින් උත්සාහ කළේ ආනයන රෙගුලාසි සහ දේශීය නිෂ්පාදන පද්ධති ජාත්යන්තර ප්රමිතීන්ට අනුකූලව සමපාත කිරීමටය. එහෙත්, දැනටමත් මෙරට පොල් මිල (Farmgate prices) වෙළඳපොළ තුළ වේගයෙන් පහත වැටෙමින් පවතින වටපිටාවක, ලාභදායී පාම් ඔයිල් රට තුළට ගලා ඒමට ඉඩ හැරීම දේශීය ගොවියා ආර්ථික වශයෙන් ඝාතනය කිරීමක් බඳුය.
කෙසේ වෙතත්, මෙම තාවකාලික බදු දීර්ඝ කිරීම හරහා පොල් කර්මාන්තය තවදුරටත් ආරක්ෂා වන නමුත්, දීර්ඝ කාලීනව පාරිභෝගිකයාට සහ දේශීය කර්මාන්තවලට දැරිය හැකි මිලකට ගුණාත්මක තෙල් වර්ග ලබාදීම සඳහා රජය ස්ථාවර ජාතික ප්රතිපත්තියක් (Long-term National Policy) සකස් කළ යුතු බව ආර්ථික විද්යාඥයෝ පෙන්වා දෙති.
මුලාශ්රය :
Palm oil tax extension protects Lanka’s coconut industry - By Bandula Sirimanna




