*ප්‍රතිසංස්කරණ පොරොන්දු සහ ප්‍රායෝගික තත්ත්වය අතර පවතින පරතරය පිළිබඳ විමසුමක්
එළඹෙන එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් කවුන්සිලයේ ජිනීවා සැසිවාරය හමුවේ ශ්‍රී ලංකාවට මුහුණ දීමට සිදුව ඇති මානව හිමිකම් අභියෝග සහ ජාත්‍යන්තර නිරීක්ෂණ පිළිබඳව ‘Lanka News’ වෙබ් අඩවියේ විශේෂ වාර්තාවක් පළකර ඇත. ආර්ථික දුෂ්කරතා, ස්වභාවික විපත් සහ බාහිර අර්බුද හේතුවෙන් රජය පීඩාවට පත්ව සිටියද, මානව හිමිකම් සම්බන්ධයෙන් ජිනීවා හිදී පැන නගින ප්‍රශ්නවලට එම හේතූන් පමණක් පිළිතුරු විය නොහැකි බව ජාත්‍යන්තර මානව හිමිකම් සංවිධාන පෙන්වා දී ඇතැයි එම පුවත් වාර්තාවේ සඳහන් වේ.
ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායකගේ රජය බලයට පත්වන විට සංකීර්ණ ආරක්ෂක යාන්ත්‍රණයක් සහ අභියෝගාත්මක ආර්ථික පසුබිමක් උරුම කරගෙන තිබිණි. 'ඩිට්වා' සුළි කුණාටුවෙන් මිලියන 2.2 ක ජනතාවක් පීඩාවට පත්වීම සහ බටහිර ආසියානු ගැටුම්වල ආර්ථික බලපෑම් හේතුවෙන් රජයේ මූල්‍ය තත්ත්වයට දැඩි බලපෑම් එල්ල වී ඇත. මැයි මාසය වන විට මෙරට දරිද්‍රතා අනුපාතය සියයට 22.1 දක්වා ඉහළ ගොස් ඇති අතර, බලශක්ති පිරිවැය සහ ණය සේවාකරණය ද ආණ්ඩුවට මූල්‍යමය වශයෙන් බරක් වී තිබේ.
එහෙත්, ජිනීවා සැසිවාරයේදී ප්‍රධාන වශයෙන් මතු වනු ඇත්තේ එවැනි දුෂ්කර තත්ත්වයන් මධ්‍යයේ වුවද, මීට පෙර අහෝසි කිරීමට පොරොන්දු වූ ඇතැම් භාවිතයන් තවදුරටත් පවත්වාගෙන යෑම යුක්තිසහගත කළ හැකිද යන කාරණයයි.
ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත සහ නව නීති කෙටුම්පත් පිළිබඳ ගැටළුව
ආණ්ඩුව බලයට පත්වන විට ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත (PTA) අහෝසි කරන බවට පොරොන්දු වුවද, 2025 වසර තුළ එම පනත යටතේ නඩු 46 ක් වාර්තා වී ඇති අතර 2026 මාර්තු මාසය වන විට තවත් නඩු 12 ක් වාර්තා වී තිබේ. ඊට අමතරව, යෝජිත 'රාජ්‍යය ත්‍රස්තවාදයෙන් ආරක්ෂා කිරීමේ පනත' (Protection of the State from Terrorism Act) මඟින්ද පැරණි පනතේ තිබූ මතභේදාත්මක විධිවිධාන රැසක් පුළුල් කර ඇති බවට එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් උසස් කොමසාරිස් කාර්යාලයේ (OHCHR) තක්සේරුව මගින් පෙන්වා දී තිබීම රජයට බරපතළ තත්ත්වයකි.
මෙම තත්ත්වය තුළ, මතභේදාත්මක නීති සම්පූර්ණයෙන් ප්‍රතිසංස්කරණය කරනවා වෙනුවට ඒවා වෙනත් ස්වරූපයකින් පවත්වාගෙන යාම ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාවගේ සහ
දේශීය සිවිල් සමාජයේ විශ්වාසය පළුදු කිරීමට හේතු විය හැකි බව විචාරකයෝ පෙන්වා දෙති.
බන්ධනාගාර අර්බුදය සහ රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන නීති
පසුගිය ජූලි මාසයේ මීගමුව බන්ධනාගාරයේ ඇති වූ නොසන්සුන්තාව හේතුවෙන් පුද්ගලයන් 32 දෙනෙකු ජීවිතක්ෂයට පත්වීම මෙන්ම, 2025 වසර තුළ වාර්තා වූ අත්අඩංගුවේ පසුවියදී සිදු වූ මරණ (Custodial Deaths) 18 ක් සහ වධහිංසා පැමිණවීම් සම්බන්ධ පැමිණිලි 602 ක් වැනි සංඛ්‍යා ලේඛන රජයේ ක්‍රමික ප්‍රතිසංස්කරණ පොරොන්දු අභියෝගයට ලක් කරනු ලබයි.
තවද, යෝජිත නව රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන (NGO) පනත යටතේ ස්වාධීන ආයතන සඳහා ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශයේ නිෂ්කාශන බලතල ලබා දීම, අතීතයේ පැවති නිරීක්ෂණ සංස්කෘතිය යළි තහවුරු කිරීමට හේතු විය හැකි බවටද අදහස් පළ වේ. විශේෂයෙන්ම උතුරු සහ නැගෙනහිර පළාත්වල මාධ්‍යවේදීන්, දෙමළ ක්‍රියාකාරීන් සහ කාන්තා මානව හිමිකම් ක්‍රියාකාරීන් මෙහිදී දැඩි අවදානමකට ලක්විය හැකි බව පෙන්වා දී ඇත.
පාස්කු ඉරිදා ප්‍රහාරයට අදාළ නඩු පැවරීම්, හිටපු නිලධාරීන්ට පනවා ඇති සීමා සහ කෙම්මනි-සිත්තුප්පත්ති වැනි සමූහ මිනීවලවල් පරීක්ෂා කිරීම වැනි ක්‍රියාමාර්ග රජය විසින් පෙන්වා දුන්නද, එම වගවීමේ ක්‍රියාවලිය ජාත්‍යන්තර ප්‍රමිතීන්ට අනුකූල විය යුතු බව ජාත්‍යන්තර පාර්ශ්වයන්ගේ මතයයි.
ශ්‍රී ලංකාව මුහුණ දී සිටින්නේ දේශපාලන ජනවරම අලුත් වුවද, පාලනය කළ යුතු රාජ්‍ය යාන්ත්‍රණය පැරණි ස්වරූපයෙන්ම පවතින සැබෑ යථාර්ථයටය. ජාත්‍යන්තර විශ්වාසය දිනා ගැනීම සඳහා ප්‍රතිසංස්කරණ යනු හුදෙක් බලය වෙනස් කිරීමක් නොව, අපයෝජන සහගත ව්‍යුහයන් විධිමත් ලෙස පරිවර්තනය කිරීමක් බව රජය විසින් ප්‍රායෝගිකව තහවුරු කළ යුතුව ඇත.
වැඩිදුර කියවීම සඳහා :
මූලාශ්‍ර ලිපිය: Geneva Test Exposes NPP’s Growing Human Rights Vulnerability
