ශ්‍රම බලකාය වැඩි වුණත් රැකියා හිඟයි

ශ්‍රී ලංකාවේ රැකියා වෙළෙඳපොළ සම්බන්ධයෙන් 2026 වසරේ දෙවන කාර්තුවට අදාළව නිකුත් වූ නවතම දත්ත වාර්තාව මඟින් මෙරට ආර්ථිකයේ සංකීර්ණ පැතිකඩක් කරළියට ගෙනැවිත් තිබේ.

ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව (DCS) පෙන්වා දෙන්නේ මෙරට සමස්ත විරැකියා අනුපාතය සියයට 4ක් දක්වා ඉහළ ගොස් ඇති බවයි. එය පසුගිය පළමු කාර්තුවේ වාර්තා වූ සියයට 3.7 සහ 2025 දෙවන කාර්තුවේ සියයට 3.8ට සාපේක්ෂව කැපී පෙනෙන වැඩිවීමකි. ඒ අනුව මෙරට රැකියා විරහිත පුද්ගලයින් සංඛ්‍යාව 340,240ක් ලෙස ගණන් බලා තිබේ.

වැඩිම පීඩනය කාන්තාවන්ට සහ තරුණ පරපුරට

මෙම දත්තවල වඩාත් සංවේදී කාරණය වන්නේ විරැකියාව බෙදී ගොස් ඇති ආකාරයයි.

* පිරිමි පාර්ශ්වයේ විරැකියාව සියයට 2.8ක්ව පවතිද්දී, කාන්තා විරැකියාව සියයට 6.1ක් ලෙස සටහන්ව ඇත්තේ පිරිමි අනුපාතය මෙන් දෙගුණයකටත් වඩා වැඩි අගයක් ගනිමිනි.

* වයස අවුරුදු 15ත් 24ත් අතර තරුණ ප්‍රජාව අතර විරැකියාව ඉහළම අගයක පවතී. අධ්‍යාපනය අවසන් කර පළමු වරට රැකියා ක්ෂේත්‍රයට පිවිසෙන තරුණ තරුණියන්ට සුදුසු අවස්ථා නොමැතිකම මෙයින් පැහැදිලි වේ.

රාජ්‍ය අංශයේ බඳවාගැනීම් සීමාවීම සහ ප්‍රතිසංස්කරණ

පවතින තත්ත්වය පිළිබඳව ආර්ථික විශ්ලේෂකයින් පෙන්වා දෙන්නේ මීට පෙර පැවති ක්‍රමවේදයන් වෙනස්වීම මේ කෙරෙහි ඍජුව බලපා ඇති බවයි. පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ ආර්ථික විද්‍යා මහාචාර්ය වසන්ත අතුකෝරාල සඳහන් කරන්නේ අතීතයේදී මෙන් සංවර්ධන නිලධාරී හෝ ගුරු සේවය වැනි තනතුරු සඳහා උපාධිධාරීන් විශාල වශයෙන් රාජ්‍ය සේවයට බඳවාගැනීම වර්තමානයේ සිදු නොවන බවයි.

ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ (IMF) ආර්ථික වැඩසටහන සමඟ රාජ්‍ය මූල්‍ය කළමනාකරණය සහ වියදම් පාලනය කෙරෙහි දැඩි අවධානයක් යොමුව තිබේ. ඒ හේතුවෙන් රාජ්‍ය අංශය මඟින් රැකියා උත්පාදනය කිරීම තවදුරටත් තිරසාර විසඳුමක් නොවන බව ආර්ථික විශේෂඥයින්ගේ පොදු නිරීක්ෂණයයි.

පෞද්ගලික අංශයේ ප්‍රකෘතිමත් වීම සහ ක්ෂේත්‍රයේ අභියෝග

2022 ආර්ථික අර්බුදයේ බලපෑමෙන් පෞද්ගලික අංශය තවමත් සම්පූර්ණයෙන්ම යථා තත්ත්වයට පත්ව නොමැති පසුබිමක, නව රැකියා බිහිකිරීමේ හැකියාවද සීමාසහිත වී තිබේ.

* පළපුරුද්ද සහ වැටුප් පරතරය: පවතින පුරප්පාඩු සඳහා ඉහළ පළපුරුද්දක් ඉල්ලා සිටීම හෝ ජීවන වියදමට නොසෑහෙන වැටුප් මට්ටම් පැවතීම තරුණයින් මුහුණදෙන ප්‍රධාන ගැටලුවකි.

* තරගකාරීත්වය: සීමිත රැකියා අවස්ථා සඳහා පවතින දැඩි තරගය හේතුවෙන් සුදුසුකම් සපුරාලූ තරුණ තරුණියන් රැසක් අපේක්ෂාභංගත්වයට පත්ව සිටිති.

* බුද්ධි ගලනය (Brain Drain): රට තුළ නිසි වෘත්තීය අවස්ථා හිඟවීම හේතුවෙන් උගත් තරුණ පිරිස් විදෙස් රැකියා හෝ සංක්‍රමණික අවස්ථා කෙරෙහි යොමුවීමේ ප්‍රවණතාව ඉහළ ගොස් ඇත.

ශ්‍රම බලකාය වැඩිවීම: අභියෝගයක් මෙන්ම අවස්ථාවක්

ජනලේඛන වාර්තාවට අනුව මෙරට ශ්‍රම සහභාගිත්ව අනුපාතය (Labour-force Participation Rate) සියයට 50 දක්වා ඉහළ ගොස් තිබේ.

රැකියා සොයන පිරිස ඉහළ යාම ආර්ථිකමය වශයෙන් ධනාත්මක ලකුණක් වුවද, ඊට සරිලන පරිදි නිෂ්පාදන, සේවා, තොරතුරු තාක්ෂණ හා ව්‍යවසායකත්ව ක්ෂේත්‍ර පුළුල් නොවන්නේ නම් එය සමාජීය පීඩනයක් බවට පත්වීමේ අවදානමක් පවතී.

ආර්ථික විශ්ලේෂකයන් අවධාරණය කරන්නේ හුදෙක් සංඛ්‍යාත්මක අගයන් පහළ දැමීමට වඩා, තරුණ හා කාන්තා ශ්‍රම බලකාය රට තුළ රඳවාගත හැකි ගෞරවනීය හා ඵලදායී රැකියා අවස්ථා නිර්මාණය කිරීම මෙරට ඉදිරි ආර්ථික ගමන්මගේ ප්‍රමුඛතම අවශ්‍යතාව බවයි.

වැඩිදුර තොරතුරු සහ මූලාශ්‍ර:

ලංකා නිව්ස් : Youth Job Crisis Deepens despite Sri Lanka’s Rising Labour Participation  

ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුවේ නිල ශ්‍රම බලකා දත්ත: Department of Census and Statistics - Sri Lanka Labour Force Statistics

ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකු ආර්ථික සහ රැකියා වෙළෙඳපොළ වාර්තා: Central Bank of Sri Lanka - Economic Indicators