* ආදායම් ඉලක්ක ඉක්මවා ගියද, ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලෙන් ප්‍රතිසංස්කරණ සහ විනිවිදභාවය පිළිබඳ දැඩි අවධානයක්
ශ්‍රී ලංකාවේ රේගු නවීකරණ වැඩපිළිවෙළ සහ ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ (IMF) අපේක්ෂිත දූෂණ විරෝධී පාලන රාමුව අතර තීරණාත්මක අත්වැම් බැඳගැනීමක් ඉදිරි නොවැම්බර් අයවැය හරහා තක්සේරු වීමට නියමිතය. මෙහි මූලික පියවරක් ලෙස, සාම්ප්‍රදායික භෞතික ලියකියවිලි භාවිතය අත්හිටුවමින්, රේගු ප්‍රකාශන සහ අදාළ අනුමත කිරීම් සම්පූර්ණයෙන්ම ඩිජිටල් මාධ්‍ය හරහා සිදු කෙරෙන කඩදාසි රහිත ක්‍රමවේදය ඔක්තෝබර් 1 වන දින සිට ක්‍රියාත්මක වේ.
මෙම නවීකරණය හුදෙක් පරිපාලනමය පහසුවක් පමණක් නොව, රාජ්‍ය ආදායම එකතු කිරීමේදී මීට පෙර පැවති මානව මැදිහත්වීම් අවම කිරීම අරමුණු කරගත් පුළුල් පියවරකි.
ඩිජිටල්කරණය සහ ආයතනික විනිවිදභාවය
පසුගිය කාලය තුළ රේගු කටයුතුවලදී භෞතික ලියකියවිලි හුවමාරු වීම නිසා ආදායම් එකතු කිරීමේ ක්‍රියාවලියේදී විවිධ අභියෝග මතු විය. විශේෂයෙන්ම භාණ්ඩවල වටිනාකම් තීරණය කිරීමේදී, වර්ගීකරණයේදී සහ නිදහස් කිරීමේදී පෞද්ගලික අභිමතය පරිදි තීරණ ගැනීමට තිබූ ඉඩකඩ අවම කිරීම කෙරෙහි ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ පාලන තක්සේරුව මගින් දැඩි අවධානයක් යොමු කර තිබේ.
මෙම දුර්වලතා මඟහරවා ගැනීම සඳහා 'ASYCUDA World' පද්ධතිය, ඩිජිටල් අත්සන්, ස්වයංක්‍රීය අවදානම් තක්සේරු ක්‍රම සහ විද්‍යුත් ලේඛන පද්ධති ඒකාබද්ධ කර ඇත. මෙහි ප්‍රධාන අරමුණක් වන්නේ අඩු අවදානම් සහිත නැව්ගත කිරීම්වලින් ආසන්න වශයෙන් 80%ක් ස්වයංක්‍රීය හරිත නාලිකාව (Green Channel) වෙත යොමු කිරීමයි. එමඟින් රේගු නිලධාරීන් සහ ආනයනකරුවන් අතර අනවශ්‍ය හමුවීම් අවම වන අතරම, සංකීර්ණ සහ අධි අවදානම් භාණ්ඩ කෙරෙහි වැඩි අවධානයක් යොමු කිරීමට නිලධාරීන්ට අවස්ථාව ලැබේ.
මීට අමතරව, ආයෝජන මණ්ඩලයේ (BOI) සහ විශේෂ ආර්ථික කලාපවල මෙහෙයුම් හරහා මෙරට දේශීය වෙළඳපොළට බදු රහිත භාණ්ඩ ඇතුල්වීම පාලනය කිරීමටත්, අත්අඩංගුවට ගන්නා භාණ්ඩ විවෘත වරායන් හරහා අලෙවි කිරීම වෙනුවට අන්තර්ජාලය හරහා ප්‍රසිද්ධියේ වෙන්දේසි කිරීමේ ක්‍රමවේදයක් (e-bidding) හඳුන්වා දීමටත් පියවර ගනිමින් පවතී.
ආදායම් ඉලක්කවල සුවිශේෂී වර්ධනයක්
මෙම ව්‍යුහාත්මක වෙනස්කම් අතරතුර රේගුව විසින් වාර්තා කරනු ලබන ආදායම් තත්ත්වය ඉතා ඉහළ මට්ටමක පවතී. 2025 වසරේදී රේගුව විසින් රුපියල් බිලියන 2,557ක වාර්තාගත ආදායමක් එකතු කරනු ලැබීය. 2026 වසර සඳහා වාර්ෂික ආදායම් ඉලක්කය රුපියල් බිලියන 2,207ක් ලෙස සකසා තිබුණ ද, සැප්තැම්බර් 15 වන විටම එකතු කර ඇති ආදායම රුපියල් ට්‍රිලියන 2 ඉක්මවා ගොස් ඇති අතර, එය වාර්ෂික ඉලක්කයෙන් 90% ඉක්මවීමකි. එසේම, අඛණ්ඩව මාස අටක්ම රේගුව තම මාසික ආදායම් ඉලක්ක ඉක්මවා යාමට සමත්ව ඇත.
කෙසේ වෙතත්, ඉහළ ආදායම් ලබන මෙම පසුබිම තුළ ආයතනික වගවීම සහ විනිවිදභාවය තවදුරටත් තහවුරු කිරීම කෙරෙහි ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ අවධානය යොමුව තිබේ.
මූල්‍ය අරමුදලේ ස්ථාවරය සහ නොවැම්බර් අයවැය
ශ්‍රී ලංකාව සමඟ පැවති මෑතකාලීන (සැප්තැම්බර්) සාකච්ඡා අවසන් කරමින් IMF ආයතනයේ මෙහෙයුම් ප්‍රධානී ඊවන් පපජෝර්ජියෝ සඳහන් කළේ, 2023 අල්ලස් හෝ දූෂණ චෝදනා විමර්ශන කොමිෂන් සභා පනත සහ 2025 අපරාධ අප්‍රාණික දේපළ පනත මඟින් ස්ථාපිත කර ඇති පාලන ආරක්ෂාවන් දුර්වල නොකළ යුතු බවයි. එසේම, බදු සහ ආදායම් අක්‍රමිකතා සම්බන්ධයෙන් අභ්‍යන්තර පරිපාලන විමර්ශනවලට පමණක් සීමා නොවී, අල්ලස් හෝ දූෂණ චෝදනා විමර්ශන කොමිෂන් සභාව සමඟ සමීප සම්බන්ධීකරණයකින් කටයුතු කිරීමේ වැදගත්කමද මූල්‍ය අරමුදල පෙන්වා දී ඇත.
දෙවන කාර්තුවේදී දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ (GDP) වර්ධන වේගය 4.2% ක් ලෙස සටහන් වීම සහ විදේශ සංචිත ප්‍රමාණය ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 6.9 දක්වා වර්ධනය වීම රජයේ ආර්ථික වැඩපිළිවෙළට ශක්තියක් වී තිබුණද, රේගු නවීකරණය හුදෙක් ඩිජිටල්කරණයට හෝ ආදායම් එකතු කිරීමට පමණක් සීමා නොවිය යුතුය. ආදායම් කාන්දුවීම් වැළැක්වීම, විමර්ශන ක්‍රියාවලිය විධිමත් කිරීම සහ අභිමතය පරිදි බලතල භාවිත කිරීමේ ඉඩකඩ ඇසිරීම මෙම පරිවර්තනයේ සැබෑ සාර්ථකත්වය තීරණය කරනු ඇත.
වැඩිදුර කියවීම සඳහා මූලාශ්‍ර:
IMF Customs Reform Faces Crucial November Budget Test - Lanka News
IMF Staff Concludes Visit to Sri Lanka (September 2026)
