හිස් සංඛ්‍යාලේඛනවලින් රට රවටන සංචාරක කර්මාන්තයේ ‘නිරුවත’ මෙන්න!

* “සුද්දෝ එනවා, සල්ලි වියදම් කරන්නේ නෑ” - බජට් ට්‍රැවලර්ස්ලා (Budget Travellers) නිසා හෝටල් ක්ෂේත්‍රය අර්බුදයක.

* රට ඇදගෙන යන විදේශ ප්‍රේෂණ මැයි මාසයේ විතරක් 32%කින් ඉහළට; මුල් මාස 5ට ඩොලර් බිලියන 3.9ක් බැංකු හරහා ලංකාවට!

ශ්‍රී ලංකාවේ විදේශ විනිමය උපයන ප්‍රධානතම ක්ෂේත්‍ර ද්විත්වය වන සංචාරක කර්මාන්තය සහ විදේශ ශ්‍රමික ප්‍රේෂණ (Remittances) 2026 වසරේදී ප්‍රතිවිරුද්ධ දිශාවන් දෙකකට ගමන් කරමින්, රටේ ආර්ථික පුනර්ජීවනය තුළ බරපතල අසමතුලිතතාවයක් නිර්මාණය කරමින් පවතින බව අලුත්ම මූල්‍ය දත්ත පෙන්වා දෙයි.

සංචාරකයන් පැමිණීම අතින් මෙරට ඉතිහාසයේ ඉහළම වාර්තා තබමින් සිටියද, එමඟින් රටට ලැබෙන සැබෑ ඩොලර් ආදායම දරුණු ලෙස කඩා වැටෙමින් පවතින අතර, විදේශගත ලාංකික ශ්‍රමිකයන් රට රකින ප්‍රධානතම බලවේගය බවට පත්ව ඇත.

නිල සංඛ්‍යාලේඛනවලට අනුව, පසුගිය මැයි මාසයේදී පමණක් සංචාරකයන් 145,745ක් ලංකාවට පැමිණ ඇති අතර, එය 2025 වසරේ වාර්තාව ද අභිබවා යමින් මැයි මාසයකදී වාර්තා වූ ඉහළම පැමිණීම වේ.

‘හිස්’ සංඛ්‍යාලේඛන සහ හෝටල්කරුවන්ගේ වැලපීම

සංචාරක පැමිණීම් 10%කින් ඉහළ ගොස් තිබුණ ද, 2026 වසරේ මුල් මාස හතර තුළ සංචාරක කර්මාන්තයෙන් ලැබුණු සමස්ත ආදායම පසුගිය වසරට සාපේක්ෂව 19.4%කින් (ඩොලර් බිලියන 1.11ක් දක්වා) පහත වැටී ඇත. විශේෂයෙන්ම අප්‍රේල් මාසයේ සංචාරක ආදායම 39%කින් කඩා වැටී ඇති අතර, එය 2023 වසරෙන් පසු වාර්තා වූ දුර්වලම මාසික ආදායමයි.

මෙම පරස්පරතාවය පිළිබඳව පක්ෂ-විපක්ෂ ආර්ථික විශ්ලේෂකයන් මෙන්ම හෝටල් හිමියන් ද සිය කනස්සල්ල පළ කරති. ඔවුන් පෙන්වා දෙන්නේ වර්තමානයේ ලංකාවට පැමිණෙන බහුතරයක් සංචාරකයන් ඉතා අඩු මුදලක් වියදම් කරන ‘බජට් ට්‍රැවලර්ස්ලා’ (Budget Travellers) වන අතර, ඔවුන් විධිමත් හෝටල් පද්ධතිය මඟහැර ඉතා කෙටි නවාතැන් කාල සීමාවන් සඳහා අවිධිමත්, ලාභදායී නවාතැන්පොළවල් (Informal Lodging) භාවිත කරන බවයි. මේ නිසා පැමිණෙන හිස් ප්‍රමාණය (Headcount) වැඩි වුවද රටට ලැබෙන සැබෑ ආර්ථික වාසිය අවම වී ඇත.

රට රකින විදේශ ශ්‍රමිකයන්ගේ ‘ඩොලර් ප්‍රහාරය’

සංචාරක ක්ෂේත්‍රයේ ආදායම දිය වී යද්දී, විදේශගත ශ්‍රමිකයන් එවනු ලබන ප්‍රේෂණ සැබෑ ලෙසම රටේ ආර්ථිකය ඔසවා තබමින් සිටී. පසුගිය මැයි මාසයේදී පමණක් විදේශ ප්‍රේෂණ 32%කින් ශීඝ්‍රයෙන් වර්ධනය වී ඩොලර් මිලියන 847ක් දක්වා ඉහළ ගොස් ඇත. වසරේ මුල් මාස පහ තුළ ලංකාවට ගලා ආ සමස්ත ප්‍රේෂණ ප්‍රමාණය 26%කින් වර්ධනය වී ඩොලර් බිලියන 3.9ක් (රුපියල් බිලියන 1200කට අධික) දක්වා වාර්තාගත ලෙස ඉහළ ගොස් තිබේ.

2022 අර්බුදයෙන් පසු සිදුකළ විනිමය අනුපාතික ප්‍රතිසංස්කරණ නිසා, විදේශගත ශ්‍රමිකයන් ‘උන්ඩියල්’ හෝ ‘හවාලා’ වැනි අවිධිමත් ක්‍රම අතහැර නිල බැංකු පද්ධතිය (Official Channels) කෙරෙහි විශ්ලේෂණාත්මක විශ්වාසයක් තැබීම මීට ප්‍රධානතම හේතුවයි. මැදපෙරදිග කලාපයේ පවතින දේශපාලනික නොසන්සුන්තාවන් මධ්‍යයේ වුවද, විදේශ ශ්‍රමිකයන් වඩාත් විශ්වාසවන්ත සහ ස්ථාවර ලෙස රටේ සංචිත පද්ධතිය ශක්තිමත් කරමින් සිටී.

ඉදිරි ශීත සෘතුවේදී (Winter Season) සංචාරකයන්ගේ වියදම් කිරීමේ රටාව වෙනස් වනු ඇතැයි බලධාරීන් බලාපොරොත්තු වුවද, වත්මන් දත්ත අනුව පැහැදිලි වන්නේ ලංකාවේ විනිමය ස්ථාවරත්වය රඳවා තබා ඇත්තේ සුද්දන් නොව, ලේ-කඳුළු වගුරුවන විදේශගත ශ්‍රමිකයන් බවයි.

අදහස සහ යෝජනා :

සංඛ්‍යාලේඛනවලින් පමණක් උදම් අනන "සංචාරක ප්‍රමාණාත්මක ආකෘතිය" (Volume-driven Tourism) වෙනුවට, රටට සැබෑ ආදායමක් ලැබෙන "ගුණාත්මක සහ ඉහළ අගයක් ගන්නා සංචාරක ආකෘතියක්" (Value-driven/High-spending Tourism) කරා ලංකාව වහාම මාරු විය යුතුය. ඒ සඳහා පහත පියවර යෝජනා කරමි.

* 'අඩු වියදම්' සංචාරකයන්ගෙන් 'ඉහළ වියදම්' සංචාරකයන් වෙත මාරු වීම:
ලංකාව "ලාභදායී ගමනාන්තයක්" (Cheap Destination) ලෙස ප්‍රවර්ධනය කිරීම වහාම නැවැත්විය යුතුය. ඒ වෙනුවට ඩුබායි, මාලදිවයින වැනි රටවල් මෙන් පරිසර හිතකාමී සුඛෝපභෝගී සංචාරක ව්‍යාපාර (Eco-luxury Tourism), සුවතා සංචාරක ව්‍යාපාර (Wellness/Ayurveda Tourism) සහ ජාත්‍යන්තර සම්මන්ත්‍රණ (MICE Tourism) ඉලක්ක කරගනිමින් දිනකට ඩොලර් 300-500ක් වියදම් කළ හැකි සංචාරකයන් (High Net Worth Individuals) ආකර්ෂණය කරගත යුතුය.

* අවිධිමත් නවාතැන් පද්ධතිය නියාමනය සහ බදුකරණය:
Airbnb සහ වෙනත් අවිධිමත් ක්‍රම ඔස්සේ ක්‍රියාත්මක වන ලැගුම්හල් සහ නිවාස (Informal Sector) සංචාරක සංවර්ධන අධිකාරියේ (SLTDA) නිසි ලියාපදිංචියකට යටත් කර, ඔවුන්ගෙන් ද සාධාරණ බලපත්‍ර ගාස්තු හෝ බදු අයකර ගත යුතුය. එමඟින් එම ආදායම් නිල ආර්ථික ප්‍රවාහයට (Formal Economy) එකතු කරගත හැක.

* විදේශ ශ්‍රමිකයන් සඳහා 'ප්‍රේෂණ දිරිගැන්වීමේ ස්ථාවර ප්‍රතිපත්තියක්':
ප්‍රේෂණ තවදුරටත් රඳවා ගැනීමට නම්, බැංකු පද්ධතිය හරහා ඩොලර් එවන ශ්‍රමිකයන් වෙනුවෙන් විශේෂ සහනදායී නිවාස ණය (Housing Loans), තීරුබදු රහිත වාහන ආනයන බලපත්‍ර (Vehicle Permits) සහ ඔවුන්ගේ දරුවන්ගේ අධ්‍යාපනය සඳහා විශේෂ වරප්‍රසාද ලබා දෙන ස්ථාවර "ශ්‍රමික අභිමාන" ජාතික ප්‍රතිපත්තියක් දිගුකාලීනව පවත්වාගෙන යා යුතුය.

(වාර්තාව - සම්පත් ධීරසේකර)