පොල්තෙල් සහ පාම්තෙල් බදු ක්‍රමය උඩුයටිකුරු වෙයි !

2026 අප්‍රේල් සිට විශේෂ භාණ්ඩ බද්ද (SCL) ඉවරයි; 18%ක වැට් බද්ද සමඟ බදු හතරක් එකවර පැනවීමේ සූදානමක්.

දේශීය පොල්තෙල් නිපදවන්නන්ට සාධාරණ වෙළඳපොළක් හැදීමේ අරමුණින් රජය ගත් තීරණය ගැන විවාදයක්.


ලංකාවේ ආහාරයට ගන්නා තෙල් වර්ග, විශේෂයෙන්ම පාම් තෙල් (Palm Oil) ආනයනය කිරීමේදී පනවා ඇති බදු ක්‍රමවේදය සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් කිරීමට රජය තීරණය කර තිබේ. දැනටමත් පාම් තෙල් සඳහා 18%ක එකතු කළ අගය මත බද්ද (VAT) පනවා ඇති බවට සමාජය තුළ දැඩි කතාබහක් නිර්මාණය වී තිබුණ ද, රජයේ අලුත්ම ගැසට් නිවේදනයට අනුව තවමත් පාම් තෙල් සඳහා වැට් බදු පනවා නොමැති බව තහවුරු වේ.

පසුගිය 2025 දෙසැම්බර් මාසයෙන් අවසන් වූ විශේෂ භාණ්ඩ බද්ද (SCL) තවදුරටත් දීර්ඝ කිරීමට රජය පියවර ගෙන ඇති අතර, ඒ අනුව ආනයනකරුවන් තවමත් ගෙවන්නේ කිලෝග්‍රෑමයකට නියමිත ස්ථාවර බද්දක් පමණි.

අප්‍රේල් පළමුවැනිදායින් පසු සිදුවන බරපතල වෙනස

කෙසේ වෙතත්, මෙම සහනදායී බදු ක්‍රමය තාවකාලික එකකි. රජයේ 2026 අයවැය ආදායම් යෝජනාවලට අනුව, එළඹෙන 2026 අප්‍රේල් 1 වැනිදා සිට මෙම විශේෂ භාණ්ඩ බද්ද (SCL) මුළුමනින්ම ඉවත් කිරීමට නියමිතය. එතැන් සිට ආනයනික පාම් තෙල් සහ පොල්තෙල් සාමාන්‍ය බදු ව්‍යුහයට ඇතුළත් කෙරේ.

ඒ අනුව, අප්‍රේල් 1 සිට ආනයනකරුවන්ට තනි ස්ථාවර බද්දක් වෙනුවට 18%ක වැට් බද්ද, සාමාන්‍ය රේගු බදු (Customs Duty), සෙස් බදු (CESS) සහ සමාජ ආරක්ෂණ දායකත්ව බද්ද (SSCL) යන බදු වර්ග හතරම එකවර ගෙවීමට සිදුවනු ඇත. මේ හේතුවෙන් ආනයනික තෙල් මිල ගණන් ඉහළ යා හැකි බැවින්, ව්‍යාපාරිකයන් දැනටමත් සිය මිල ගණන් සහ සැපයුම් ගිවිසුම් සමාලෝචනය කරමින් සිටී.

දේශීය ව්‍යාපාර රැකීම සහ පාරිභෝගිකයාගේ සාක්කුව

මෙම බදු ප්‍රතිසංස්කරණය සාධාරණීකරණය කරමින් රජයේ නිලධාරීන් පවසන්නේ, දේශීය පොල්තෙල් නිෂ්පාදකයන් සිය මෙහෙයුම් සඳහා රට තුළ වැට් බදු ගෙවද්දී, ආනයනික තෙල් සඳහා වෙනම සහන බදු ක්‍රමයක් පැවතීම අසාධාරණ බවයි. නව බදු ක්‍රමය හරහා දේශීය නිෂ්පාදකයාට සහ ආනයනකරුට සම බිමක (Level playing field) තරඟ කිරීමට අවස්ථාව ලැබෙනු ඇත.

නමුත් ආර්ථික විශ්ලේෂකයන් අනතුරු අඟවන්නේ, බදු වැඩිවීමත් සමඟ වෙළඳපොළේ පොල්තෙල් සහ පාම්තෙල් මිල ගණන් ඉහළ ගියහොත්, එහි සෘජු බර පැටවෙන්නේ සාමාන්‍ය පාරිභෝගිකයාගේ සාක්කුවට බවයි. ඉදිරි අප්‍රේල් මාසයේදී ක්‍රියාත්මක වන මෙම බදු වෙනස, මෙරට ජීවන වියදමට කෙසේ බලපානු ඇත්දැයි ක්ෂේත්‍රය අවධානයෙන් පසුවෙයි.

අදහස්  සහ යෝජනා :

අප්‍රේල් 1 වැනිදා සිදුවන මෙම බදු සංක්‍රාන්තිය නිසා වෙළඳපොළේ කෘත්‍රිම තෙල් හිඟයක් හෝ මිල අසාධාරණ ලෙස ඉහළ යාමක් වැළැක්වීමට රජය වහාම පහත පියවර ගත යුතුවනු ඇත.

1- 'Anti-Hoarding Monitoring System' (තෙල් තොග සැඟවීම වැළැක්වීමේ පියවර):
බදු වැඩිවීමට පෙර, වත්මන් සහන බදු (SCL) යටතේ අඩු මිලට ගෙන්වන ලද පාම් තෙල් සහ පොල්තෙල් තොග සඟවා තබාගෙන, අප්‍රේල් මාසයෙන් පසු අලුත් වැට් බදු මිල ගණන් යටතේ විකිණීමට ඇතැම් මහා පරිමාණ වෙළෙන්දන් උත්සාහ කරනු ඇත. පාරිභෝගික කටයුතු පිළිබඳ අධිකාරිය (CAA) හරහා දැනට පවතින ආනයනික තෙල් තොග පිළිබඳ වහාම විගණනයක් (Stock Audit) කර මිල පාලනය කළ යුතුය.

2- 'Phased Implementation for Edible Oils' (අදියර පදනම් කරගත් බදු පැනවීම):
එකවරම වැට්, සෙස් සහ රේගු බදු ඇතුළු බදු හතරක් අප්‍රේල් පළමුවැනිදාම පැනවීම වෙනුවට, එය මාස 3ක කාලයක් ඇතුළත පියවරෙන් පියවර (Phased-out manner) ක්‍රියාත්මක කළ යුතුය. එවිට වෙළඳපොළ මිල ගණන් ක්ෂණයකින් ඉහළ යාම වැළකෙන අතර පාරිභෝගිකයාට ඉන් සිදුවන මිල කම්පනය (Price shock) අවම වේ.

3- 'Subsidizing Domestic Coconut Oil Milling Technology' (දේශීය පොල්තෙල් මෝල් නවීකරණය):
ආනයනික තෙල් මිල වැඩිවන විට දේශීය පොල්තෙල් සඳහා ඇති ඉල්ලුම ඉහළ යයි. එයට සරිලන සැපයුමක් ලබාදීම සඳහා, දේශීය පොල්තෙල් නිෂ්පාදකයන්ට නවීන තාක්ෂණික යන්ත්‍රෝපකරණ (Modern refining machinery) බදු රහිතව ආනයනය කිරීමට සහන සලසා දිය යුතුය. එමඟින් පිරිසිදු, ගුණාත්මක දේශීය පොල්තෙල් අඩු පිරිවැයකින් නිෂ්පාදනය කර වෙළඳපොළ මිල ස්ථාවරව තබාගත හැක.

(වාර්තාව - සම්පත් ධීරසේකර)

මුලාශ්‍රය :

Palm Oil Tax Shake-Up: Importers Face Costly April Transition