දිවයිනේ ප්‍රමුඛතම රාජ්‍ය තොග හා සිල්ලර වෙළෙඳ ජාලය වන ලංකා සතොස ආයතනය දැඩි මූල්‍ය අර්බුදයක සිරවී සිටින බව ඊයේ පාර්ලිමේන්තුවේදී හෙළි විය.
විපක්ෂ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී රවී කරුණානායක මතු කළ ප්‍රශ්නයකට පිළිතුරු දෙමින් වෙළෙඳ, වාණිජ, ආහාර සුරක්ෂිතතා සහ සමුපකාර සංවර්ධන අමාත්‍ය වසන්ත සමරසිංහ පෙන්වා දුන්නේ 2025 දෙසැම්බර් මාසය වන විට ආයතනයේ සමුච්චිත අලාභය රුපියල් බිලියන 22ක් දක්වා ඉහළ ගොස් ඇති බවයි.
සතොස සතු සමස්ත අලෙවිසල් 423න් 212ක්ම මේ වන විට පවත්වාගෙන යන්නේ පාඩු ලබමිනි.
වසර ගණනාවක මූල්‍ය පිරිහීම
2020 වසරේ සිට අඛණ්ඩව සෑම වසරකම ආයතනය ප්‍රාග්ධන අලාභ වාර්තා කර තිබේ:
* 2020: රුපියල් බිලියන 1.387ක පාඩුවක්
* 2021: රුපියල් මිලියන 840ක්
* 2022: රුපියල් මිලියන 35ක්
* 2023: රුපියල් මිලියන 695ක්
* 2024: රුපියල් මිලියන 776ක්
* 2025: රුපියල් මිලියන 721ක්
මෙම දත්තවලින් පෙනී යන්නේ වෙළෙඳපොළ මිල පාලනය කිරීමට මැදිහත් විය යුතු රාජ්‍ය යාන්ත්‍රණය දීර්ඝ කාලයක සිට අභ්‍යන්තර මූල්‍ය හිඟයකින් පීඩා විඳි බවයි.
සැපයුම්කරුවන්ගේ හිඟ මුදල් සහ තොග හිඟය
සතොස මුහුණ දී ඇති තවත් ප්‍රධාන ගැටලුවක් වන්නේ සැපයුම්කරුවන් සමඟ පවතින ගනුදෙනු අර්බුදයයි.
පසුගිය වසර අවසන් වන විට සැපයුම්කරුවන්ට ගෙවීමට ඇති හිඟ මුදල රුපියල් බිලියන 14කි. එහෙත් එම අවස්ථාවේ ආයතනය සතුව තිබූ සමස්ත තොගවල වටිනාකම රුපියල් බිලියන 5.8කට සීමා විය.
සමහර සැපයුම්කරුවන් අනෙකුත් පුද්ගලික සුපිරි වෙළෙඳසැල් ජාල වෙත භාණ්ඩ ලබා දීමෙන් පසු ඉතිරි වන කොටස් පමණක් සතොසට ලබා දීමේ පිළිවෙතක් අනුගමනය කර ඇති බව අමාත්‍යවරයා සඳහන් කළේය. එම තත්ත්වය සැලකිල්ලට ගනිමින් පසුගිය මාස තුන තුළ සැපයුම්කරුවන් අට දෙනෙකුට වැඩි පිරිසක් අසාදු ලේඛනගත කිරීමට පියවර ගෙන තිබේ.
ශාඛා ජාලයේ පිහිටීම සහ නව ප්‍රතිසංස්කරණ
පෙර පැවති අලෙවිසල් 452න් 250ක්ම පාඩු ලැබූ බැවින් ආයතනය ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීමේ අරමුණින් අලාභ ලබන ශාඛා කිහිපයක් වසා දැමීමට සිදුව ඇත. නගරවලින් බැහැරව නිසි වෙළෙඳ ශක්‍යතාවකින් තොරව ස්ථාපිත කිරීම මෙම ශාඛා පාඩු ලැබීමට ප්‍රධාන හේතුවක් ලෙස හඳුනාගෙන තිබේ.
කෙසේ වෙතත් පාරිභෝගික ජනතාවට සහනදායී සේවාවක් සැපයීම සඳහා නව සැලසුම් කිහිපයක් ක්‍රියාත්මක වෙමින් පවතී:
* 2026 වසර තුළ නව සතොස අලෙවිසල් 25ක් විවෘත කිරීමට සැලසුම් කර ඇති අතර, ඉන් 7ක ගිවිසුම් අත්සන් කර අවසන්ය.
* පවතින ශාඛා 100ක් නව මුහුණුවරකින් නවීකරණය කිරීමේ ටෙන්ඩර් ක්‍රියාවලිය දැනටමත් ආරම්භ කර ඇත.
රාජ්‍ය සේවා ජාලයක් ලෙස පාරිභෝගිකයා සුරකිමින්ම, ආයතනයක් ලෙස පාඩු නොලබන මට්ටමකට සතොස ගෙන ඒම ඉදිරි කාලසීමාවේ ප්‍රධාන අභියෝගය වී තිබේ.
මුලාශ්‍රය
ද මෝනින් පුවත් වාර්තාව | Sathosa losses hit Rs 22b
සතොස සතු සමස්ත අලෙවිසල් 423න් 212ක්ම මේ වන විට පවත්වාගෙන යන්නේ පාඩු ලබමිනි.
වසර ගණනාවක මූල්‍ය පිරිහීම
2020 වසරේ සිට අඛණ්ඩව සෑම වසරකම ආයතනය ප්‍රාග්ධන අලාභ වාර්තා කර තිබේ:
* 2020: රුපියල් බිලියන 1.387ක පාඩුවක්
* 2021: රුපියල් මිලියන 840ක්
* 2022: රුපියල් මිලියන 35ක්
* 2023: රුපියල් මිලියන 695ක්
* 2024: රුපියල් මිලියන 776ක්
* 2025: රුපියල් මිලියන 721ක්
මෙම දත්තවලින් පෙනී යන්නේ වෙළෙඳපොළ මිල පාලනය කිරීමට මැදිහත් විය යුතු රාජ්‍ය යාන්ත්‍රණය දීර්ඝ කාලයක සිට අභ්‍යන්තර මූල්‍ය හිඟයකින් පීඩා විඳි බවයි.
සැපයුම්කරුවන්ගේ හිඟ මුදල් සහ තොග හිඟය
සතොස මුහුණ දී ඇති තවත් ප්‍රධාන ගැටලුවක් වන්නේ සැපයුම්කරුවන් සමඟ පවතින ගනුදෙනු අර්බුදයයි.
පසුගිය වසර අවසන් වන විට සැපයුම්කරුවන්ට ගෙවීමට ඇති හිඟ මුදල රුපියල් බිලියන 14කි. එහෙත් එම අවස්ථාවේ ආයතනය සතුව තිබූ සමස්ත තොගවල වටිනාකම රුපියල් බිලියන 5.8කට සීමා විය.
සමහර සැපයුම්කරුවන් අනෙකුත් පුද්ගලික සුපිරි වෙළෙඳසැල් ජාල වෙත භාණ්ඩ ලබා දීමෙන් පසු ඉතිරි වන කොටස් පමණක් සතොසට ලබා දීමේ පිළිවෙතක් අනුගමනය කර ඇති බව අමාත්‍යවරයා සඳහන් කළේය. එම තත්ත්වය සැලකිල්ලට ගනිමින් පසුගිය මාස තුන තුළ සැපයුම්කරුවන් අට දෙනෙකුට වැඩි පිරිසක් අසාදු ලේඛනගත කිරීමට පියවර ගෙන තිබේ.
ශාඛා ජාලයේ පිහිටීම සහ නව ප්‍රතිසංස්කරණ
පෙර පැවති අලෙවිසල් 452න් 250ක්ම පාඩු ලැබූ බැවින් ආයතනය ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීමේ අරමුණින් අලාභ ලබන ශාඛා කිහිපයක් වසා දැමීමට සිදුව ඇත. නගරවලින් බැහැරව නිසි වෙළෙඳ ශක්‍යතාවකින් තොරව ස්ථාපිත කිරීම මෙම ශාඛා පාඩු ලැබීමට ප්‍රධාන හේතුවක් ලෙස හඳුනාගෙන තිබේ.
කෙසේ වෙතත් පාරිභෝගික ජනතාවට සහනදායී සේවාවක් සැපයීම සඳහා නව සැලසුම් කිහිපයක් ක්‍රියාත්මක වෙමින් පවතී:
* 2026 වසර තුළ නව සතොස අලෙවිසල් 25ක් විවෘත කිරීමට සැලසුම් කර ඇති අතර, ඉන් 7ක ගිවිසුම් අත්සන් කර අවසන්ය.
* පවතින ශාඛා 100ක් නව මුහුණුවරකින් නවීකරණය කිරීමේ ටෙන්ඩර් ක්‍රියාවලිය දැනටමත් ආරම්භ කර ඇත.
රාජ්‍ය සේවා ජාලයක් ලෙස පාරිභෝගිකයා සුරකිමින්ම, ආයතනයක් ලෙස පාඩු නොලබන මට්ටමකට සතොස ගෙන ඒම ඉදිරි කාලසීමාවේ ප්‍රධාන අභියෝගය වී තිබේ.
මුලාශ්‍රය
ද මෝනින් පුවත් වාර්තාව | Sathosa losses hit Rs 22b