නැගෙනහිර පර්යන්ත මෙහෙයුම් පුද්ගලික අංශයට: ටෙන්ඩර් අර්බුදය හමුවේ රජයෙන් තීරණයක්

ටෙන්ඩර් 4ක් අවලංගු වීම සහ වසරක බලාපොරොත්තුව

කොළඹ වරාය නැගෙනහිර බහාලුම් පර්යන්තයේ (ECT) සිවිල් ඉදිකිරීම්වලින් සියයට 85කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් මේ වන විට නිමව පවතී.

එහෙත් මෙහෙයුම් සඳහා අත්‍යවශ්‍ය 'ස්ට්‍රැඩ්ල් කැරියර්' (Straddle Carriers) යන්ත්‍ර 15ක් මිලදී ගැනීමට කැඳවූ ටෙන්ඩර් හතරක්ම එකින් එක අවලංගු වීම ව්‍යාපෘතිය ඉදිරියට ගෙන යාමට ප්‍රධාන බාධාවක් වී තිබේ.

මේ වන විට පස්වැනි වරටත් ටෙන්ඩර් කැඳවා ලංසුකරුවන් දෙදෙනෙකු සමඟ සාකච්ඡා වට අවසන් වෙමින් පවතින බව වරාය හා සිවිල් ගුවන් සේවා අමාත්‍ය අනුර කරුණාතිලක සනාථ කරයි. ලංසු වලංගු කාලය අවසන් වීමට පෙර ඉදිරි මාස දෙක ඇතුළත ගිවිසුම අත්සන් කළද, අදාළ යන්ත්‍රෝපකරණ ලැබීමට තවත් මාස 10ත් 12ත් අතර කාලයක් ගතවනු ඇත.

රාජ්‍ය හිමිකාරිත්වය සහිතව පෞද්ගලික හවුල්කාරිත්වයක්

යන්ත්‍රෝපකරණ ගෙන්වීමේ පවතින දීර්ඝකාලීන ප්‍රමාදය මධ්‍යයේ, පර්යන්තයේ පූර්ණ රාජ්‍ය හිමිකාරිත්වය රඳවාගනිමින් එහි මෙහෙයුම් අයිතිය (Operational Rights) පමණක් පෞද්ගලික අංශයට පැවරීමට රජයේ අවධානය යොමුව තිබේ.

ජාත්‍යන්තර ප්‍රමුඛ පෙළේ නැව් සමාගම් කිහිපයකින්ම මේ වන විටත් මෙහෙයුම් යෝජනා ලැබී ඇති අතර, අදාළ නීතිමය නිෂ්කාශන ලද වහාම විවෘත තරගකාරී ප්‍රසම්පාදන ක්‍රියාවලියක් ඔස්සේ මෙහෙයුම්කරු තෝරාගැනීමට නියමිතය.

දේශීය හෝ විදේශීය ආයෝජකයෙකු තෝරාගැනීමේදී ප්‍රධානතම නිර්ණායකය වන්නේ පර්යන්තය හරහා වැඩි බහාලුම් ධාරිතාවක් (Container Throughput) මෙරටට ආකර්ශනය කරගැනීමේ හැකියාව බව රජයේ පාර්ශ්ව අවධාරණය කරයි.

භූ-දේශපාලනික අතීතය සහ වත්මන් ප්‍රගතිය

වසරකට TEU මිලියන 2.4ක ධාරිතාවක් හැසිරවීමට සැලසුම් කර ඇති මෙම පර්යන්තය, 2019 වසරේදී ශ්‍රී ලංකාව, ඉන්දියාව සහ ජපානය අතර ත්‍රෛපාර්ශ්වික ගිවිසුමක් යටතේ සංවර්ධනය කිරීමට සැලසුම් කර තිබුණි.

පසුව එල්ල වූ විරෝධතා හමුවේ 2021 පෙබරවාරි මාසයේදී එය වරාය අධිකාරිය යටතේ පමණක් සංවර්ධනය කිරීමට තීරණය වූ අතර, 2022 වසරේදී ඩොලර් මිලියන 510ක ඇස්තමේන්තුවකින් දෙවන අදියර ආරම්භ විය.

විගණකාධිපති වාර්තාවලට අනුව ක්‍රේන් යන්ත්‍ර 52ක් සඳහා ඩොලර් මිලියන 282කට අධික මුදලක් වැය කර ඇතත්, යටිතල පහසුකම් ප්‍රමාදය නිසා මෙහෙයුම් සඳහා එක් කරගත හැකි වූයේ ඉන් සීමිත ප්‍රමාණයක් පමණි.

ගෝලීය ශ්‍රේණිගත කිරීම්වලට නැගෙනහිර පර්යන්තයේ බලපෑම

පවතින උපකරණ හිඟය සහ සීමාසහිත සම්පත් මධ්‍යයේ වුවද, නැගෙනහිර පර්යන්තය 2025 වසරේදී TEU ලක්ෂ 5කට අධික බහාලුම් ප්‍රමාණයක් හසුරුවා ඇති අතර 2026 වසරේදී එහි තෙවැනි ජැටියද භාවිතයට එක් කෙරිණි.

සමස්තයක් ලෙස කොළඹ වරාය 2025 වසරේදී TEU මිලියන 8.29ක වාර්තාගත මෙහෙයුම් පරිමාවක් සනිටුහන් කළ අතර, 2026 මුල් භාගයේදී එය තවදුරටත් සියයට 11.9කින් වර්ධනය වී තිබේ.

ලෝක වරාය ශ්‍රේණිගත කිරීම් අතර 26 වැනි ස්ථානයේ සිට 20 වැනි ස්ථානය දක්වා කොළඹ වරාය ඉදිරියට පැමිණ ඇති පසුබිමක, කලාපීය සමුද්‍රීය කේන්ද්‍රස්ථානයක් ලෙස ශ්‍රී ලංකාවේ ස්ථානය ස්ථාවර කරගැනීමට නම් නැගෙනහිර පර්යන්තය පූර්ණ ධාරිතාවෙන් ක්‍රියාත්මක කිරීම අත්‍යවශ්‍ය සාධකයකි.


මූලාශ්‍රය :

The Morning: East Container Terminal: 4 failed tenders stall operations