අධික ලාභාංශ පොරොන්දු වෙමින් කෘෂිකාර්මික වත්කම් ඉදිරියට දමා ක්‍රියාත්මක වූ බව කියන ආයෝජන රටාවන් පිළිබඳව මහ බැංකුවේ දැඩි අවධානය යොමුව තිබේ. අස්වැන්න ඉක්මවූ ලාභ ගණනය කිරීම් සහ විදේශ ගනුදෙනු හරහා මතු වී ඇති බරපතළ සැක සංකා පිළිබඳව සිදුකෙරෙන විශ්ලේෂණාත්මක විමසුමකි.
ශ්‍රී ලංකාවේ මූල්‍ය නියාමන ක්ෂේත්‍රය තුළ මෑතකදී දැඩි කතාබහට ලක්වූ ‘කසාගල ග්‍රීන් ප්ලාන්ටේෂන්’ ආයතනික ගනුදෙනු ජාලය සම්බන්ධයෙන් නීතිමය හා මූල්‍ය විමර්ශන රැසක් ආරම්භ වී ඇත. සාමාන්‍ය කෘෂිකාර්මික ව්‍යාපෘතියක සාමාන්‍ය ව්‍යාපාරික අලාභයකට එහා ගිය සංවිධානාත්මක මූල්‍ය ක්‍රමවේදයක් මෙහි ක්‍රියාත්මක වී ඇති බවට විමර්ශන අංශ සැක පළ කරයි.
40%ක අස්වැන්නක්: කෘෂිකර්මය පලිහක් කරගත් හැටි
සාමාන්‍ය වෙළෙඳපොළ තත්ත්වයන් යටතේ කිසිදු කෘෂිකාර්මික භෝගයකින් වසරකට 40% ඉක්මවූ ස්ථාවර ප්‍රතිලාභයක් සහතික කළ නොහැකි බව ආර්ථික විශ්ලේෂකයෝ පෙන්වා දෙති. එහෙත්, මෙම ආයතනය විසින් ආයෝජකයන්ට එවැනි ඉහළ ප්‍රතිලාභ පොරොන්දු වීම ආරම්භයේ සිටම සැකයට තුඩු දුන් කරුණක් විය.
කෘෂිකර්මාන්තය ආශ්‍රිත ව්‍යාපාරවල පවතින ස්වභාවික විචල්‍යතාව, එනම් කාලගුණික බලපෑම්, අස්වැන්න තක්සේරු කිරීමේ අපහසුතාව සහ මිල උච්චාවචනයන් මුල්‍ය විගණනයන් අපැහැදිලි කිරීමට යොදාගත හැකි පසුබිමක් නිර්මාණය කරන බව මූල්‍ය අපරාධ පිළිබඳ ක්ෂේත්‍රයේ ප්‍රවීණයන්ගේ මතයයි. ශාක හෝ ඉඩම් කොටස් වැනි "ජීව විද්‍යාත්මක වත්කම්" පෙන්වා මුදල් එක්රැස් කිරීම හරහා, සාමාන්‍ය බැංකු නීති පද්ධතියෙන් බැහැරව මුදල් සංසරණය කිරීමට ඉඩ විවර වී තිබූ බව පෙනී යයි.
කුළුබඩු අපනයන සහ විදෙස් ගිණුම් පිළිබඳ සැකය
සමාගම විසින් හඳුන්වා දුන් කුළුබඩු අපනයන ව්‍යාපාරය පිළිබඳව ද මේ වන විට විශේෂ විමර්ශන අවධානයක් යොමුව තිබේ. වෙළෙඳ ගනුදෙනු ආශ්‍රිතව ව්‍යාජ හෝ අතිශයෝක්ති ඉන්වොයිසි සකස් කිරීම හරහා දේශීය වත්කම් විදේශ රටවලට පැටවීමේ (Trade-Based Money Laundering) ක්‍රමවේදයක් මෙහි පැවතියේද යන්න නිරීක්ෂණය වෙමින් පවතී.
ස්ථාපිත සුපිරි වෙළඳසැල් ජාල හෝ දේපළ අත්පත් කරගැනීම් පිටුපස නිශ්චිත මූල්‍ය මූලාශ්‍ර මොනවාද යන්න පිළිබඳව ද විගණන අංශවල ප්‍රශ්න කිරීම් මතු වී ඇත.
ප්‍රභූ ප්‍රතිරූපය සහ මහ බැංකු අනතුරු ඇඟවීම
මහජන විශ්වාසය දිනාගැනීම සඳහා ප්‍රකට දේශපාලන හා සමාජ ප්‍රභූන්ගේ නම් සහ ඡායාරූප අවභාවිත කර ඇති බවට චෝදනා එල්ල වෙයි. ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂයේ හිටපු ප්‍රබල දේශපාලනඥයන් කිහිපදෙනෙකුගේ නම් මේ සම්බන්ධයෙන් සමාජගත වුව ද, එම පාර්ශ්වයන්හි සෘජු වගකීම පිළිබඳව මෙතෙක් අධිකරණමය තීන්දුවක් ප්‍රකාශ වී නැත. කෙසේ වෙතත්, එවැනි ප්‍රභූ සබඳතා භාවිත කරමින් සාමාන්‍ය ආයෝජකයා නොමඟ යැවීමේ ප්‍රවණතාවක් මෙහි පැවති බවට තොරතුරු වාර්තා වේ.
තමන් මහ බැංකු නියාමනයට යටත් ආයතනයක් බවට සමාගම් පාර්ශ්වයෙන් කළ ප්‍රකාශ ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව විසින් නිල වශයෙන් බැහැර කර ඇත. මුදල් ව්‍යාපාර පනතේ විධිවිධානවලට පටහැනිව තැන්පතු ලබාගැනීම සම්බන්ධයෙන් මහ බැංකුව අනතුරු අඟවා ඇති අතර, අදාළ සමාගම්වල ගිණුම් සහ වත්කම් පිළිබඳ විමර්ශන වේගවත් කර තිබේ.
අවශ්‍ය වන්නේ පූර්ණ වෝහාරික විගණනයකි
මූල්‍ය විශ්ලේෂකයන්ගේ නිගමනය වන්නේ, හුදෙක් ප්‍රධාන බැංකු ගිණුම් කිහිපයක් අත්හිටුවීමෙන් පමණක් මෙවැනි ගැටලුවලට විසඳුම් නොලැබෙන බවයි.
අදාළ ප්‍රධාන ව්‍යාපාරය හා සම්බන්ධ සියලු අනුබද්ධ ආයතන, වෙළඳසැල් ජාල සහ දේපළ ගනුදෙනු සවිස්තරාත්මක වෝහාරික විගණනයකට (Forensic Audit) ලක්කිරීම මගින් පමණක් සාමාන්‍ය තැන්පත්කරුවන්ගේ අයිතිවාසිකම් සහ රටේ මූල්‍ය පද්ධතියේ ආරක්ෂාව තහවුරු කරගත හැකි වනු ඇත.