ණය ප්‍රතිව්‍යුහගතකරණයෙන් පසු යළි වාරික ගෙවීම් ඇරඹෙන විට මතුවිය හැකි අවදානම හමුවේ මහ බැංකුවෙන් විමසීම්
ශ්‍රී ලංකාවේ නිල විදේශ විනිමය සංචිත ප්‍රමාණය ඉහළ ගොස් ඇති බව සංඛ්‍යාලේඛන මඟින් පෙන්නුම් කළ ද, ඉන් සැබවින්ම ආනයන කටයුතු හා ගෙවීම් සඳහා ක්ෂණිකව භාවිත කළ හැකි ද්‍රවශීල ඩොලර් ප්‍රමාණය කොපමණ ද යන්න පිළිබඳව පාර්ලිමේන්තුවේදී විශේෂ අවධානයක් යොමුව තිබේ.
ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ (IMF) සිව්වසර විස්තීර්ණ ණය පහසුකම් වැඩසටහන ඉදිරියට ක්‍රියාත්මක වන පසුබිමක, පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී සහ හිටපු මුදල් අමාත්‍ය රවී කරුණානායක රජයෙන් සහ ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුවෙන් ඉල්ලා සිටින්නේ පවතින විදේශ සංචිතවල සැබෑ ව්‍යුහය, කෙටිකාලීන හුවමාරු (Swaps) බැඳීම් සහ ඉදිරි ණය සේවාකරණ සැලසුම් පිළිබඳ විනිවිදභාවයකින් යුත් පැහැදිලි කිරීමක් සිදුකරන ලෙසයි.
දළ සංචිත සහ සැබෑ ද්‍රවශීලතාව අතර වෙනස
මෑතකාලීන නිල දත්තයන්ට අනුව මෙරට දළ නිල සංචිත ප්‍රමාණය ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 6.5ක් පමණ සීමාවක පවතී. කෙසේ වෙතත්, මෙම සංඛ්‍යාවන් වඩාත් ගැඹුරු විග්‍රහයකට ලක්විය යුතු බව පෙන්වා දෙන කරුණානායක මන්ත්‍රීවරයා, ඊට සෘජුව භාවිත කළ නොහැකි අරමුදල් මෙන්ම කෙටිකාලීන දේශීය සහ විදේශීය විනිමය හුවමාරු ගිවිසුම් ඇතුළත්ව ඇති බව සඳහන් කරයි.
විශේෂයෙන් චීන මහජන බැංකුව සමඟ පවතින ඩොලර් බිලියන 1.4කට ආසන්න (යුවාන් බිලියන 10) මුදල් හුවමාරුව මෙන්ම මෙරට වාණිජ බැංකු සමඟ සිදුකර ඇති මාස හයේ කෙටිකාලීන විනිමය හුවමාරු මඟින් දළ සංචිත පදනම ඉහළ නංවා පෙන්වීමට යොදාගෙන ඇති බව ඔහු පෙන්වා දෙයි. මෙම ක්‍රියාදාමය බැංකු අයිරාවක් (Overdraft) ලබාගෙන ශේෂය වැඩිකර පෙන්වීමට සමාන තත්ත්වයක් බව ඔහුගේ තර්කයයි.
ශුද්ධ ජාත්‍යන්තර සංචිත සහ මහ බැංකු මැදිහත්වීම
පවතින වාර්තාවලට අනුව, කිසිදු බාහිර බැඳීමකින් තොර ශුද්ධ ජාත්‍යන්තර සංචිත (Net International Reserves - NIR) තවමත් සෘණ ඩොලර් බිලියන 1.268ක මට්ටමක පවතී. කෙසේ වෙතත්, දේශීය විනිමය වෙළෙඳපොළෙන් ඩොලර් මිලදී ගනිමින් ව්‍යුහාත්මක හිඟය අවම කර ගැනීමට ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව පියවර ගෙන තිබේ.
වාණිජ බැංකුවලින් සිදුකළ මෙවැනි ශුද්ධ ඩොලර් මිලදී ගැනීම් හේතුවෙන්, ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල විසින් සමාලෝචන කාලසීමාව සඳහා නියම කර තිබූ සෘණ ඩොලර් බිලියන 2.035ක අවම සීමාවට වඩා ඩොලර් මිලියන 700කින් පමණ ඉහළ මට්ටමක ශුද්ධ සංචිත පවත්වා ගැනීමට හැකිව ඇති බව ආර්ථික දත්ත පෙන්වා දෙයි.
2026 න් පසු ණය සේවාකරණය සහ මතුවන අභියෝග
දැනට විදේශීය පොදු ණය ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීමේ ක්‍රියාවලිය සියයට 94කින් පමණ අවසන් කර ඇති අතර, වාහන ආනයන මත පනවා ඇති සියයට 50ක අධිභාර සහ අපනයන ආදායම් අනිවාර්යයෙන් රුපියල් බවට පත්කිරීමේ නීති මඟින් 2026 අවසානය වන විට දළ සංචිත ඩොලර් බිලියන 8ක ඉලක්කය කරා ගෙන යාමට රජය අපේක්ෂා කරයි.
කෙසේ වෙතත්, ප්‍රතිව්‍යුහගත කළ විදේශ ණය සඳහා වන සම්පූර්ණ වාරික සහ පොලී ගෙවීම් යළි ආරම්භ වීමත් සමඟ ආර්ථිකයට එල්ල විය හැකි බලපෑම ප්‍රධාන අභියෝගයකි. 2028 වන විට ඩොලර් බිලියන 15.1ක සංචිත ඉලක්කයක් ප්‍රක්ෂේපණය කර ඇති පසුබිමක, ගෙවුම් ශේෂ අර්බුදයක් මඟහරවා ගැනීම සඳහා නිසි විදේශ විනිමය කළමනාකරණ සැලැස්මක් පවතින්නේද යන්න පිළිබඳව හිටපු මුදල් අමාත්‍යවරයා ප්‍රශ්න කරයි.
මුදල් ප්‍රතිපත්තිය සහ ඉදිරි මූල්‍ය ස්ථාවරත්වය
මහ බැංකුව විසින් සිදුකළ ප්‍රතිපත්තිමය පොලී අනුපාතික සංශෝධන හරහා උද්ධමනය පාලනය කරමින් රුපියලේ අගය ස්ථාවරව තබා ගැනීමට හැකිවුවද, ඉහළ පොලී අනුපාත හේතුවෙන් ණය වර්ධනය මන්දගාමී වී සුළු හා මධ්‍ය පරිමාණ ව්‍යාපාරික ක්ෂේත්‍රයට යම් පීඩනයක් එල්ල වූ බවට මත පළවේ.
විනිමය අනුපාත, විදේශ ප්‍රාග්ධන ගලා ඒම් සහ ගෝලීය වෙළෙඳපොළ සාධක නිරන්තරයෙන් උච්චාවචනය වන බැවින්, මුදල් ප්‍රතිපත්තිය ස්ථිතික එකක් ලෙස නොසලකා වඩාත් නම්‍යශීලීව හැසිරවිය යුතු බව රවී කරුණානායක පෙන්වා දෙයි. ඊට අමතරව, ණය සේවාකරණ පිරිවැය අවම කර ගැනීම සඳහා 'සක්‍රීය වගකීම් කළමනාකරණ පනත' (Active Liability Management Act) සක්‍රීය කිරීමට රජය සූදානම් වන්නේද යන්නත්, මහ බැංකුවේ ලාභාංශ හා මහා භාණ්ඩාගාරයට බැර කෙරෙන මුදල් පිළිබඳ පැහැදිලි වාර්තාවක් ඉදිරිපත් කිරීමේ වැදගත්කමත් මෙහිදී අවධාරණය කර තිබේ.
මුලාශ්‍රය :
LANKA NEWS : Reserve Numbers Mask Sri Lanka’s Looming Dollar Crisis: Ravi K
