වාහන ආනයන බදු ආදායම ඉහළට: රජයේ මුදල් පෙට්ටිය පිරවූ මුල් මාස හය

රේගු ආදායමෙන් අඩකට වැඩි ප්‍රමාණයක් වාහන සහ ආනයන මත පැටවුණු බදු වලින්

2026 වසරේ මුල් මාස හය තුළ ශ්‍රී ලංකා රජයේ සමස්ත ආදායම කැපී පෙනෙන ලෙස ඉහළ ගොස් ඇති බව මුදල් අමාත්‍යාංශයේ නවතම දත්ත වාර්තා පෙන්වා දෙයි. මෙම කාලසීමාව තුළ රජයේ ආදායම් වර්ධනයට මූලික වශයෙන්ම ඉවහල් වී ඇත්තේ වසර කිහිපයකට පසු යළි විවෘත වූ වාහන ආනයන වෙළඳපොළ සහ ඒ ආශ්‍රිතව එකතු වූ බදු ආදායමයි.

මුදල් අමාත්‍යාංශ වාර්තාවලට අනුව, ජනවාරි සිට ජුනි දක්වා කාලය තුළ රජයේ සමස්ත ආදායම සහ ප්‍රදාන (grants) ප්‍රමාණය පසුගිය වසරේ සමාන කාලයට සාපේක්ෂව 27.1% කින් වර්ධනය වී රුපියල් ට්‍රිලියන 2.956ක් ලෙස සටහන්ව තිබේ. මෙය 2026 වසර සඳහා අපේක්ෂිත රුපියල් ට්‍රිලියන 5.3ක මුළු වාර්ෂික ආදායම් ඉලක්කයෙන් 55.8%ක ප්‍රගතියකි. ප්‍රදාන හැර රජයේ ආදායම පමණක් ගත්කල එය පසුගිය වසරේ පළමු මාස හයේ පැවති රුපියල් බිලියන 2,321.7 සිට රුපියල් බිලියන 2,954.2 දක්වා 27%ක වර්ධනයක් අත්පත් කරගෙන ඇත.


රේගුව ඉදිරියට ගෙන ආ වාහන සුරාබදු

මෙම ආදායම් වර්ධනයේ පෙරමුණ ගෙන කටයුතු කර ඇත්තේ ශ්‍රී ලංකා රේගුවයි. වසරේ මුල් භාගයේදී රුපියල් ට්‍රිලියන 1.29ක ආදායමක් එක්රැස් කරමින් සමස්ත බදු ආදායමෙන් 48%ක දායකත්වයක් ලබාදීමට රේගු දෙපාර්තමේන්තුව සමත්ව තිබේ. ඒ අනුව රේගුව සිය වාර්ෂික ඉලක්කය වූ රුපියල් ට්‍රිලියන 2.206න් 58.5%ක්ම මුල් මාස හය තුළ සම්පූර්ණ කර ඇති අතර, දේශීය ආදායම් දෙපාර්තමේන්තුවේ ඉලක්ක සපුරාගැනීමේ ප්‍රතිශතය 52%ක් විය.

රේගුව මගින් එකතු කරන ලද සුරාබදු (Excise Duty) ආදායම 46%කින් ඉහළ ගොස් රුපියල් බිලියන 424.2ක් දක්වා ඉහළ ගොස් ඇති අතර, ඉන් 63%ක්ම ලැබී ඇත්තේ මෝටර් රථ වාහන ආනයනයෙනි. ඒ අනුව 2025 මුල් භාගයේදී රුපියල් බිලියන 129.1ක් වූ මෝටර් රථ සුරාබදු ආදායම 2026 මුල් භාගය වන විට දෙගුණයකටත් වඩා වැඩි වෙමින් රුපියල් බිලියන 266.4ක් දක්වා රුපියල් බිලියන 137.2කින් වර්ධනය වී ඇත. මීට අමතරව ආනයනික වැට් බදු ආදායමද 25%කින් ඉහළ ගොස් රුපියල් බිලියන 443.7ක් ලෙස සටහන් විය.

ආදායම් ව්‍යුහය සහ දේශීය බදු ප්‍රවණතා

ශ්‍රී ලංකාවේ සමස්ත බදු ව්‍යුහයේ සංයුතිය සැලකීමේදී භාණ්ඩ හා සේවා මත පනවා ඇති බදු තවමත් ප්‍රධාන තැනක් ගන්නා අතර, මුල් මාස හයේ මුළු ආදායමෙන් 60%ක් ලැබී ඇත්තේ එම බදු මගිනි. ඊට අමතරව ආදායම් බදු මගින් 19%ක දායකත්වයක් සහ විදේශ වෙළඳ බදු මගින් 13%ක දායකත්වයක් ලැබී තිබේ.
දේශීය ආදායම් දෙපාර්තමේන්තුව විසින් රැස්කරන ලද රුපියල් ට්‍රිලියන 1.248ක බදු ආදායම තුළ ආදායම් බදු 16%කින් ඉහළ ගොස් රුපියල් බිලියන 568.4ක් වූ අතර දේශීය වැට් බදු ආදායම 26%කින් වර්ධනය විය. රටේ සමස්ත වැට් බදු ආදායම රුපියල් බිලියන 987.6ක් දක්වා 25%කින් ඉහළ ගොස් ඇති අතර, එය රජයේ තනි විශාලතම ආදායම් ප්‍රභවය බවට පත්වෙමින් වාර්ෂික ඉලක්කයෙන් 55%ක් ඉක්මවා ඇත.

ආර්ථික විශ්ලේෂකයින් පෙන්වා දෙන්නේ වාහන ආනයනය ලිහිල් කිරීමත් සමග රජයේ මූල්‍ය ශක්තිය සැලකිය යුතු ලෙස ශක්තිමත් වී ඇති බවයි. කෙසේ වෙතත්, ඉදිරි කාලසීමාව තුළ ආනයන ඉල්ලුමේ සිදුවන වෙනස්කම් සහ වෙළඳපොළ හැසිරීම් මත පදනම්ව මෙම ආදායම් වර්ධනයේ දිගුකාලීන ස්ථාවරත්වය තීරණය වනු ඇති බව ආර්ථික ක්ෂේත්‍රයේ ප්‍රවීණයන්ගේ අදහසයි.

මුලාශ්‍රය :

LANKA NEWS | Vehicle Taxes Drive Revenue Surge, But Fiscal Dependence Deepens