කළු සල්ලි සෙවණැල්ලෙන් මැද පාංතිකයාට එල්ලවන තර්ජනය

ලංකාවේ සාමාන්‍ය මැද පාංතික පවුලකට අද වන විට තමන්ගේම කියා නිවසක් සිහිනයක් බවට පත්ව තිබේ. දශක ගණනාවක් තිස්සේ උපයාගත් ඉතුරුම් සියල්ල වියදම් කළද, කොළඹ හෝ තදාසන්න නගරයක කුඩා ඉඩමක් හෝ මහල් නිවාසයක් මිලදී ගැනීම දරාගත නොහැකි මට්ටමකට ඉහළ ගොස් හමාරය.

මෙම තත්ත්වය පිටුපස ඇත්තේ සාමාන්‍ය ඉල්ලුම හා සැපයුම පිළිබඳ කතාවක් නොවන බව ආර්ථික විශ්ලේෂකයින් පෙන්වා දෙයි. 'South Asia Monitor' වාර්තාවක් පදනම් කරගනිමින් කරුණු දක්වන ආර්ථික නිරීක්ෂකයින් අනතුරු අඟවන්නේ, මෙරට ක්‍රියාත්මක වන කළු ආර්ථිකය (Underground Economy) සහ නීතිවිරෝධී මුදල් සංසරණය රටේ ආර්ථික ප්‍රතිලාභ අතළොස්සක් අතට පමණක් කේන්ද්‍රගත කරමින් සිටින බවයි.

සුපිරි නිවාස වෙළඳපොළ සහ සාමාන්‍ය මිනිසාගේ අර්බුදය

රටේ පොදු මහල් නිවාස අලෙවියෙහි මන්දගාමී බවක් පැවතියද, සුපිරි ගණයේ සුඛෝපභෝගී නිවාස (Luxury Condominiums) සඳහා පවතින ඉල්ලුම පුදුම සහගත ලෙස ඉහළ ගොස් ඇත. වාර්තාවලට අනුව, 2026 වසරේ මුල් කාර්තුවේදී අලෙවි වූ මහල් නිවාස ඒකකවලින් 52%ක්ම සුපිරි ධනපති පන්තිය ඉලක්ක කරගත් ඒවාය. ඊට පෙර වසරේ එම අගය පැවතියේ 33%ක් ලෙසිනි.

සාමාන්‍ය ජනතාව අධික ජීවන වියදම සහ ආදායම් කප්පාදුව හමුවේ අන්ත අසරණව සිටියදී, කෝටි ගණන් වටිනා මෙවැනි නිවාස මිලදී ගන්නේ කවුරුන්ද යන්න බරපතළ ප්‍රශ්නයකි. ආර්ථික විශේෂඥයන් පෙන්වා දෙන්නේ, නීත්‍යානුකූල නොවන මාර්ගවලින් උපයන මුදල් විශුද්ධිකරණය (Money laundering) සඳහා දේපළ වෙළඳපොළ ආරක්ෂිත තෝතැන්නක් කරගෙන ඇති බවයි. මෙහි සෘජු ප්‍රතිඵලය වී ඇත්තේ දේපළ මිල ගණන් කෘත්‍රිමව අහස උසට නැගීමත්, අවංකව හරිහම්බ කරන මැද පාංතිකයන් කුලී නිවාසවල සිරවීමත්ය.

අතින් අත යන මුදල් නෝට්ටු සහ සැඟවුණු ප්‍රාග්ධනය

බැංකු පද්ධතියෙන් බැහැරව ජනතාව සහ ව්‍යාපාරිකයන් අත සංසරණය වන මුදල් ප්‍රමාණය (Currency in circulation) 2026 මුල් භාගය වන විට රුපියල් ට්‍රිලියන 1.7ක් දක්වා ඉහළ යනු ඇතැයි ගණන් බලා තිබේ. මෙය 2023 වසර අවසානයට සාපේක්ෂව 42%ක ශීඝ්‍ර වර්ධනයකි.

භෞතික මුදල් නෝට්ටු භාවිතය මෙලෙස ඉහළ යාම සැමවිටම වරදක් නොවුණද, බදු පැහැර හැරීම් සහ ලේඛනගත නොවන ගනුදෙනු බහුල ආර්ථිකයක මෙවැනි සංසරණයක් දැකීම විනිවිදභාවය පිළිබඳ ප්‍රශ්නාර්ථ මතු කරයි. ඊට අමතරව, 2024 සිට 2026 කාලය තුළ කොටස් ආයෝජන මුවාවෙන් ඇමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 200කට ආසන්න මුදලක් රටින් පිටව ගොස් ඇති බවට වන ඇස්තමේන්තු ද නියාමන ආයතනවල දැඩි අවධානයට ලක්විය යුතු කරුණක් ලෙස වාර්තාවේ දැක්වේ.

ආර්ථික ප්‍රකෘතිය සහ බිම් මට්ටමේ ඇත්ත

මෑතකාලීන දත්තවලට අනුව රටේ ජනගහනයෙන් 25%කට වැඩි පිරිසක් තවමත් දරිද්‍රතා රේඛාව ආසන්නයේ හෝ ඊට පහළින් ජීවත් වන අතර, තරුණ විරැකියාව ද ඉහළ අගයක පවතී. සාර්ව ආර්ථික දර්ශකවල යම් ස්ථාවරත්වයක් පෙනෙන්නට තිබුණද, ඉන් ලැබෙන ප්‍රතිලාභ පහළ මධ්‍යම පාන්තිකයා දක්වා ගලා නොයන්නේ නම් එම ප්‍රකෘතිය තිරසාර නොවන බව සමාජ ආර්ථික විද්‍යාඥයෝ පෙන්වා දෙති.

මැද පාංතිකයාගේ මිලදී ගැනීමේ හැකියාව බිඳවැටීමෙන් සුළු හා මධ්‍ය පරිමාණ ව්‍යාපාර කඩාවැටෙන අතර, එය සමස්ත ආර්ථිකයේම අභ්‍යන්තර ඉල්ලුම හැකිලීමට හේතු වේ.

දේපළ ගනුදෙනුවල නියම හිමිකාරිත්වය (Beneficial ownership) හෙළිදරව් කිරීමේ නීති ශක්තිමත් කිරීම, බදු දැල පුළුල් කිරීම සහ නීතිවිරෝධී වත්කම් සොයා බැලීම කඩිනම් නොවුණහොත්, ලංකාව මුහුණ දෙන්නේ ආර්ථික අර්බුදයකට වඩා ගැඹුරු සමාජ අසමානතාවයකට බව විද්වතුන්ගේ පොදු ස්ථාවරයයි.


වැඩිදුර කියවීම් සඳහා මූලාශ්‍ර:

ලංකා නිව්ස් - Black Economy Deepens Inequality as Sri Lankan Middle Class Slides into Poverty

South Asia Monitor – ආර්ථික හා කලාපීය පර්යේෂණ වාර්තා:

ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව (CBSL) – මුදල් හා ආර්ථික දත්ත වාර්තා: