ශ්‍රී ලංකාව මුහුණ දුන් දරුණුතම ආර්ථික කඩාවැටීමෙන් පසු ක්‍රියාත්මක වූ IMF විස්තීර්ණ ණය පහසුකම (EFF) 2027 මාර්තු මාසයෙන් නිමාවට පත්වීමට නියමිතය. මේ වන විට පාර්ලිමේන්තුවේදී මුදල් සහ ක්‍රමසම්පාදන නියෝජ්‍ය අමාත්‍ය ආචාර්ය අනිල් ජයන්ත ප්‍රනාන්දු සඳහන් කර ඇත්තේ, අර්බුද කළමනාකරණයෙන් ඔබ්බට ගොස් දිගුකාලීන තිරසාර වර්ධනයක් අරමුණු කරගත් පසු-IMF උපායමාර්ගයක් පිළිබඳ සාකච්ඡා ආරම්භ කර ඇති බවයි.
කඩදාසි මත ලියැවෙන මූල්‍ය ඉලක්ක සැබෑ ආර්ථික සමෘද්ධියක් බවට පත් කිරීමට නම්, ඉදිරියේදී ආයෝජන, රැකියා උත්පාදනය සහ ජීවන මට්ටම් ඉහළ නැංවීම අත්‍යවශ්‍ය සාධක බව ආර්ථික විශ්ලේෂකයෝ පෙන්වා දෙති.
සංඛ්‍යාලේඛනවල සාර්ථකත්වය සහ බිම් මට්ටමේ යථාර්ථය
2022 වසරේදී වාර්තා වූ 7.3%ක දැවැන්ත ආර්ථික හැකිලීමෙන් පසු, 2025 දී 5%ක ආර්ථික වර්ධනයක් සටහන් කර ගැනීමට රට සමත් විය. 2026 වසරේ මුල් භාගයේදී ද 4.7%ක වර්ධනයක් පෙන්නුම් කළ අතර, ලෝක බැංකු ඇස්තමේන්තුවලට අනුව 2026 වසරේ සමස්ත වර්ධනය 4.4%ක් වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.
රාජ්‍ය මූල්‍ය කළමනාකරණය පැත්තෙන් ගත් කල කැපී පෙනෙන ජයග්‍රහණ කිහිපයක් වාර්තා වී ඇත:
රාජ්‍ය ආදායම:
ප්‍රාථමික ශේෂය:
එහෙත් ආර්ථික විශේෂඥයන්ගේ නිරීක්ෂණය වන්නේ, මේ සාර්ව ආර්ථික ස්ථාවරත්වය සහ පොදු ජනතාවගේ මුදල් පසුම්බිය අතර තවමත් සැලකිය යුතු පරතරයක් පවතින බවයි. 2026 වන විටත් දිළිඳුකම 16.9%ක මට්ටමක පවතින අතර, උද්ධමනය 2%ක පමණ මට්ටමකට පහත වැටුණ ද භාණ්ඩ හා සේවා මිල ගණන් පූර්ව අර්බුද මට්ටමට සාපේක්ෂව ඉහළ මට්ටමකම පවතී.
විදේශ විනිමය සහ ණය ප්‍රතිව්‍යුහගතකරණය
විදේශ අංශයේ සැලකිය යුතු ප්‍රගතියක් දක්නට ලැබේ. 2025 වසරේදී විදේශ ප්‍රේෂණ ඇමෙරිකානු ඩොලර් බිලියන 8.1ක් දක්වා ඉහළ ගිය අතර, සංචාරක ඉපැයීම් ඩොලර් බිලියන 3.2ක් සහ අපනයන ආදායම ඩොලර් බිලියන 13.6ක් ලෙස සටහන් විය.
ද්විපාර්ශ්වික ණයහිමියන් සහ ජාත්‍යන්තර ස්වෛරීත්ව බැඳුම්කර හිමියන් සමඟ ණය ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීමේ ක්‍රියාවලිය අවසන් අදියරට පැමිණ තිබීම තවත් වැදගත් පියවරකි. රාජ්‍ය ණය කළමනාකරණ කාර්යාලය (PDMO) පිහිටුවීම සහ නව රාජ්‍ය මූල්‍ය කළමනාකරණ නීති සම්පාදනය කිරීම මඟින් අනාගතයේදී අසීමිත ණය ලබාගැනීම් පාලනය කිරීමට පදනම දමා ඇත.
2027න් පසු ස්වාධීන ආර්ථිකයකට මාවත
නියෝජ්‍ය අමාත්‍යවරයා සඳහන් කළ පරිදි, විදේශ සෘජු ආයෝජන (FDI) තවමත් අපේක්ෂිත මට්ටමට ළඟා වී නොමැත. බදු එකතු කිරීම දිගුකාලීනව පවත්වාගත හැක්කේ ව්‍යාපාර ව්‍යාප්තිය සහ නිෂ්පාදනය ඉහළ යාම මත මිස පාරිභෝගිකයා මත පමණක් බදු බර පැටවීමෙන් නොවන බව ව්‍යාපාරික ක්ෂේත්‍රයේ ප්‍රධානීන් පෙන්වා දෙයි.
2027 මාර්තු මාසයේදී IMF වැඩසටහන නිමාවීමට නියමිතව ඇත්තේ ශ්‍රී ලංකාව තීරණාත්මක සන්ධිස්ථානයකට ගෙන එමිනි. එම පිටවීම තවත් එක් මුදල් ආධාර වැඩසටහනක අවසානයක් පමණක් නොවී, සැබෑ ආර්ථික ස්වාධීනත්වයක ආරම්භය වීමට නම් මූල්‍ය විනය, අපනයන විවිධාංගීකරණය සහ ජනතාව ආරක්ෂා කරන සමාජ ආරක්ෂණ ජාල ඒකාබද්ධ කරගත් ශක්තිමත් සංක්‍රාන්ති සැලැස්මක් අත්‍යවශ්‍ය වනු ඇත.
වැඩිදුර කියවීම් සහ මූලාශ්‍ර:
ලංකා නිව්ස් - IMF Exit Strategy Looms as Sri Lanka’s Recovery Faces Critical Tests
ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල – ශ්‍රී ලංකා විස්තීර්ණ ණය පහසුකම (IMF Sri Lanka EFF)
ලෝක බැංකුව – ශ්‍රී ලංකා ආර්ථික සංවර්ධන වාර්තා (World Bank Sri Lanka Development Updates)