බදු දැල ශක්තිමත් කිරීමේ මෙහෙයුමට ආයතනික අභියෝග මතු වෙයි

නීතිමය පදනම සහ ආයතනික සන්ධානය

දේශීය ආදායම් දෙපාර්තමේන්තුව (IRD) සහ සුරාබදු දෙපාර්තමේන්තුව (ED) අතර අත්සන් තැබුණු අවබෝධතා ගිවිසුම හරහා බදු පැහැර හැරීම්, සුරාබදු නීති උල්ලංඝනය කිරීම් මෙන්ම සැකකටයුතු මුදල් විශුද්ධිකරණ ගනුදෙනු පිළිබඳ ඒකාබද්ධ විමර්ශන ආරම්භ කිරීමට පියවර ගෙන තිබේ.

මුදල් විශුද්ධිකරණය වැළැක්වීමේ සංශෝධිත පනත යටතේ බදු පැහැර හැරීම් සහ සුරාබදු වැරදි මුදල් විශුද්ධිකරණයට අදාළ නීතිවිරෝධී ක්‍රියා ගණයට ඇතුළත් කර ඇති අතර, ත්‍රස්තවාදයට මුදල් සැපයීම සහ මුදල් විශුද්ධිකරණය වැළැක්වීම සම්බන්ධයෙන් ශ්‍රී ලංකාව මේ දිනවල තෙවන අන්‍යෝන්‍ය ජාත්‍යන්තර ඇගයීමට (Mutual Evaluation) ද මුහුණ දෙමින් සිටී.

රාජ්‍ය සම්පත් උපරිම ලෙස භාවිත කරමින් බදු විගණන පුළුල් කිරීම සහ මඟහැරුණු ආදායම් අයකර ගැනීම රජයේ මූලික අරමුණ බව මුදල් අමාත්‍යාංශය අවධාරණය කරයි.

දත්ත පරතරය සහ පරිපාලන අභියෝග

ව්‍යාපාරික ආයතන එකම ගනුදෙනුව සඳහා දෙපාර්තමේන්තු දෙකට පරස්පර තොරතුරු ඉදිරිපත් කිරීම මෙරට දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ පැවති ක්‍රමවේද දුර්වලතාවකි. ආදායම් බදු සඳහා අඩු පිරිවැටුමක් පෙන්වන අතරවාරයේ සුරාබදු සඳහා අඩු නිෂ්පාදන ධාරිතාවක් වාර්තා කිරීම මඟින් රජයට අයවිය යුතු විශාල ආදායමක් අහිමි වී ගියේය.

තොරතුරු හුවමාරුව පිළිබඳ ගිවිසුම් පැවතුණද, පද්ධතිය ක්‍රියාත්මක කරන නිලධාරීන් සතු අසීමිත අභිමතය, අධීක්ෂණයේ පවතින දුර්වලතා හෝ දත්ත වෙනස් කිරීමට ඇති ඉඩකඩ හේතුවෙන් පරීක්ෂණ හිතාමතා ප්‍රමාද වීම හෝ සංවේදී තොරතුරු පිටතට කාන්දු වීමේ අවදානමක් පවතින බව විගණන නිරීක්ෂණ මඟින් අනතුරු අඟවයි.

එම නිසා, දෙපාර්තමේන්තු දෙකක් අතර තොරතුරු බෙදාගැනීමේ ලිපිගොනු හුවමාරුවකින් ඔබ්බට ගිය ආයතනික වගවීමක් සහ දැඩි අධීක්ෂණයක් නොමැතිව අපේක්ෂිත ප්‍රතිඵල අත්කර ගැනීම අපහසු බව ක්ෂේත්‍ර ප්‍රවීණයෝ පෙන්වා දෙති.

සැබෑ ඩිජිටල්කරණය සහ ඉදිරි මාවත

ලිපිගොනු පරිගණකගත කිරීමට එහා ගිය, දෙපාර්තමේන්තු අතර සෘජුව සන්නිවේදනය වන ඒකාබද්ධ ඩිජිටල් ආදායම් වේදිකාවක් (Integrated Revenue Platform) ස්ථාපිත කිරීම අත්‍යවශ්‍ය සාධකයක් ලෙස හඳුනාගෙන තිබේ.

* ස්වයංක්‍රීය දත්ත සැසඳීම: 
ආයතනික බදු වාර්තා, සුරාබදු දත්ත, නිෂ්පාදන ධාරිතාවන් සහ බලපත්‍ර තොරතුරු ස්වයංක්‍රීයව පරික්ෂා කිරීම.

* අවදානම් විශ්ලේෂණය: 
විෂමතා පවතින වාර්තා පරිගණක පද්ධතිය හරහා හඳුනා ගැනීම මඟින් නිලධාරීන්ගේ මැදිහත්වීමකින් තොරව විමර්ශන වාර්තා සකස් කිරීම.

* ආයතනික ආරක්ෂණ විධිවිධාන:
සංවේදී තනතුරු දරන නිලධාරීන් නිරන්තර ස්ථාන මාරුවීම්වලට ලක් කිරීම, වත්කම් බැරකම් ප්‍රකාශ විමර්ශනය, වැරදි හෙළිදරව් කරන්නන්ගේ (Whistleblowers) ආරක්ෂාව සහ විනය ක්‍රියාමාර්ග කඩිනම් කිරීම.

බදු අයකිරීම් විධිමත් වීම හරහා නීතිගරුක බදු ගෙවන්නන් මත පැටවෙන අමතර බර ලිහිල් වන අතර, රාජ්‍ය ණය ගැනීම් හෝ බදු අනුපාත ඉහළ දැමීමේ අවශ්‍යතාව ද අවම වේ.

මෙම යාන්ත්‍රණය කඩදාසි ගිවිසුමකට පමණක් සීමා නොවී සැබෑ ප්‍රතිඵල අත්පත් කරගන්නේද යන්න මැන බැලීම සඳහා අයකරගත් ආදායම, සම්පූර්ණ කළ විමර්ශන ගණන සහ අධිකරණයට යොමු කළ නඩු ප්‍රමාණය පිළිබඳ ප්‍රගති වාර්තා විනිවිදභාවයෙන් යුතුව ප්‍රකාශයට පත් කිරීම මුදල් අමාත්‍යාංශයේ වගකීමකි.


විශ්වාසනීය මූලාශ්‍ර සබැඳි:

ශ්‍රී ලංකා දේශීය ආදායම් දෙපාර්තමේන්තුව - නිල වෙබ් අඩවිය

ශ්‍රී ලංකා මුදල්, ආර්ථික ස්ථායීකරණ සහ ජාතික ප්‍රතිපත්ති අමාත්‍යාංශය