අසර්බයිජාන ඉන්ධන පිවිසුම: ලංකාවට ආර්ථික වාසියක්ද, භූදේශපාලනික උගුලක්ද?

සමුළු ඡායාරූපවලින් ඔබ්බට ගිය කටුක යථාර්ථය

ආසියාවේ අන්තර් ක්‍රියාකාරීත්වය හා විශ්වාසය ගොඩනැගීමේ 7 වන CICA සමුළුවට එක්වෙමින් විදේශ කටයුතු අමාත්‍ය විජිත හේරත් අසර්බයිජාන ජනාධිපති ඉල්හාම් අලියෙව් හමුවිය. එහි ප්‍රධාන පියවරක් ලෙස එරට දැවැන්තම රාජ්‍ය බලශක්ති සමාගම වන ‘SOCAR’ සමඟ ද සාකච්ඡා පැවැත්විණි.

මැදපෙරදිග යුද අර්බුදය ලෝක බොරතෙල් වෙළඳපොළ කළඹවද්දී විකල්ප බලශක්ති ප්‍රභවයන් සෙවීම අගය කළ යුතු රාජ්‍යතාන්ත්‍රික පියවරකි. සාකච්ඡා මේසයෙන් මතුවන සුහදශීලී ප්‍රකාශවලින් එහා ගිය ස්ථිර සැපයුම් ගිවිසුමක්, සහනදායී මිලක් හෝ නිශ්චිත කාලසටහනක් මේ දක්වා ප්‍රසිද්ධියට පත්ව නොමැත.

මධ්‍යම ආසියානු තෙල් කොළඹට ගොඩබෑමේ ප්‍රායෝගික බාධා

රටේ විදේශ විනිමය සංචිත තවමත් ඉතා ප්‍රවේශමෙන් භාවිත කළ යුතු මට්ටමක පවතින බැවින්, ආනයනික සෑම ඩොලරයකින්ම උපරිම ප්‍රතිලාභයක් මෙරටට ලැබිය යුතුය. අසර්බයිජානයෙන් හෝ කසකස්ථානය, උස්බෙකිස්ථානය වැනි කලාපීය රටවලින් බොරතෙල් ලබාගැනීමේදී ප්‍රධාන තාක්ෂණික හා මූල්‍යමය බාධා කිහිපයක් ජයගත යුතුව තිබේ:

සපුගස්කන්දේ ගැළපීම:
අසර්බයිජාන බොරතෙල් වර්ගවල පවතින ඝනත්වය සහ රසායනික සංයුතිය මෙරට පිරිපහදුවේ වත්මන් තාක්ෂණයට නිසි ලෙස ගැළපේද යන්න ස්වාධීනව තහවුරු විය යුතුය.

ගොඩබෑමේ අවසන් පිරිවැය:
මධ්‍යම ආසියාවේ සිට එන දිගු නාවික ගමන් මාර්ගය සහ ඉහළ රක්ෂණ ගාස්තු හේතුවෙන්, මෙරටට ඉන්ධන ගොඩබාන විට වැයවන මුළු වියදම (Landed Cost) මැදපෙරදිග තෙල්වලට වඩා ලාභදායී විය යුතුය.

ඩොලර් නොවන ගෙවීම් ක්‍රම:
පවතින සීමිත ඩොලර් සංචිත රැකගනිමින් ක්‍රියාත්මක කළ හැකි දිගුකාලීන ණය පහසුකම් හෝ සහනදායී ගෙවීම් ක්‍රමවේද මෙහිදී තීරණාත්මක සාධකයකි.

භූදේශපාලනික බලතුලනය සහ වොෂින්ටන් බලපෑම

මෙම ගනුදෙනුවලට එරෙහිව ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයෙන් සෘජු රාජ්‍යතාන්ත්‍රික බලපෑමක් හෝ සම්බාධක තර්ජනයක් එල්ල වී ඇති බවට මෙතෙක් කිසිදු රාජ්‍ය මට්ටමේ තොරතුරක් අනාවරණය වී නොමැත. භූදේශපාලනික හැකියාවන් සහ සැබෑ ප්‍රතිපත්තිමය බාධා පටලවා නොගත යුතුය.

ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල, ඩොලර් මූල්‍ය පද්ධතිය සහ බටහිර ආයෝජන මත තවමත් යැපෙන ආර්ථිකයකට, පවතින ජාත්‍යන්තර සම්බාධක හා මූල්‍ය රෙගුලාසි නොසලකා හැරිය නොහැක. රාජ්‍යතාන්ත්‍රික ගැටුම් මවාගැනීම වෙනුවට ස්වෛරී වෙළඳ අවශ්‍යතා ඉටුකර ගනිමින් ප්‍රධාන සංවර්ධන හවුල්කරුවන්ගේ විශ්වාසය රැකගැනීම මෙහිදී වඩාත් වැදගත් වේ.

විනිවිදභාවය, පාර්ලිමේන්තු අධීක්ෂණය සහ ඉදිරි මග

හදිසි මිලදී ගැනීම් හරහා අතීතයේදී සිදුවූ ආර්ථික පාඩු නැවත සිදුනොවීමට නම්, අසර්බයිජාන බලශක්ති ප්‍රවේශය විනිවිදභාවයෙන් යුතුව ක්‍රියාත්මක විය යුතුය. මිල සූත්‍රය, ප්‍රසම්පාදන ක්‍රියාවලිය සහ වාණිජමය අවදානම් බෙදීයන ආකාරය සම්බන්ධයෙන් පාර්ලිමේන්තු අධීක්ෂණයක් හා ස්වාධීන තාක්ෂණික ඇගයීමක් සිදුවීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.

ශ්‍රී ලංකාවට අද අවශ්‍යව ඇත්තේ අලංකාර රාජ්‍යතාන්ත්‍රික ප්‍රකාශන නොව, පාරිභෝගිකයාගේ සාක්කුවට සහනයක් සැලසෙන සහ රටේ බලශක්ති සුරක්ෂිතතාව සැබවින්ම ශක්තිමත් කරන ක්‍රමෝපායික විසඳුම්ය.

වැඩිදුර තොරතුරු ඇතුළත් විශ්වාසනීය මූලාශ්‍ර සබැඳි


Ministry of Foreign Affairs, Sri Lanka - Official Press Release on Minister Vijitha Herath's Visit to Azerbaijan  

Daily FT Sri Lanka - Govt. eyes Azerbaijan oil and gas supply (Analysis on CICA & Energy Bilaterals)