ශ්රී ලංකාව මේ වන විට වේගවත් ඩිජිටල් ආර්ථික පරිවර්තනයකට යොමු වෙමින් සිටී. බැංකු ගනුදෙනුවල සිට රාජ්ය සේවා දක්වා බොහෝ දේ අන්තර්ජාලය හරහා සිදු කිරීමට අපි පුරුදු වී සිටිමු.
එවැනි පසුබිමක, ජාතික ගෙවීම් ජාලය මෙහෙයවන ලංකාපේ (LankaPay) ආයතනයේ 'ලංකාසයින්' (LankaSign) ලියාපදිංචි ද්වාරය ආශ්රිතව වාර්තා වූ ආරක්ෂක සිදුවීම, මෙරට මූල්ය හා ඩිජිටල් ආරක්ෂාව පිළිබඳ බරපතළ කතිකාවක් නිර්මාණය කර තිබේ.
සිදු වූයේ කුමක්ද?
ලංකාපේ ආයතනයේ නියෝජ්ය ප්රධාන විධායක නිලධාරී දිනුක පෙරේරා මහතාගේ අත්සනින් නිකුත් කළ නිවේදනයකට අනුව, ලංකාසයින් සේවාව සඳහා පරිශීලකයන් ලියාපදිංචි කරගන්නා දත්ත එකතු කිරීමේ ද්වාරයක ආරක්ෂක බිඳවැටීමක් සිදුව ඇත.
මේ හරහා පරිශීලකයන්ගේ නම්, ජාතික හැඳුනුම්පත් අංක, විද්යුත් තැපැල් ලිපින සහ ජංගම දුරකථන අංක නිරාවරණය වීමේ අවදානමක් මතුව තිබෙන බව එම නිවේදනයේ සඳහන් වේ.
මෙම සිදුවීම අදාළ ලියාපදිංචි ද්වාරයට පමණක් සීමා වූවක් බවත්, ආයතනයේ ප්රධාන ගෙවීම් පද්ධතිවලට හෝ ඩිජිටල් අත්සන් සේවාවන්ට ඉන් කිසිදු බලපෑමක් සිදුව නොමැති බවත් ලංකාපේ ආයතනය අවධාරණය කරයි.
සාමාන්ය දත්ත හරහා මුදල් වංචා සිදුවන්නේ කෙසේද?
ප්රධාන ගෙවීම් පද්ධති සුරක්ෂිත වුවද, පුද්ගලයෙකුගේ හැඳුනුම්පත් අංකය, දුරකථන අංකය සහ ඊමේල් ලිපිනය එකවර පිටතට යාම සුළුවෙන් තැකිය නොහැකි බව තොරතුරු තාක්ෂණ විශ්ලේෂකයෝ පෙන්වා දෙති.
සයිබර් අපරාධකරුවන් මෙම මූලික තොරතුරු උපයෝගී කරගනිමින් ඉතා සූක්ෂ්ම ලෙස පුද්ගලයන් රැවටීමට පෙළඹේ.
| ව්යාජ පණිවිඩ (Phishing): බැංකු, රාජ්ය ආයතන හෝ විශ්වාසදායක සේවා සපයන්නන් ලෙස පෙනී සිටිමින් ඔවුන් පරිශීලකයන්ට ඇමතුම් හෝ පණිවිඩ එවයි.
| රහස්ය තොරතුරු ලබාගැනීම: ඔබේ හැඳුනුම්පත් අංකය වැනි නිවැරදි තොරතුරු පවසමින් ඔවුන් ඔබේ විශ්වාසය දිනා ගනී. ඉන්පසු බැංකු මුරපද (Passwords) සහ OTP කේත ලබාගෙන ගිණුම්වල ඇති මුදල් සොරකම් කිරීමට ඔවුන් උත්සාහ කරයි.
ලංකාසයින් සිදුවීමෙන් එවැනි අපරාධයක් සිදුව ඇති බවට මෙතෙක් තහවුරු වී නැත. එනමුත් පුද්ගලික දත්ත නිරාවරණය වීමම අනාගත මූල්ය අවදානමකට අත වැනීමක් බව ස්වාධීන නිරීක්ෂකයන්ගේ මතයයි.
ආර්ථිකයට ඇති බලපෑම සහ පූර්ව ආරක්ෂාව
ඩිජිටල් ආර්ථිකයක ජීවනාලිය වන්නේ මහජන විශ්වාසයයි. අන්තර්ජාල ගනුදෙනු පිළිබඳ ජනතාව තුළ සැකයක් ඇති වුවහොත්, ඔවුන් නැවතත් මුදල් නෝට්ටු භාවිතයට පසුබැසීමට ඉඩ තිබේ. එය රටේ ඩිජිටල් ආර්ථික ඉලක්කවලට සහ විදේශීය ආයෝජකයන්ගේ විශ්වාසයට සෘජුවම බලපාන කරුණකි.
එබැවින් යම් අනතුරක් සිදු වූ පසු පිළියම් යොදනවා වෙනුවට, පූර්ව ආරක්ෂක පියවර ගැනීම අත්යවශ්ය වේ.
නිරන්තර ආරක්ෂක විගණන (Security Audits), ස්වාධීන පද්ධති පරීක්ෂාවන් සහ කඩිනම් නඩත්තු කටයුතු රාජ්ය මෙන්ම පෞද්ගලික මූල්ය යටිතල පහසුකම්වල අනිවාර්ය අංගයක් බවට පත්විය යුතු බව ක්ෂේත්රයේ ප්රවීණයෝ පවසති.
පාරිභෝගිකයන් ලෙස අප සැලකිලිමත් විය යුත්තේ ඇයි?
මෙවැනි පසුබිමක, තමන්ගේ බැංකු ගිණුම් සහ ඩිජිටල් අනන්යතාව ආරක්ෂා කර ගැනීමට සාමාන්ය පුරවැසියන් ද වඩාත් විමසිලිමත් විය යුතුය.
* බැංකුවකින් හෝ රාජ්ය ආයතනයකින් බව පවසමින් පැමිණෙන සැකකටයුතු දුරකථන ඇමතුම් හෝ කෙටි පණිවිඩවල ඇති සබැඳි (Links) විවෘත කිරීමෙන් වළකින්න.
* කිසිදු අවස්ථාවක ඔබගේ බැංකු මුරපද හෝ දුරකථනයට ලැබෙන OTP කේත වෙනත් අයෙකුට ලබා නොදෙන්න.
තාක්ෂණික පහසුකම් පුළුල් කිරීමත් සමඟ ජනතාවගේ දත්ත සුරක්ෂිතතාව තහවුරු කිරීමට බලධාරීන් සහ ආයතන ඒකාබද්ධව ක්රියා කළහොත්, මෙරට ඩිජිටල් ආර්ථිකය කෙරෙහි පවතින විශ්වාසය තවදුරටත් ශක්තිමත් කළ හැකි වනු ඇත.
වැඩිදුර තොරතුරු ඇතුළත් මූලාශ්ර සබැඳිය:



