රෝමයේ පැවති එක්සත් ජාතීන්ගේ ආහාර හා කෘෂිකර්ම සංවිධානයේ (FAO) ‘Hand-in-Hand’ ආයෝජන සමුළුවේදී ශ්‍රී ලංකා ආයෝජන මණ්ඩලයේ (BOI) සභාපති දුමින්ද හුලංගමුව සහ අධ්‍යක්ෂ ජනරාල් ආචාර්ය සුලක්ෂණ ජයවර්ධන යන මහත්වරුන් විසින් මෙරට කෘෂි අංශය වෙනුවෙන් ඩොලර් මිලියන 65.1ක වටිනාකමකින් යුත් නව ආයෝජන අවස්ථා හතරක් ජාත්‍යන්තරය හමුවේ තැබීය.
මෙම ව්‍යාපෘති මඟින් 21,100කට සෘජු ප්‍රතිලාභද, 84,000කට වැඩි පිරිසකට වක්‍ර ජීවනෝපාය සහනද ලැබෙන බවට පුරෝකථනය කර තිබේ. හුදු අමුද්‍රව්‍ය පිටරට පැටවීම වෙනුවට රට තුළම කාර්මික අගය එකතු කිරීමේ අරමුණ යහපත් වුවද, විදේශ ප්‍රාග්ධනය මෙරටට ගලා ඒමේදී පැනනගින ප්‍රායෝගික ආර්ථික අභියෝග රැසක් විද්වත් අවධානයට ලක්ව ඇත.
අමුද්‍රව්‍ය වෙනුවට සුවතා වෙළඳපොළට පැනීම
ගෝලීය ශාකසාර නිස්සාරණ (Botanical Extracts) වෙළඳපොළ 2024 වන විට ඩොලර් බිලියන 30ක් පමණ වූ අතර, එය 2034 වන විට ඩොලර් බිලියන 64.6ක් දක්වා වර්ධනය වනු ඇතැයි ගණන් බලා තිබේ. ලොව පුරා සීඝ්‍රයෙන් ප්‍රසාරණය වන සුවතා ආර්ථිකය (Wellness Economy) 2029 වන විට ඩොලර් ට්‍රිලියන 9.8ක දැවැන්ත කර්මාන්තයක් බවට පත්වන පසුබිමක, ලංකාව තම කෘෂි සම්පත් ඉහළ මිලකට විකිණීමට මාන බැලීම කාලෝචිතය.
* සැබෑ කුරුඳු (Ceylon Cinnamon):
අනෙකුත් කැසියා (Cassia) ප්‍රභේදවලට සාපේක්ෂව ස්වභාවිකවම කූමරින් (Coumarin) ප්‍රතිශතය ඉතා අවම වීම සුවිශේෂී වාසියකි.
* කළු ගම්මිරිස්:
ඖෂධීය වටිනාකමකින් යුතු පයිපරින් (Piperine) ඉහළ සාන්ද්‍රණයකින් යුක්ත වීම.
* මුහුදු කූඩැල්ලන්:
ගෝලීය සම ආරක්ෂණ සහ රූපලාවණ්‍ය නිස්සාරක නිෂ්පාදනය සඳහා ඉහළ ඉල්ලුමක් පැවතීම.
රසායනාගාර සහ ජාත්‍යන්තර තත්ත්ව සහතිකවල හිඩැස
ස්වභාවික සම්පත් පමණක් තිබූ පමණින් ඉහළ වටිනාකමකින් යුත් ඖෂධීය හෝ පෝෂණීය (Nutraceutical & Pharmaceutical) නිෂ්පාදන සාර්ථකව වෙළඳපොළට ගෙන ඒම පහසු නැත. එවැනි නිෂ්පාදන සඳහා දැඩි නියාමන අනුමැතීන්, අඛණ්ඩ පර්යේෂණ වියදම් සහ දිගුකාලීන සායනික තහවුරු කිරීම් (Clinical Validation) අත්‍යවශ්‍ය වේ.
නවීන පරීක්ෂණාගාර, ප්‍රවීණ පර්යේෂකයින් සහ ශක්තිමත් ජාත්‍යන්තර බෙදාහැරීමේ ජාලයන්ගෙන් තොරව දේශීය සමාගම්වලට ගෝලීය දැවැන්තයන් සමඟ හුදෙකලාව තරග කළ නොහැක. 100%ක විදේශීය හිමිකාරීත්වය, ආයෝජන ආරක්ෂණ ගිවිසුම් සහ බදු සහන ලබාදීමෙන් පමණක් ගැටලුව නොවිසඳෙන අතර, ප්‍රතිපත්තිමය ස්ථාවරත්වය සහ වේගවත් රාජ්‍ය අනුමැතීන් නොමැතිව දිගුකාලීන ප්‍රාග්ධනය රඳවාගත නොහැකි බව ආර්ථික විශ්ලේෂකයින් පෙන්වා දෙයි.
විද්වත් අවධානය ඉල්ලා සිටින ප්‍රධාන ප්‍රශ්න 3ක්
මෙම රෝම ඉදිරිපත් කිරීම සාර්ථක ආයෝජන බවට පත් කර ගැනීමට නම් බලධාරීන් පහත කරුණු සම්බන්ධයෙන් විනිවිදභාවයකින් කටයුතු කළ යුතුය:
1- සැබෑ ආයෝජන සහ ස්ථිර රැකියා: ප්‍රකාශිත ඩොලර් මිලියන 65න් සැබවින්ම මෙරටට ලැබීමට ගිවිසුම්ගත වූ ප්‍රාග්ධනය කොපමණද? උත්පාදනය වන රැකියාවලින් සැබෑ ස්ථිර රැකියා ප්‍රමාණය කොපමණද?
2- ලාභය රට තුළ රැඳවීම: විදේශ ආයෝජකයින් නිස්සාරණ තාක්ෂණය, පේටන්ට් බලපත්‍ර සහ වෙළඳ නාම පාලනය කරද්දී මෙරට ගොවියා හුදු අඩු ආදායම්ලාභී අමුද්‍රව්‍ය සපයන්නෙකු ලෙස පමණක් කොටු වේද?
3- සාගර සම්පත් කළමනාකරණය: මුහුදු කූඩැල්ලන් වාණිජකරණයේදී වෙරළබඩ පරිසර පද්ධතියට සහ ධීවර ප්‍රජාවගේ ජීවනෝපායට හානි නොවන නීතිමය සීමා පනවන්නේ කෙසේද?
විදේශ ප්‍රාග්ධනය මෙරට නිෂ්පාදන ධාරිතාව නංවාලන සැබෑ මෙවලමක් කරගන්නේද, නැතහොත් රටේ ස්වභාවික සම්පත් පිටස්තරයින්ගේ ලාභය පිණිස යොදවන තවත් එක් ආකර්ෂණීය ඉදිරිපත් කිරීමක් (Presentation) පමණක් වේද යන්න තීන්දු වන්නේ රාජ්‍ය යාන්ත්‍රණයේ විනිවිදභාවය මතය.
විශ්වාසනීය මූලාශ්‍ර සබැඳි:
Lanka News: Sri Lanka’s Agro-Investment Gamble: Will Foreign Capital Deliver?