1948 ඩී. එස්. සේනානායක අගමැතිවරයා විසින් ඉදිරිපත් කරන ලද ඉන්දු පාකිස්තාන් පුරවැසි පනත මගින් ලංකාවේ සිටි ඉන්දියානු වතුකම්කරුවන් ලක්ෂයකට පමණ පුරවැසිකම් ලබා දී තිබිණි. නමුත් 1964 පමණ වන විට වතුකරයේ ජනතාවගෙන් නව ලක්ෂ හැත්තෑ පන්දහසක පමණ පිරිසක් පුරවැසිකම් අහිමි ව සිටියහ.
ඩී. එස්. සේනානායක1960 ජූලි මාසයේදී පැවැති මැතිවරණයෙන් මෙරට අග්‍රාමාත්‍ය පදවියට පත් සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක මැතිණිය 1964 ඔක්තෝබර් 24 - 29 දක්වා කාලය තුළ ඉන්දියාවේ නිල සංචාරයක යෙදුනාය. මෙහිදී අගමැතිතුමිය ප්‍රධාන වශයෙන් අවධානය යොමු කරන ලද්දේ ලංකාවේ ඉන්දියානු වතුකම්කරු ජනතාව ගේ පුරවැසිභාවය සම්බන්ධ ගැටලුව පිළිබඳව ය. එවකට ඉන්දියාවේ අගමැති ධුරය දැරූ ලාල් බහදූර් ශාස්ත්‍රි සමග මේ සම්බන්ධයෙන් දීර්ඝ වශයෙන් සාකච්ඡා පවත්වන ලද අතර අවසානයේ දෙරටේ අගමැතිවරු වතු කම්කරුවන් පිළිබඳව එකඟතාවයකට පැමිණියහ.
සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායකමෙරටේ පුරවැසිකම අහිමි පුද්ගලයන් 975,000 න් 525,000 ක් ඉන්දියාවට භාර ගැනීමට එරට අගමැතිවරයා එකඟ විය. තවත් ලක්ෂ තුනක පිරිසට මේ රටේ පුරවැසිභාවය ලබා දෙන්නට තීරණය වූ අතර තවදුරටත් ඉතිරි වන ඉන්දීය සම්භවයක් ඇති 150,000 ක පිරිස සම්බන්ධයෙන් පසුව සාකච්ඡා පැවැත්වීමට දෙරටේ අගමැතිවරු තීරණය කළහ. මේ සිරිමා - ශාස්ත්‍රී ගිවිසුම නම් වූ ඓතිහාසික ගිවිසුමයි. මෙය අදටත් ක්‍රියාත්මක ගිවිසුමකි.
සිරිමා ශාස්ත්‍රී ගිවිසුමට අත්සන් තබයි.
අගමැතිනිය ඉන්දියාවේදී වගන්ති දහයකින් සමන්විත මෙම ගිවිසුමට අනුව ලංකාවේ හෝ ඉන්දියාවේ පුරවැසියන් වශයෙන් පිළිගනු නොලැබ, ලංකාවේ ජීවත් වන ඉන්දියානුවන්ගෙන් පැවත එන්නාවූ සියලුම වැසියන් ලංකාවේ හෝ ඉන්දියාවේ පුරවැසියන් විය යුතුය. මෙරට ඒ වනවිට දිවි ගෙවූ දකුණු ඉන්දියානු දෙමළ ජාතිකයන්ගේ ප්‍රමාණය දළ වශයෙන් 975,000 ක් වුවද, ලංකාවට හොරෙන් ඇතුළු වූ සංක්‍රමණිකයන් සේම ඉන්දියානු ගමන් බලපත්‍ර දරන්නන්ද මීට අයත් වූයේ නැත. එම 975,000 න් ලංකාව විසින් භාර ගනු ලබන ලක්ෂ තුනක පිරිසට සහ ඔවුන්ගෙන් බිහිවන අයට ලංකාවේ පුරවැසිභාවය පිරිනැමේ. ඉන්දියාව විසින් කැඳවා ගනු ලබන 525,000 ක පිරිසට සහ ඔවුන්ගෙන් පැවත එන්නන්ට ඉන්දියාවේ පුරවැසිභාවය හිමිවනු ඇත. මෙම ගිවිසුම ඇතිකර ගත් දින සිට වසර 15ක කාලයක් ඇතුලත ඉන්දියාවට යැවීමට නියමිතව ඇති සංඛ්‍යාව ඉන්දියානු ආණ්ඩුව විසින් භාර ගැනීමට බැඳී සිටී. මෙම ගිවිසුමත් සමග ඉන්දියානු වතුකම්කරුවන්ගේ ගැටලුවට විසඳුමක් ලැබෙන බවට ලකුණු පහළ වුවද 1965 දී බණ්ඩාරනායක මැතිණියගේ රජය වෙනස් වී ඩඩ්ලි සේනානායක මහතා බලයට පැමිණීමත් සමග මෙම ගිවිසුමෙහි කටයුතු අඩාල විය.
තේ වතුවල කම්කරු කාන්තාවන් මෙම ගිවිසුමට අනුව ලංකාවෙන් ඉන්දියාවට නැවත යා යුතු අය තෝරා ගත් නිසි ක්‍රමවේදයක් තිබුණේ නැත. උදේ හයට සංගුව ගසන විට පෙරෙට්ටුවට පැමිණ පෝලිමේ සිටීම මේ කම්කරුවන්ගේ දෛනික රාජකාරිය ඇරඹෙන ආකාරයයි. එසේ පැමිණි පසු ඔවුන්ගේ එදින පැමිණීම ලියාපදිංචි කරන කංකානි විසින් "මෙන්න මේ අය ඉන්දියාවට යවනවා. යන්න සූදානම් වෙන්න" යනුවෙන් රෙජිස්ටරය බලාගෙන නම් කිහිපයක් කියාගෙන යන්නේ ගහෙන් ගෙඩි එන්නා වගේ ය. තමන්ගේ නම කියනු ඇසෙන විට ළය පැලී යන තරමේ වේදනාවක් ඔවුන්ට දැනීම අතිශයින් ස්වභාවික ය.
එය තනිකරම වහල් සේවයකි.එහෙත්, " අනේ මාව යවන්න එපා" කියන්න බැරි ය. " අනේ මගේ පවුලේ අයව දාලා මට යන්න බෑ" කියන්න බැරි ය.
ඔවුන් මේ රටේ පුරවැසියන් නොවේ. ඒ නිසා එවැනි බැගෑපත් ඉල්ලීමක් ඉල්ලන්නටවත් ඔවුන්ට අයිතියක් නැත. එය තනිකරම වහල් සේවයකි.
" මට නම් යන්න බෑ. ඇයි මාව යවන්නේ? " යනුවෙන් යම් හෙයකින් ප්‍රශ්නයක් නැගුවොත් චෙක්රෝල් එකෙන් නම කපා දමන්නට පුළුවන. නම කැපුවොත් ලයිමේ ඉන්නට බැරි ය. වත්තේ ඉන්නටත් නොහැකි ය. වත්තෙන් එළියට දැම්මොත් යන්න තැනක් නැත. රටේ පුරවැසියෙකු නොවන නිසා වෙන තැනක රැකියාවක් සොයා ගන්නටත් නොහැකි ය. ඔවුන්ව රකින්නට කෙනෙක් ද නැත. ඒ නිසා හැම අසාධාරණයක්ම ඉවසා සිටිය යුතුවෙයි. ශ්‍රමය පමණක් නොව ඇතැම් විට කාන්තාවන් හට සිදුවන ලිංගික සූරාකෑම්වලට පවා ඔවුන් ලක්වන්නේ මෙලෙසිනි.
ඔවුන් රකින්නට කෙනෙක් ද නැත.තමා උපන් රට වූ ඉන්දියාවට ගියත් එහි ජීවත් වන්නේ කොහේද? ජීවත් වීම සඳහා කළ යුතු රැකියාව කුමක්ද? මේ සියල්ල ඔවුන්ට සිහින බඳු ය. ඒ වන විටත් ඔවුන් එම රටින් පැමිණ වසර සියය ඉක්මවා තිබේ . එනම් මෙරටට පැමිණ තිබෙන්නේ ඔවුන්ගේ කලින් පරම්පරාවේ අයයි. ඔවුන් තමන්ගේ මුල් ගම්බිම්වලට ගොස් කෙසේ අයිතිවාසිකම් කියන්නද? කලින් පරම්පරාවල අය දැන් නැත. දැන් ඉන්න අය තමන් ව හඳුනන්නේ නැත.
තවත් විටක අම්මා ව යවයි. නැතිනම් තාත්තා යවයි. මුළු පවුලම යවන අවස්ථා ද තිබේ.හැරත් ඔවුන්ව යවන පිළිවෙළක්ද නැත. සමහර පවුල්වල අම්මා තාත්තා යවන්නේ දරුවන් මෙරට හිඳිද්දී ය. තවත් සමහර පවුල්වල එක සහෝදරයෙක් සිටියදී තව සහෝදරයෙක් යවයි. තවත් විටක අම්මා ව යවයි. නැතිනම් තාත්තා යවයි. මුළු පවුලම යවන අවස්ථා ද තිබේ. මේ යවන්නේ සිත්පිත් ඇති මානවයන් බව ඉහළ නිලධාරීන්ට අමතක වූ සේ ය. හරියටම කිවහොත් එය භාණ්ඩ යැවීමකට නොදෙවෙනි වූවක් විය.
සන්දනදේවර් මෙලෙස ඉන්දියාවෙන් පැමිණ මහනුවර ප්‍රදේශයේ තේ වතුයායක කංකානි කෙනෙකු ලෙස කටයුතු කළේය. සන්දනදේවර්ට බිරියන් දෙදෙනෙකි. ඒ දෙදෙනා අක්කනගෝ ය. දෙදෙනා සිටියේ ලැයිමේම ගෙවල් දෙකක ය. අක්ක නගාලා සන්ඩු සරුවල් නැත. දෙදෙනාම සමසේ එකම සැමියෙකුට ආදරය කරමින් සාමයෙන් ජීවත් වූහ. මුලින්ම සහේට ගත් බිරිඳට දරුවන් සිව් දෙනෙකුත්, දෙවෙනි බිරිඳට එක් දරුවකුත් සිටියේය. දිනක් සන්දනදේවර්ට ද ආපසු ඉන්දියාවට යාමට සූදානම් වන ලෙස නියෝගය ලැබිණි.
" ඇයි මාව යවන්නේ ? මං කොයිතරම් හොඳට වත්තෙ වැඩ බලාගෙන ඉන්නවද දොරේ ? "
සන්දනදේවර් තමන් ගේ ඉහළ නිලධාරියාගෙන් ඇසීය. ඔහු සන්දනදේවර් දෙස බැලුවේ මහා වරදක් කළ අයෙකු දෙස බලන කෝපය පිරි බැල්මෙනි.
" ප්‍රශ්න අහන්න එන්න එපා. තමුසෙගේ කොහොමත් කට වැඩියි. එහෙම එවුන් අපිට කරදරයි"ඔහු නොකියා කීවේ තමන්ගේ කට වැඩිකම නිසා ආපසු යවන බව ය. "ප්‍රශ්න" යනු තමන් වැනි අයට තහනම් වචන වී ඇති අන්දම සන්දනදේවර් කල්පනා කළේ මහත් සන්තාපයෙන් යුතුව ය.
සන්දනදේවර්ගේ කතාව ලබන සතියේ කියවමු.
තොරතුරු සපයා ගැනීමේ සහාය : සමාජ ක්‍රියාකාරක වීරේ වීරසිංහම් සහ අන්තර්ජාලය
සටහන - ඉන්දු පෙරේරා
සබැඳි ලිපි :
නොරට සිට ආ මුතුන් මිත්තෝ (10) : වතුකර දෙමළ ජනතාව ඉන්දියාවට භාර ගැනීමට කැමැත්ත - (ඉන්දු පෙරේරා)
නොරට සිට ආ මුතුන් මිත්තෝ (9) : දෙමළ බෙදුම්වාදයට පාර කැපෙයි - (ඉන්දු පෙරේරා)
නොරට සිට ආ මුතුන් මිත්තෝ (8) : වතු දෙමළ ජනතාවගෙන් ලක්ෂ 8කට පුරවැසිභාවය අහිමියි - (ඉන්දු පෙරේරා)
නොරට සිට ආ මුතුන් මිත්තෝ (7) : දකුණු ඉන්දීය ශ්‍රමිකයන්ට ඩී. එස්. ගෙන් කෙනෙහිලි - (ඉන්දු පෙරේරා)
නොරට සිට ආ මුතුන් මිත්තෝ (6) : අපෙන් බදු මුදල් ! සුද්දන්ගෙන් පාරවල් !! - (ඉන්දු පෙරේරා)
නොරට සිට ආ මුතුන් මිත්තෝ (5) : මාතලේ කුලදෙවියන් පිදූ තැන දේවතාවියක් - (ඉන්දු පෙරේරා)
නොරට සිට ආ මුතුන් මිත්තෝ (4) : සිලෝන් ටී වෙනුවෙන් ඔවුහු දිවි පිදූහ - (ඉන්දු පෙරේරා)
නොරට සිට ආ මුතුන් මිත්තෝ (2): සිංහලයන්ට කටඋත්තර නැති කළ සුද්දෝ (ඉන්දු පෙරේරා)
නොරට සිට ආ මුතුන්මිත්තෝ : ලංකාවට කම්කරුවන් සොයා ඉන්දියාවේ පෝස්ටර් (ඉන්දු පෙරේරා)