විභාගවලින් ඉහළ ලකුණු ලැබුවද, රැකියාවෙන් හෝ ක්ෂේත්‍රයෙන් ඉහළ ජයග්‍රහණ අත්පත් කරගත්තද, "මට කිසිම දක්ෂතාවක් නැහැ" යැයි සිතමින් තමන්වම හෑල්ලු කරගන්නා පිරිස් අද සමාජයේ සුලබය.
තමන් ලද සාර්ථකත්වය හුදු වාසනාව හෝ අහම්බයක් ලෙස දකිමින්, අන් අය තමන්ට වඩා සුවිශේෂී යැයි සිතා තමන්වම පහත් කරගැනීමේ මානසිකත්වය මනෝවිද්‍යාවේදී හැඳින්වෙන්නේ 'ඉම්පොස්ටර් සින්ඩ්‍රෝමය' (Imposter Syndrome) ලෙසයි. මේ පිළිබඳව සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශයේ වෛද්‍ය නිලධාරිනී ප්‍රමිලා රණසිංහ විශේෂ පැහැදිලි කිරීමක් සිදුකරයි.
විදේශගතව උසස් අධ්‍යාපනය ලබන අතරතුර තමන් වෙත යොමු වූ සත්‍ය සායනික අත්දැකීමක් ඇය මෙහිදී සිහිපත් කළාය. උසස් පෙළ විභාගයෙන් පන්තියේ දෙවැනි හෝ තෙවැනි ස්ථානවල රැඳී සිටියදීත්, තමන් කිසිවකට දක්ෂ නැතැයි පවසමින් හඬා වැලපුණු දාහත් හැවිරිදි පාසල් දැරියකගේ සිදුවීමක් ඇය ඊට උදාහරණ ලෙස ගෙනහැර දක්වයි.
මෙවැනි මානසික හැඟීම් හුදෙක් සුළුවෙන් තකා බැහැර නොකළ යුතු බවත්, එවැනි පීඩාවකින් පසුවන ඕනෑම අයෙකුට නිසි මානසික සහය සහ මඟපෙන්වීම අත්‍යවශ්‍ය බවත් වෛද්‍යවරිය අවධාරණය කරයි.
පරිපූර්ණත්වයේ උගුල සහ ජයග්‍රහණ හෑල්ලු කිරීම
මෙම මානසිකත්වයේ පසුවන්නන් නිරන්තරයෙන් පරිපූර්ණත්වය (Perfectionism) හඹායන බව වෛද්‍ය ප්‍රමිලා රණසිංහ පෙන්වා දෙයි. පන්තියේ හෝ සේවා ස්ථානයේ පළමුවැනියා වීමට නොහැකි වන සෑම අවස්ථාවකදීම ඔවුන් දැඩි ලෙස කලකිරීමට පත්වෙති.
විශිෂ්ට ප්‍රතිඵලයක් හෝ කුසලතා ඇගයීමක් හිමිවුවද ඉන් සැබෑ සතුටක් ලැබීමට ඔවුහු අසමත් වෙති. ඒ වෙනුවට අන්‍යයන්ගේ දක්ෂතා සමග නිරන්තරයෙන් තම හැකියාවන් සංසන්දනය කරමින් ස්වයං අවතක්සේරුවක සිරවීම ඊට හේතුවයි.
පාසල් දරුවන්ට පමණක් නොව, විවිධ තරාතිරම්වල වෘත්තිකයන්ට මෙන්ම වැඩිහිටියන්ටද මෙම පීඩාව පොදුය. කාලයත් සමග මෙය පවුල් තුළ අනවශ්‍ය ආරවුල් සහ දැඩි මානසික අවපීඩනයක් දක්වා වර්ධනය විය හැකි බව වෛද්‍යවරිය පෙන්වා දෙයි.
මලක පිපීම සහ මිනිස් කුසලතාවල අනන්‍යතාව
මිනිස් හැකියාවන් එකිනෙකා සමග සැසඳීමේ නිෂ්ඵල බව පැහැදිලි කිරීමට ඇය ස්වභාවධර්මයෙන් කදිම උපමාවක් ගෙනහැර දක්වයි. රෝස මලක් පිපෙන්නේ එක් වේලාවකදී වන අතර, නෙළුම් මලක් විකසිත වන්නේ ඊට හාත්පසින්ම වෙනස් පරිසරයක වෙනත් වේලාවකදීය.
පිපෙන කාලය හෝ වටපිටාව වෙනස් වූ පමණින් ඒ කිසිදු මලක සුවඳ, සුන්දරත්වය හෝ වටිනාකම අඩු නොවේ. මිනිස් හැකියාවන්ද එලෙසමය.
එක් අයෙකු විද්‍යාවට හෝ ගණිතයට දස්කම් දක්වන විට, තවත් අයෙකු සංගීතයට, රංගනයට, නායකත්වයට හෝ වෙනත් ප්‍රායෝගික කුසලතාවකට සහජ හැකියාවක් පෙන්විය හැකිය. ස්වභාවධර්මයෙන් සෑම මිනිසෙකුටම අනන්‍ය කුසලතා පද්ධතියක් දායාද කර ඇති බැවින්, එක් විභාගයකින් පමණක් මුළු ජීවිතයකම සාර්ථකත්වය මැනිය නොහැකි බව ඇය සිහිපත් කරයි.
සමාජ මාධ්‍ය මිරිඟුව සහ සැසඳීමේ මාරාන්තික උගුල
වත්මන් ඩිජිටල් යුගයේ මෙම තත්ත්වය උග්‍ර වීමට ප්‍රධානතම සාධකය වී ඇත්තේ සමාජ මාධ්‍ය හරහා දකින අන්‍යයන්ගේ ජීවිත සමග තම ජීවිතය සංසන්දනය කිරීම බව වෛද්‍යවරිය සඳහන් කරයි.
ෆේස්බුක්, ඉන්ස්ටග්‍රෑම් වැනි මාධ්‍යවල බොහෝ දෙනෙකු ප්‍රදර්ශනය කරන්නේ තමන්ගේ සාර්ථකත්වය, සතුට සහ සුන්දර නිමේෂයන් පමණි. ඒ පිටුපස ඇති කඳුළු, පසුබෑම් හෝ අරගල කිසිවෙකු ප්‍රසිද්ධ කරන්නේ නැත.
අනුන්ගේ ප්‍රදර්ශනාත්මක මතුපිට දෙස බලා තමන්ට කිසිවක් නැතැයි සිතා කලකිරීමට පත්වීම මිරිඟුවක් පසුපස හඹා යාමකි. "ඔබ කිසිවිටෙකත් මිතුරන් හෝ අසල්වැසියන් සමග තරග නොකළ යුතුය; සැබෑ තරගය පැවතිය යුත්තේ ඊයේ දිනයේ ජීවත් වූ ඔබේම පැරණි චරිතය සමග පමණි," යැයි ඇය අවධාරණය කරයි.
සින්ඩ්‍රෝමයෙන් මිදී තමන්ගේ හොඳම අනුවාදය කරා
මෙම පීඩාකාරී සින්ඩ්‍රෝමයෙන් මිදීම සඳහා දෛනික චින්තනයේ ප්‍රායෝගික වෙනස්කම් කිහිපයක් සිදුකර ගත යුතු බව වෛද්‍ය ප්‍රමිලා රණසිංහ යෝජනා කරයි:
ධනාත්මක ආකල්පය:
ජයග්‍රහණ සැමරීම:
තමන් ලබන කුඩාම සාර්ථකත්වය පවා සතුටින් අගය කිරීමට හුරුවීම.
ශක්තීන් කෙරෙහි අවධානය:
අඩුපාඩු ගැන පමණක් කල්පනා කරමින් ලතැවෙන්නේ නැතිව, තමන් සතු සුවිශේෂී ශක්තීන් වර්ධනය කරගැනීම.
යම් හෙයකින් මෙම මානසික පීඩාව දරාගත නොහැකි මට්ටමක පවතී නම්, පවුලේ සමීපතමයන්ගෙන් හෝ වෘත්තීය මනෝ උපදේශනයකින් (Counseling) සහය ලබාගැනීමට කිසිසේත්ම පැකිළිය යුතු නැත. "ඕවා හිතන්න එපා" යැයි පවසමින් මෙවැනි තත්ත්වයන් බැහැර නොකළ යුතුය.
වැඩිදුර තොරතුරු ඇතුළත් විශ්වාසනීය මූලාශ්‍ර සබැඳි