ලංකාවෙන් ලෝකෙටම තෙල් වෙනුවට ‘හරිත හයිඩ්‍රජන්’ යවන්න ආයෝජකයෝ කැඳවයි: සිහිනය සැබෑ වෙයිද?

2048 වෙද්දී ගිගාවොට් 30ක මෙගා ව්‍යාපෘතියක්; පේරාදෙණිය කැම්පස් එකත් අලුත් පර්යේෂණ මැදට.


ගල්අඟුරු සහ ඩීසල් මත යැපෙන සාම්ප්‍රදායික විදුලි බල රටාවෙන් මිදී, ලෝකයේ වේගයෙන්ම වර්ධනය වන පිරිසිදු බලශක්ති කර්මාන්තය වන "හරිත හයිඩ්‍රජන්" (Green Hydrogen) කලාපීය නිෂ්පාදකයකු සහ අපනයනකරුවකු වීම සඳහා ශ්‍රී ලංකාව තැබූ පළමු වාණිජමය පියවර සාර්ථක වී ඇත. 

ශ්‍රී ලංකා ආයෝජන මණ්ඩලය (BOI) විසින් හරිත හයිඩ්‍රජන් සහ ඇමෝනියා ව්‍යාපෘති සඳහා ලෝක ව්‍යාප්ත ආයෝජකයන්ගෙන් කැඳවා තිබූ තොරතුරු ඉල්ලීම් (RFI) භාරගැනීමේ කාලය පසුගිය ජූනි 5 වැනිදායින් නිල වශයෙන් අවසන් විය.

මොකක්ද මේ හරිත හයිඩ්‍රජන් සෙල්ලම?

ෆොසිල ඉන්ධන වෙනුවට සූර්ය සහ සුළං බලයෙන් නිපදවන පිරිසිදු විදුලිය යොදාගෙන, ජලය වියෝජනය කිරීමෙන් (Electrolysis) මෙම ඉන්ධනය නිපදවනු ලැබේ. මින් පරිසරයට කාබන් මුදාහැරීමක් සිදු නොවේ.

දේශීය ආරක්ෂාව: 
රාත්‍රී කාලයේදී වැනි විදුලි ඉල්ලුම අඩු වෙලාවට ලංකාවේ සුළං සහ සූර්ය බලාගාරවලින් ඉතිරි වන අතිරික්ත විදුලිය මෙයට යොදා ගැනේ.

ලෝක වෙළෙඳපොළ: 
මෙසේ නිපදවන හයිඩ්‍රජන්, දේශීය විදුලි අවශ්‍යතාවලට තබා ගන්නා අතරම "හරිත ඇමෝනියා" සහ මෙතනෝල් බවට පත්කර කාබන් ශුන්‍ය ඉලක්ක හඹායන බටහිර රටවලට අපනයනය කර දැවැන්ත ඩොලර් ආදායමක් සෙවීමට සැලසුම් කර ඇත.

ප්ලෑන් එකෙන් වැඩබිමට: ප්‍රතිපත්ති පෙරළිය

2023 වසරේදී හයිඩ්‍රජන් මාර්ග සිතියම (Roadmap) හැදුවද, එය මෙතෙක් පැවතියේ කඩදාසිවලට පමණක් සීමාවී ය. එහෙත් 2026 මැයි මාසයේ සිට ආණ්ඩුව මෙහි නීතිමය සහ නියාමන ව්‍යුහය වේගවත් කර ඇත.

2026 අයවැය ප්‍රමුඛතාවය: 
මෙවර අයවැය මඟින් හරිත හයිඩ්‍රජන් කලාප (Hubs) පිහිටුවීම ජාතික ප්‍රතිපත්තියක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කළේය. බලශක්ති අමාත්‍යාංශය, සුමට බලශක්ති අධිකාරිය (SLSEA) සහ එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවර්ධන වැඩසටහන (UNDP) එකතු වී මේ සඳහා වන ජාතික ප්‍රතිපත්තිය දැනටමත් නිම කර ඇත.

ආරක්ෂණ නීති මාලාව: 
හයිඩ්‍රජන් යනු අධික සක්‍රීය වායුවක් බැවින්, එහි මෙහෙයුම් සහ ප්‍රවාහන ආරක්ෂාව වෙනුවෙන් 2025 අගෝස්තු සිට සකස් කෙරෙන දැඩි සෞඛ්‍ය හා ආරක්ෂණ නීති පද්ධතිය, පළමු කර්මාන්තශාලාව හැදීමට පෙර අවසන් කිරීමට නියමිතය.

Greenstat සහ පේරාදෙණිය හවුල: 
තාක්ෂණික මෙහෙයුම් සඳහා ‘Greenstat Hydrogen’ ආයතනය සමඟ 2025 මාර්තු මාසයේදී ගැසූ ගිවිසුම අනුව පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලය තුළ මේ වන විට විශේෂ පර්යේෂණ ආයතනයක් (Centre of Excellence) ක්‍රියාත්මක වේ.

 

2048 වන විට ලංකාව කාබන්වලින් තොර රටක් කිරීමට නම් ගිගාවොට් 30ක ධාරිතාවයෙන් යුතු ඉලෙක්ට්‍රොලයිසර් (Electrolyser capacity) පද්ධති රට තුළ ස්ථාපනය කළ යුතුය. මේ සඳහා ඩොලර් බිලියන ගණනක විදේශ ආයෝජන අත්‍යවශ්‍ය වේ. ඉදිරි මාස කිහිපය තුළ ජූනි 5 වැනිදා ලැබුණු ආයෝජන යෝජනා විශ්ලේෂණය කර, සුදුසුම ලෝක මට්ටමේ සමාගම් වෙත මන්නාරම සහ ත්‍රිකුණාමලය ආශ්‍රිතව ඉඩම් වෙන් කරදීමේ නිල කටයුතු ආරම්භ වීමට නියමිතය.

 

(සටහන | සම්පත් ධීරසේකර)

මුලාශ්‍රය :

Can Sri Lanka Deliver Its Ambitious Green Hydrogen Export Vision?