යල් පැන ගිය නීති සහ 'රතු පටි' නිසා ලංකාවේ ඩොලර් ආදායමට තර්ජනයක්: නැව්ගාස්තු මණ්ඩලයෙන් රජයට විශේෂ පණිවිඩයක්

අසල්වැසි රටවල් ඩිජිටල් වෙද්දී, ලංකාවේ වරාය පද්ධතිය තවමත් කඩදාසි මත යැපීමේ ආදිනව.

ශ්‍රී ලංකාවේ අපනයනකරුවන් සහ ආනයනකරුවන් මුහුණ දෙන විශාලතම අභියෝගය ජාත්‍යන්තර වෙළඳපොළේ පවතින තරඟකාරීත්වය හෝ ඉල්ලුම අඩුවීම පමණක් නොවේ. ඊට වඩා බරපතළ ප්‍රශ්නයක් වී ඇත්තේ රටේම පවතින වෙළඳ සහ ප්‍රවාහන පද්ධතියේ (Trade System) පවතින අකාර්යක්ෂමතාවයයි. වසර ගණනාවක සිට ක්ෂේත්‍රයේ ප්‍රවීණයන් ප්‍රතිසංස්කරණ ඉල්ලා සිටියද, සැඟවුණු ප්‍රවාහන පිරිවැය (Hidden Logistics Costs), දේශසීමා ආශ්‍රිත ප්‍රමාදයන් සහ යල් පැන ගිය නීති රීති හේතුවෙන් ලංකාවේ අපනයන තරඟකාරීත්වය බිඳ වැටෙමින් පවතින බව ශ්‍රී ලංකා නැව්ගාස්තු මණ්ඩලය (Sri Lanka Shippers' Council - SLSC) දැඩි ලෙස අනතුරු අඟවයි.

නැව්ගාස්තු මණ්ඩලයේ 60 වැනි සංවත්සරය සහ 56 වැනි වාර්ෂික මහා සභා රැස්වීම අමතමින් එහි සභාපති ට්‍රිෂර්මන් ෆ්‍රින්ක් (Trisherman Frink) පෙන්වා දුන්නේ, ජාත්‍යන්තර වෙළඳපොළට පිවිසීමට උත්සාහ කරන දේශීය ව්‍යාපාරිකයන් මුහුණ දෙන ප්‍රධානතම බාධකය අනවශ්‍ය ප්‍රවාහන වියදම් බවයි.

"අපගේ මූලිකම සහ ප්‍රබලම අරමුණ වන්නේ මෙම සැඟවුණු ප්‍රවාහන පිරිවැය සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් කර අපගේ සාමාජිකයින්ගේ තරඟකාරීත්වය ඉහළ නැංවීමයි. දේශසීමා ආශ්‍රිතව සිදුවන සෑම ප්‍රමාදයක්ම, අකාර්යක්ෂම පරිපාලන ක්‍රියාවලීන්, යල් පැන ගිය රෙගුලාසි සහ අසාධාරණ ලෙස අය කරන අමතර ගාස්තු (Surcharges) අවසානයේදී ව්‍යාපාරික පිරිවැය ඉහළ යාමට සෘජුවම බලපානවා." - ට්‍රිෂර්මන් ෆ්‍රින්ක්

ගෝලීය දියුණුව සහ ලංකාවේ පවතින 'රතු පටි'

වර්තමානයේ ලෝකයේ සෙසු රටවල් ඩිජිටල් තාක්ෂණය උපයෝගී කරගනිමින් රේගු කටයුතු සහ වෙළඳ සේවාවන් ඉතා වේගවත් කිරීමට පියවර ගනිමින් සිටී. එහෙත් ලංකාව තවමත් එකම ලියකියවිලි කිහිප වතාවක් ඉල්ලා සිටීම, අධික කඩදාසි භාවිතය, භාණ්ඩ නිදහස් කරගැනීමේ (Cargo Clearance) පවතින මන්දගාමීත්වය සහ වරාය තුළ බහාලුම් (Containers) දින ගණනාවක් රඳවා තබා ගැනීමට සිදුවීම වැනි ප්‍රාථමික ගැටලුවල සිරවී සිටී.

ආර්ථික විශ්ලේෂකයින් පෙන්වා දෙන්නේ මෙම අකාර්යක්ෂමතාවයේ සමස්ත බලපෑම සැපයුම් දාමයේ (Supply Chain) සෑම අදියරකටම දැනෙන බවයි. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස,

* අපනයනකරුවන්ට නියමිත වේලාවට විදේශීය ගැනුම්කරුවන් වෙත භාණ්ඩ යැවීමට නොහැකි වේ.
* ආනයනකරුවන්ට වරාය තුළ භාණ්ඩ ගබඩා කර තබා ගැනීමට අමතර ගාස්තු (Demurrage) ගෙවීමට සිදුවේ.
* අවසාන වශයෙන් මෙම සියලුම අමතර පිරිවැයන් එකතු වන්නේ භාණ්ඩවල මිලට බැවින්, පාරිභෝගිකයාට වැඩි මිලක් ගෙවීමට සිදුවේ.

මෙම තත්ත්වය ශ්‍රී ලංකාව කලාපීය වෙළඳ කේන්ද්‍රස්ථානයක් (Trading Hub) බවට පත්කිරීමට ඇති ඉලක්කයට දැඩි බාධාවකි.

සාමූහික ප්‍රතිසංස්කරණයක අවශ්‍යතාවය

මෙම ගැටලුවලට විසඳුම් සෙවීම සඳහා නැව්ගාස්තු මණ්ඩලය පසුගිය වසර තුළ ශ්‍රී ලංකා රේගුව, වරාය අධිකාරිය, ආයෝජන මණ්ඩලය (BOI), වෙළඳ නැව් ලේකම් කාර්යාලය, අපනයන සංවර්ධන මණ්ඩලය (EDB) මෙන්ම ආසියානු සංවර්ධන බැංකුව (ADB) සමඟ ද සාකච්ඡා පවත්වා තිබේ. වත්මන් ලෝක වෙළඳපොළ තුළ රටක සාර්ථකත්වය තීරණය වන්නේ භාණ්ඩවල ගුණාත්මකභාවය මත පමණක් නොවේ. භාණ්ඩයක් දේශසීමා හරහා ප්‍රවාහනය කිරීමට ගතවන කාලය, විශ්වාසවන්තභාවය සහ පිරිවැය මතය.

ලංකාව ජාත්‍යන්තර මට්ටමෙන් ආසියානු ශිපර්ස් එලයන්ස් (Asian Shippers' Alliance) සහ ගෝලීය ශිපර්ස් එලයන්ස් (Global Shippers' Alliance) වැනි සංවිධාන සමඟ ද කටයුතු කරයි. නමුත් රට ඇතුළත ක්‍රමවේදයන් ඩිජිටල්කරණය නොකර සහ අනවශ්‍ය නීතිමය බාධා ඉවත් නොකර ජාත්‍යන්තර සහයෝගීතාවයෙන් පමණක් පලක් නොවන බව ව්‍යාපාරික ප්‍රජාව පවසති.

අසල්වැසි ඉන්දියාව ඇතුළු අනෙකුත් ආසියානු රටවල් තම වරාය සහ රේගු පද්ධතීන් සීඝ්‍රයෙන් නවීකරණය කරමින් සිටින මොහොතක, ලංකාවට මේ පවතින සාම්ප්‍රදායික බාධක ඉවත් කිරීමට දැඩි පීඩනයක් එල්ල වී ඇත. රජයේ ආයතන, රෙගුලාසි බලධාරීන්, වරාය, නැව් සමාගම් සහ අපනයන-ආනයනකරුවන් එක්ව සාමූහික ප්‍රතිසංස්කරණයකට නොගියහොත්, ඉදිරියේදී ලංකාවේ අපනයන ආර්ථිකය තවදුරටත් කඩා වැටීම සහ විදේශීය ආයෝජන රටට අහිමි වීම වැළැක්විය නොහැකි වනු ඇත.

(සටහන | සම්පත් ධීරසේකර )

මුලාශ්‍රය :

Hidden Trade Barriers Continue Crippling Sri Lanka’s Export Competitiveness