එක්ස්ප්‍රස් පර්ල් වන්දිය බිලියනයෙන් මිලියනයට හිරවූ හැටි

සාගර විනාශය සහ ගොඩබිම ඉතිරි වූ කඳුළ

2021 මැයි මාසයේදී බටහිර මුහුදු තීරයේ ගිනිගත් එක්ස්ප්‍රස් පර්ල් නෞකාව මෙරට පරිසර පද්ධතියට කළ හානිය සුළුපටු නැත. නයිට්‍රික් ඇසිඩ්, කෝස්ටික් සෝඩා සහ මෙතනෝල් වැනි අන්තරායකර රසායනික ද්‍රව්‍ය සමග ප්ලාස්ටික් කැබලි ටොන් 1,680ක් අපේ මුහුදට මුදාහැරුණේ මුළු වෙරළ තීරයම සුසානයක් බවට පත් කරමිනි.

එදා පටන් අද දක්වාම ධීවර ප්‍රජාව මුහුණ දෙන ආර්ථික සහ ජීවනෝපාය අර්බුදය තවමත් විසඳී නොමැත. සාගර සම්පත විනාශ වීම දෛනික ආදායමට එල්ල කළ මරු පහරින් පීඩාවට පත් ජනතාව තවමත් බලා සිටින්නේ සාධාරණයක් ඉටුවන තුරුය.

ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ තීන්දුව සහ බිම් මට්ටමේ පරස්පරය

මූලික මිනිස් අයිතිවාසිකම් උල්ලංඝනය වීම පදනම් කරගනිමින්, අදාළ නෞකා සමාගම් මගින් මූලික වන්දි වශයෙන් ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියනයක් අය කරගන්නා ලෙස ශ්‍රී ලංකා ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය 2025 ජූලි මාසයේදී ඓතිහාසික නියෝගයක් ලබා දුන්නේය.

පරිසර යුක්ති කේන්ද්‍රය (CEJ) වෙනුවෙන් පෙනී සිටින ජ්‍යෙෂ්ඨ නීතිඥ රවීන්ද්‍රනාත් දාබරේ පෙන්වා දෙන්නේ, එම දැවැන්ත නියෝගයෙන් පසුවත් මෙතෙක් ගෙවා ඇත්තේ ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියනයක් වැනි ඉතා සුළු මුදලක් පමණක් බවයි. අධිකරණ තීන්දුව සහ ප්‍රායෝගිකව ලැබුණු මුදල අතර පවතින මෙම අහසට පොළොව තරම් පරතරය, දේශසීමා ඉක්මවා යන මෙවැනි නඩු හමුවේ පවතින බරපතළ නීතිමය හිඩැස මනාව හෙළිදරව් කරයි.

කුඩා රටවලට අහිමි වන ජාත්‍යන්තර රැකවරණය

බහුජාතික දැවැන්ත සමාගම් සමග නීතිමය සටනක නිරත වීමට ශ්‍රී ලංකාව වැනි සීමිත ආර්ථික ශක්තියක් ඇති රටකට පවතින සම්පත් සීමිතය. රටක ආර්ථික ශක්තිය මත පාරිසරික යුක්තිය තීරණය නොවිය යුතු බව පෙන්වා දෙන නීතිඥ දාබරේ මහතා, ගෝලීය සමාගම් මෙල්ල කළ හැකි බැඳීමක් සහිත ජාත්‍යන්තර සම්මුතියක අවශ්‍යතාව අවධාරණය කරයි.

සාගර දූෂණය යනු තනි රටක දේශසීමාවකට සීමා වන කරුණක් නොවන බැවින්, මෙවැනි ආපදාවලදී රට අභ්‍යන්තර නීති පද්ධතියෙන් ඔබ්බට ගිය ස්වාධීන ජාත්‍යන්තර විනිශ්චය සභාවක් ස්ථාපිත කිරීමේ කාලය එළඹ තිබේ.

නඩු තීන්දුවකින් පරිසර හානිය පිළිගැනීම පමණක් මෙරට පීඩිත ජනතාවට ප්‍රමාණවත් නොවේ. නීතිමය ක්‍රියාමාර්ග ප්‍රායෝගිකව ක්‍රියාත්මක කර, නියමිත වන්දි ලබාගෙන මුහුදු සම්පත යථා තත්ත්වයට පත් නොකරන්නේ නම් එම ජයග්‍රහණ ලියකියවිලිවලට පමණක් සීමා වූ හිස් ප්‍රකාශ බවට පත්වීමේ අවදානමක් පවතී.