*155 දෙනෙකුගේ සිරුරු හමු වූ මාතලේ නඩුව ප්‍රතික්ෂේප කරමින් ඉහළ අධිකරණයකට යන ලෙස මහේස්ත්‍රාත්ගෙන් උපදෙස්
ලංකාවෙන් මෙතෙක් හමුවූ විශාලතම සමූහ සුසානය ලෙස සැලකෙන යාපනය චෙම්මනි සිත්තුපාත්ති සමූහ සුසානයෙන් මේ වන විට මතු කරගෙන ඇති මිනිස් ඇටසැකිලි සංඛ්‍යාව 420 දක්වා ඉහළ ගොස් තිබේ.
මෙම කැණීම් කටයුතු උතුරේ සිදුවන අතරතුර, මෙරට තෙවැනියට විශාලතම සමූහ සුසානය ලෙස සැලකෙන මාතලේ සමූහ සුසානයෙන් හමු වූ 150කට අධික පිරිස වෙනුවෙන් යුක්තිය ඉල්ලා, අදාළ නඩුව නැවත විභාග කරන ලෙස දකුණේ අතුරුදහන් වූවන්ගේ ඥාතීන් කළ ඉල්ලීමක් මාතලේ මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණය විසින් ප්‍රතික්ෂේප කර ඇත.
උතුරේ බලහත්කාරයෙන් අතුරුදහන් කරන ලද්දවුන් වෙනුවෙන් පෙනී සිටින නීතිඥ වී. එස්. නිරංජන් ජූලි 16 වැනිදා මාධ්‍ය වෙත කරුණු අනාවරණය කරමින් කියා සිටියේ, 2025 මැයි 15 වැනිදා සිට 2026 ජූලි 16 වැනිදා දක්වා ගතවූ වසරකට වැඩි කාලය තුළ අදියර තුනක් යටතේ දින 88 ක් පුරා චෙම්මනි සුසානයේ කැණීම් සිදු කර ඇති බවයි. එහිදී පුද්ගලයන් 420 දෙනෙකුට අයත් අස්ථි කොටස් මතු කරගෙන ඇති අතර, ඉන් මිනිස් සිරුරු 416කට අයත් ඇටසැකිලි මේ වන විට ගොඩගෙන අවසන් බව හෙතෙම තහවුරු කළේය.
චෙම්මනි කැණීම් සහ පාරිහාරික වස්තු
යාපනය මහේස්ත්‍රාත් සෙල්වනායගම් ලෙනින්කුමාර් ගේ සෘජු අධීක්ෂණය යටතේ මෙම සමූහ සුසානයේ කටයුතු සිදුවන අතර, වෝහාරික පුරාවිද්‍යාඥ මහාචාර්ය රාජ් සෝමදේව සහ යාපනය අධිකරණ වෛද්‍ය නිලධාරී සෙල්ලයියා ප්‍රනවන් ඇතුළු විශේෂඥ කණ්ඩායමක් මීට දායක වෙති. එහිදී එකම වළක අපිළිවෙලට වළදමා තිබූ ඇටකටු පොදි 29ක් ද සොයාගෙන තිබේ.
මීට අමතරව, අදාළ භූමියෙන් මිනිස් අස්ථි කොටස් සමඟ ගොඩගන්නා ලද පාරිහාරික වස්තූන් (Artifacts) සංඛ්‍යාව 130ක් දක්වා ඉහළ ගොස් ඇත. ඒ අතර ළදරු කිරි බෝතල්, බෝනික්කන් ඇතුළු සෙල්ලම් බඩු, ළමා පාවහන්, පාසල් බෑග් සහ කාසි කිහිපයක් ද අඩංගු වන බව කැණීම් කණ්ඩායම් වාර්තා කරයි.
වත්මන් දත්ත අනුව සිරුරු 420ක් හමු වූ චෙම්මනි සිත්තුපාත්ති මෙරට විශාලතම සමූහ මිනී වළ වන අතර, බාල වයස්කාර දරුවන් 28 දෙනෙකුගේ ඇතුළු සිරුරු කොටස් 376ක් සොයාගත් මන්නාරම සතොස සමූහ මිනී වළ දෙවැනි විශාලතම සුසානය ලෙස සටහන් වේ.
මාතලේ නඩු තීන්දුව නිෂ්ප්‍රභ වීම
මේ අතර, 2013 වසරේදී මාතලේ රෝහල ආසන්නයේ භූමියකින් මළසිරුරු 155ක් ගොඩගන්නා ලද මෙරට තෙවැනි විශාලතම සමූහ සුසානයට අදාළ නඩු විභාගය, කිසිදු අවසන් තීන්දුවක් හෝ වගකිවයුත්තන් නම් කිරීමකින් තොරව 2015 වසරේදී අධිකරණය විසින් වසා දමා තිබුණි.
එම නඩුව නැවත විභාගයට ගන්නා ලෙස ඉල්ලා ඥාතීන් ඉදිරිපත් කළ ඉල්ලීම මාතලේ මහේස්ත්‍රාත් සහ දිසා විනිසුරු හර්ෂණ ධනුෂ්ක රත්නායක විසින් නිෂ්ප්‍රභ කරනු ලැබීය. තමන්ට පෙර සිටි විනිසුරුවරයා ලබා දුන් නිගමනය අභිබවා යාමට තමන්ට නීතිමය ප්‍රතිපාදන නොමැති බව ප්‍රකාශ කළ මහේස්ත්‍රාත්වරයා, පෙත්සම්කාර පාර්ශවයට යෝජනා කළේ නීතිපති උපදෙස් ලබාගෙන අදාළ ඉල්ලීම ඉහළ අධිකරණයකට (High Court) යොමු කරන ලෙසයි.
මෙම නඩු වාරය පැවැති දිනයේ, වර්තමාන ආණ්ඩුවේ නියමු පක්ෂය වන ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ (JVP) දෙවැනි සන්නද්ධ කැරලි සමයේදී (1987-1989) රාජ්‍ය හමුදා මඟින් පැහැරගෙන ගොස් අතුරුදහන් කරන ලදැයි කියන සිය දරුවන් දෙදෙනාගේ ඡායාරූප ද අතැතිව සිටි පියෙකු ඇතුළු පිරිසක් මාතලේ අධිකරණය අභියස පැවැති සත්‍යග්‍රහයකට ද එක්ව සිටියහ.
නිල වාර්තාවලට අනුව, අධිකරණ අමාත්‍ය නීතිඥ හර්ෂණ නානායක්කාර පසුගියදා ප්‍රකාශ කර තිබුණේ ශ්‍රී ලංකාවෙන් මේ වන විට නිල වශයෙන් සමූහ මිනී වළවල් 17ක් හමුවී ඇති බවයි. එහෙත් දේශීය හා ජාත්‍යන්තර මානව හිමිකම් සංවිධාන පෙන්වා දෙන්නේ දිවයින පුරා විවිධ වකවානුවලට අයත් මෙවැනි සමූහ සුසාන රැසක් විසිරී පවතින බවයි.
