ගෘහස්ථ සූර්ය බලශක්තියට නව මාවතක්: පාරිභෝගිකයාට අත්වන ඉරණම !

ලංකාවේ පුනර්ජනනීය බලශක්ති ගමනේ තීරණාත්මක හැරවුම් ලක්ෂ්‍යයක් සනිටුහන් කරමින් ක්‍රියාත්මක වන නව සංශෝධන, සාමාන්‍ය පාරිභෝගිකයාගේ සිට මහා පරිමාණ ආයෝජකයින් දක්වා වූ සියලු පාර්ශ්වයන්ගේ දැඩි අවධානයට ලක්වෙමින් පවතී.

වසර ගණනාවක් පුරා මැද පාන්තික නිවෙස්වල මාසික විදුලි බිල පාලනය කරගැනීමට තිබූ ප්‍රධානතම මාර්ගය වූයේ වහල මත සවි කළ සූර්ය පැනල පද්ධතියයි. එහෙත් නව රෙගුලාසි මඟින් එම සමීකරණය මුළුමනින්ම වෙනස් වී ඇති බව ආර්ථික හා බලශක්ති ක්ෂේත්‍ර නිරීක්ෂකයෝ පෙන්වා දෙති.

ගෘහස්ථ ආර්ථිකයට සිදුවන බලපෑම කුමක්ද?

පැරණි ක්‍රමවේදය යටතේ නිවසක ජනනය වන විදුලි ඒකක ප්‍රමාණය, එම නිවසේ දහවල් සහ රාත්‍රී සමස්ත පරිභෝජනයෙන් අඩු කිරීමට (Offset) අවස්ථාව හිමි විය. 

ඒ හේතුවෙන් වසර පහකට අඩු කාලයකදී සූර්ය පැනල සඳහා කළ මූලික වියදම පියවා ගැනීමට සාමාන්‍ය පවුලකට හැකියාව ලැබිණි.

නව 'නෙට් ප්ලස්' සංශෝධනය යටතේ සිදුවන්නේ ඊට හාත්පසින්ම වෙනස් ක්‍රියාවලියකි:

නිවසේ නිපදවන සෑම සූර්ය විදුලි ඒකකයක්ම ලංකා විදුලිබල මණ්ඩලයට අලෙවි කිරීමට සිදුවන්නේ රුපියල් 23ක පමණ ස්ථාවර අවම මිලකටය.

එහෙත් එම නිවස රාත්‍රී කාලයේදී විදුලිය ලබාගැනීමේදී සාමාන්‍ය ගෘහස්ථ ගාස්තු යටතේ ඉහළ ඒකක සඳහා රුපියල් 42 ඉක්මවූ මිලක් ගෙවීමට සිදුවේ.

මෙම මිල පරතරය හේතුවෙන්, ලක්ෂ සංඛ්‍යාත මුදලක් ණයට ගෙන හෝ ඉතිරි කිරීම් මඟින් සූර්ය පද්ධති සවිකරන සාමාන්‍ය පවුලකට එම වියදම පියවා ගැනීමට ගතවන කාලය වසර දහයකට වඩා දිගු වන බව ක්ෂේත්‍රයේ ප්‍රවීණයෝ පෙන්වා දෙති.

බලධාරීන්ගේ තාක්ෂණික තර්කය

මෙම තීරණය හුදු මූල්‍යමය තීන්දුවක් පමණක් නොවන බව විදුලිබල මණ්ඩල ඉංජිනේරුවරුන්ගේ අදහසයි. දිවා කාලයේදී පද්ධතියට එක්වන අසීමිත සූර්ය විදුලි ධාරිතාව කළමනාකරණය කිරීම ජාතික විදුලිබල පද්ධතියේ (National Grid) ස්ථායීතාවට බරපතළ අභියෝගයක් වී තිබේ.

එමෙන්ම, සූර්ය පැනල සවිකර ගැනීමට වත්කමක් නොමැති මෙරට මිලියන හතකට අධික සාමාන්‍ය පාරිභෝගික ජනතාවක් සිටිති. ජාතික සම්ප්‍රේෂණ පද්ධතිය නඩත්තු කිරීමේ බර එම පිරිස මත පමණක් පැටවීම සාධාරණ නොවන බවත්, සූර්ය බලය නිපදවන පිරිස් ද සම්ප්‍රේෂණ පද්ධතියේ පිරිවැයට සාධාරණ දායකත්වයක් දැක්විය යුතු බවත් පාලනාධිකාරිය තර්ක කරයි.

බැටරි ගබඩා පද්ධති සහ ඒකාධිකාරී අවදානම

දිවා කාලයේ ජනනය වන අතිරික්ත සූර්ය බලය රාත්‍රී කාලයේ භාවිතය සඳහා ගබඩා කර තැබීමට බැටරි පද්ධති (Battery Energy Storage Systems - BESS) අත්‍යවශ්‍ය සාධකයකි.

කෙසේ වෙතත්, මෙම බැටරි ගබඩා ඒකක ස්ථාපනය කිරීමේ ටෙන්ඩර් ප්‍රසම්පාදන ක්‍රියාවලියේදී ඒකක විශාල ප්‍රමාණයක් ක්ෂේත්‍රයේ ප්‍රමුඛ සමාගම් කිහිපයක් වෙත හිමිවීම පිළිබඳව විවිධ පාර්ශ්ව ප්‍රශ්න මතු කර ඇත.

විමර්ශනාත්මක නිරීක්ෂකයින් පෙන්වා දෙන්නේ මෙවැනි තත්ත්වයක් හරහා පුනර්ජනනීය බලශක්ති ක්ෂේත්‍රය සුළු සමාගම් කිහිපයක පාලනයට (Oligopoly) නතුවීමේ අවදානමක් පවතින බවයි. සූර්ය බලශක්ති ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය වෙනුවට, ලාභය සමාගම් කිහිපයක් වෙත කේන්ද්‍රගත වීමේ ප්‍රවණතාව වැළැක්වීමට විනිවිදභාවයෙන් යුත් යාන්ත්‍රණයක් අවශ්‍ය බව ඔවුහු පෙන්වා දෙති.

ලංකාවේ හරිත බලශක්ති පරිවර්තනය සාර්ථක වීමට නම්, ජාතික විදුලිබල පද්ධතිය ආරක්ෂා කරගන්නා අතරම, රටේ සාමාන්‍ය පුරවැසියාට ද දැරිය හැකි සාධාරණ බලශක්ති ප්‍රතිපත්තියක් සම්පාදනය විය යුතුය.