ලංකාවේ නිල් කකුළුවාට ලෝක සහතිකයක්: ආසියාවටම පූර්වාදර්ශයක්

ශ්‍රී ලංකාවේ වයඹදිග නිල් පිහිනුම් කකුළු (Blue Swimming Crab) ධීවර කර්මාන්තය ජාත්‍යන්තර 'මැරීන් ස්ටුවර්ඩ්ෂිප් කවුන්සිලයේ' (MSC) ගෝලීය තිරසාර සහතිකය දිනාගැනීමට සමත්ව තිබේ. මෙය ශ්‍රී ලංකා ධීවර ඉතිහාසයේ මෙවැනි ජාත්‍යන්තර සහතිකයක් හිමිවූ පළමු අවස්ථාවයි.

පරිසර හිතකාමී මුහුදු ආහාර වෙනුවෙන් යුරෝපය සහ උතුරු ඇමරිකාව තුළ පවතින දැඩි ඉල්ලුම හමුවේ, මෙරටට ඩොලර් උපයා දෙන මුහුදු ආහාර අපනයනය නව මානයකට ඔසවා තැබීමට මෙම ජයග්‍රහණය ඉවහල් වන බව ආර්ථික විශ්ලේෂකයෝ පෙන්වා දෙති.

වසර දහයක කැපවීම සහ ග්‍රෑම් 100 නීතිය

2013 වසරේදී ශ්‍රී ලංකා මුහුදු ආහාර අපනයනකරුවන්ගේ සංගමය (SEASL) සහ ඇමරිකානු ජාතික ධීවර ආයතනයේ කකුළු කවුන්සිලය එක්ව මෙම වැඩපිළිවෙළ අරඹන ලද්දේ පෝක් සමුද්‍ර සන්ධිය සහ මන්නාරම් බොක්ක කේන්ද්‍ර කරගනිමිනි.

මෙහිදී තීරණාත්මක මැදිහත්වීමක් වූයේ ග්‍රෑම් 100 ට (මිලිමීටර් 117 කට) අඩු කුඩා කකුළුවන් ඇල්ලීම හා මිලදී ගැනීම සම්පූර්ණයෙන්ම තහනම් කිරීමයි.

සම්ප්‍රදායික පතුල එලන දැල් (Bottom-set gillnets) භාවිත කරන සුළු පරිමාණ ධීවරයින් දැනුවත් කරමින්, සාගර සම්පත සූරාකෑමෙන් තොරව අස්වනු නෙළීමට විද්‍යාත්මක ක්‍රමවේද හඳුන්වා දෙන ලදී.

උතුරේ ආර්ථිකය සහ කාන්තා ශ්‍රමයේ ශක්තිය

දශක තුනක යුද ගැටුම් නිමාවීමෙන් පසු මන්නාරම සහ යාපනය දිස්ත්‍රික්කවල ධීවර පවුල් දහස් ගණනකගේ ජීවනෝපාය ස්ථාවර කිරීමෙහිලා මෙම කර්මාන්තය දැවැන්ත කාර්යභාරයක් ඉටුකරයි.

විශේෂයෙන්ම මන්නාරම ආශ්‍රිතව පිහිටුවා ඇති කකුළු මස් සැකසුම් මධ්‍යස්ථාන තුළ දහස් සංඛ්‍යාත කාන්තාවන් සේවය කරන අතර, ගෝලීය සහතිකය හිමිවීමත් සමඟ එම ප්‍රජාවන්ට ජාත්‍යන්තර තත්ත්වයේ රැකියා සුරක්ෂිතතාවක් සහ ඉහළ ආදායම් මාර්ග හිමිවනු ඇත.

ආසියාවටම පූර්වාදර්ශයක් සහ බිම් මට්ටමේ අභියෝගය

MSC කලාපීය අධ්‍යක්ෂ එඩුවාඩ් ලෙ බාට් (Edouard le Bart) සඳහන් කරන්නේ ශ්‍රී ලංකාව ලබාගත් මෙම ප්‍රායෝගික අත්දැකීම ඉන්දියාව, තායිලන්තය, වියට්නාමය, ඉන්දුනීසියාව සහ පිලිපීනය වැනි ආසියානු රටවල ධීවර කළමනාකරණයට විශිෂ්ට පූර්වාදර්ශයක් සපයන බවයි.

කෙසේ වෙතත්, මෙය හුදෙක් අපනයන ප්‍රවර්ධන ලේඛනයකට සීමා නොවිය යුතු බව පරිසරවේදීන්ගේ අනතුරු ඇඟවීමයි. අභිජනන කලාප සුරැකීම සහ නීතිවිරෝධී ධීවර කටයුතු මැඩපැවැත්වීම වෙනුවෙන් ධීවර දෙපාර්තමේන්තුව ප්‍රමුඛ රාජ්‍ය ආයතන බිම් මට්ටමේ සෘජු නීතිමය අධීක්ෂණයක් පවත්වා ගැනීම මෙම ජයග්‍රහණයේ දිගුකාලීන පැවැත්ම තීරණය කරනු ඇත.


වැඩිදුර තොරතුරු ඇතුළත් විශ්වාසනීය මූලාශ්‍ර සබැඳි

විදෙස් වාර්තාව සහ නිල ලේඛන: Marine Stewardship Council (MSC) - North-Western Sri Lanka Blue Swimming Crab Fishery Profile  

වීඩියෝ සබැඳිය: YouTube: Source Responsibly - Blue Swimming Crab in Sri Lanka