ඉන්ධන බදු බර සහ සැපයුම් අර්බුදය: ඇත්ත තත්ත්වය

ලීටරයක බද්ද සහ පැරණි ණය බර

පාරිභෝගිකයා අතට පත්වන පෙට්‍රල් ලීටරයකින් රුපියල් 145ක සහ ඩීසල් ලීටරයකින් රුපියල් 128ක ඒකාබද්ධ බද්දක් රජය විසින් අයකර ගන්නා බව පාර්ලිමේන්තුවේ රාජ්‍ය මුදල් පිළිබඳ කාරක සභාව (COPF) හමුවේ අනාවරණය වී තිබේ.

ලංකා ඛනිජ තෙල් නීතිගත සංස්ථාවේ සභාපති ජනක රාජකරුණා සඳහන් කරන්නේ, වත්මන් ඉන්ධන මිල සූත්‍රය තුළ සංස්ථාවේ පැරණි ණය පියවීම වෙනුවෙන් වෙන් කළ රුපියල් 50ක මුදලක් ද අඩංගු වන බවයි.

ජනතාව මත පැටවෙන පීඩනය ලිහිල් කිරීම සඳහා එකතු කළ අගය මත බද්ද (VAT) මෙන්ම මෙම රුපියල් 50ක ණය කොටස තාවකාලිකව හෝ අත්හිටුවිය යුතු බවට පාර්ලිමේන්තු විවාදවලදී සහ විපක්ෂ නියෝජිතයන් අතරින් යෝජනා මතුවෙමින් පවතී.

පෞද්ගලික සමාගම්වල සැපයුම් අඩුවීම සහ පෝලිම්

දිවයින පුරා පෞද්ගලික ඉන්ධන බෙදාහැරීමේ සමාගම් කිහිපයක් සිය සැපයුම් සීමා කිරීම හේතුවෙන් ප්‍රදේශ කිහිපයක තාවකාලික පෝලිම් නිර්මාණය වී ඇති බව වාර්තා වේ.

ඛනිජ තෙල් නීතිගත සංස්ථාව පෙන්වා දෙන්නේ රට තුළ ප්‍රමාණවත් ඉන්ධන තොග පවතින බවත්, බෙදාහැරීමේ කටයුතු බාධාවකින් තොරව සිදුවන බවත්ය.

සිපෙට්කෝ පිරවුම්හල් නොමැති ස්ථාන 52ක් හඳුනාගෙන ඇති අතර, එම ප්‍රදේශවලට ප්‍රමුඛතාව ලබා දී සැපයුම් සිදු කිරීමට පෞද්ගලික සමාගම් සමඟ එකඟතාවකට පැමිණි බව නිල නිවේදන මඟින් තහවුරු කරයි.

සංස්ථාවේ වෙළෙඳපොළ පංගුව 84%ක් දක්වා ඉහළට

සාමාන්‍යයෙන් 53%ක මට්ටමක පැවති ලංකා ඛනිජ තෙල් නීතිගත සංස්ථාවේ වෙළෙඳපොළ සැපයුම් ප්‍රතිශතය පසුගිය මාස කිහිපය තුළ 84%ක් දක්වා ඉහළ ගොස් ඇත.

රටේ ඩොලර් පිටතට ගලායාම පාලනය කිරීමේ අරමුණින් පෞද්ගලික අංශයට වෙළෙඳපොළ විවෘත කළ ද, අදාළ සමාගම් ගිවිසුම්ගත පරිදි මාස තුනක බෆර් තොග (Buffer Stocks) පවත්වාගෙන නොයෑම මෙම තත්ත්වයට හේතු වූ බවට පාර්ලිමේන්තුවේදී චෝදනා එල්ල විය.

පෞද්ගලික අංශයේ සැපයුම් හිඟය පියවීමට පවා සිපෙට්කෝ ආයතනයට මැදිහත් වීමට සිදුවීම සංස්ථාවේ මෙහෙයුම් පිරිවැය කෙරෙහි සෘජුව බලපා තිබේ.

මිලදී ගැනීමේ ක්‍රමවේද සහ ආනයන පිරිවැය

දීර්ඝකාලීන ටෙන්ඩර් (Term Tenders) ක්‍රමවේදයෙන් බැහැරව ක්ෂණික මිලදී ගැනීම් (Spot Purchases) වෙත යොමුවීම සහ ගෝලීය වෙළෙඳපොළ උච්චාවචනයන් හමුවේ ඉන්ධන ආනයන පිරිවැය සැලකිය යුතු ලෙස ඉහළ ගොස් ඇති බව ආර්ථික විශ්ලේෂකයෝ පෙන්වා දෙති.

ලෝක වෙළෙඳපොළේ මිල ගණන් පහළ මට්ටමක පැවති කාලසීමාවන්හිදී ප්‍රමාණවත් සංචිත රැස් කරගැනීමට පියවර නොගැනීම හේතුවෙන්, ජනතාවට සහනදායී මිලකට ඉන්ධන ලබාදීමේ අවස්ථාව අහිමි වී ඇති බවට ක්ෂේත්‍රයේ විවේචන පවතී.