ඉන්දියාවේ චෙන්නායි සිට මෙරටට ගෙන්වූ දෙමළ සාහිත්‍ය කෘති තොගයක් රේගු දෙපාර්තමේන්තුව භාරයට ගැනීම සම්බන්ධයෙන් විභාග කළ ශ්‍රී ලංකා මානව හිමිකම් කොමිෂන් සභාව (HRCSL), අදාළ පොත් වහාම මුදාහැරීමට පියවර ගන්නා ලෙස රේගු අධ්‍යක්ෂ ජනරාල්වරයාට දැනුම් දී තිබේ.
මෙම රඳවාගැනීම හරහා කතුවරයාගේ ප්‍රකාශනයේ නිදහස ඇතුළු මූලික අයිතිවාසිකම් රැසක් උල්ලංඝනය වී ඇති බව කොමිසමේ ස්වාධීන නිරීක්ෂණයයි.
සිද්ධියේ පසුබිම කෙටියෙන්
* 2026 මාර්තු මාසයේදී ලේඛක බී. ප්‍රතීපන් විසින් රචිත පොත් හතරක පිටපත් තොගයක් චෙන්නායි සිට කොළඹට රැගෙන එනු ලැබීය.
* ශ්‍රී ලංකා කලා මණ්ඩලය සහ රාජ්‍ය සාහිත්‍ය අනුකමිටුව සිදුකළ නිරීක්ෂණයකින් පසු 'Bayangaravaathi' සහ 'Cyanide' යන කෘති දෙක ප්‍රබන්ධ සාහිත්‍ය ලෙස සලකා මුදාහැරීමට පියවර ගැනිණි.
* 'Ippothum Inge Irandu Thesangalthaan' (පිටපත් 75) සහ 'Elluttal Nan Yuttam Ceykiren' (පිටපත් 147) යන කෘති රේගුව භාරයේ දිගටම රඳවා තබාගැනීමට නිලධාරීන් තීරණය කළේය.
නීතිමය සාධාරණීකරණය අභියෝගයට
දණ්ඩ නීති සංග්‍රහයේ 120 වන වගන්තිය සහ රේගු ආඥාපනතේ ප්‍රතිපාදන යටතේ මෙම කෘති රඳවා තබාගැනීම සාධාරණීකරණය කිරීමට අවශ්‍ය කරන සෘජු චේතනාව හෝ සමාජයට සිදුවන පැහැදිලි හානිය තහවුරු කිරීමට බලධාරීන් අපොහොසත් වී ඇති බව මානව හිමිකම් කොමිසම පෙන්වා දෙයි.
සාහිත්‍ය කෘතියක අඩංගු යම් කරුණක් පාඨකයකුට කම්පනයක් හෝ අප්‍රසාදයක් ගෙනදුන් පමණින්, එය ප්‍රචණ්ඩත්වයට හෝ නීතිවිරෝධී ක්‍රියාවකට කෙරෙන සෘජු පෙළඹවීමක් ලෙස අර්ථ දැක්විය නොහැකි බව නීති විශාරදයෝ පෙන්වා දෙති. එය පූර්ව වාරණයකට (prior restraint) සමාන අනුපාතික නොවන පියවරක් බව කොමිසමේ ස්ථාවරයයි.
කඩවූ ව්‍යවස්ථාපිත අයිතිවාසිකම්
අදාළ නියෝගය මඟින් කොමිසම අවධාරණය කළ ප්‍රධාන කරුණු:
1- අදහස් ප්‍රකාශනයේ නිදහස: ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 14(1)(a) වගන්තිය මඟින් තහවුරු කර ඇති අදහස් ප්‍රකාශ කිරීමේ සහ පළකිරීමේ මූලික අයිතිය අහිමි කිරීම.
2- සමානාත්මතාවය සහ භාෂා අයිතිය: 12(1) සහ 12(2) වගන්ති ප්‍රකාරව නීතිය හමුවේ සමානාත්මතාවය මෙන්ම භාෂාව මත පදනම්ව වෙනස් කොට සැලකීමෙන් තොරවීමේ අයිතිය කඩවීම.
3- සංස්කෘතික නිදහස: 14(1)(f) වගන්තිය යටතේ තමන්ගේ භාෂාව සහ සංස්කෘතිය භාවිත කිරීමටත්, ප්‍රවර්ධනය කිරීමටත් පුරවැසියකුට ඇති හිමිකම සීමා වීම.
සාහිත්‍ය නිර්මාණ හා ප්‍රකාශන නිදහස ආරක්ෂා කරගැනීම රටක ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පැවැත්ම මැන බලන ප්‍රධාන මිනුම්දණ්ඩක් ලෙස ජාත්‍යන්තර මානව හිමිකම් සංවිධාන දිගින් දිගටම පෙන්වා දෙන අතර, මෙම නිර්දේශය ඒ සඳහා වැදගත් පූර්වාදර්ශයක් සපයයි.
HRCSL නිකුත්කර ඇති නිර්දේශයක් දැක්වෙන වාර්තාව - Press Notice No: HRC/P/i/E/12/10/26