ලෝක ආර්ථිකයේ සිදුවන සීඝ්‍ර වෙනස්කම් හමුවේ ශ්‍රී ලංකාවේ ඉදිරි ආර්ථික ගමන්මග සම්බන්ධයෙන් ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල (IMF) විශේෂ අවධානයක් යොමු කර තිබේ. විශේෂයෙන්ම සාමාන්‍ය ජනතාව ජීවන වියදම් පීඩනයෙන් මුදාගනිමින්, රටේ මූල්‍ය ස්ථාවරත්වය ආරක්ෂා කරගැනීම ඉදිරියේදී තීරණාත්මක ප්‍රතිපත්තිමය අභියෝගයක් වනු ඇති බව ඔවුන්ගේ නවතම ආර්ථික දැක්ම වාර්තාව (World Economic Outlook) මඟින් පෙන්වා දෙයි.
මෙම අර්බුදය නිර්මාණය වී ඇත්තේ කරුණු දෙකක් පාදක කරගනිමිනි. ඉන් පළමුවැන්න මැදපෙරදිග පවතින ගැටුම්කාරී වාතාවරණය හේතුවෙන් බොරතෙල් මිල 40%කට ආසන්න අගයකින් ඉහළ යාමයි. දෙවැන්න වන්නේ ගෝලීය වශයෙන් මතුවෙමින් පවතින කෘත්‍රිම බුද්ධි (AI) තාක්ෂණික ආයෝජන ප්‍රවාහය සමඟ සෘජුව සම්බන්ධ වීමට ශ්‍රී ලංකාවට තවමත් ඇති සීමිත අවකාශයයි.
ඉලක්ක ඉක්මවා යන උද්ධමන අවදානම
ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ පුරෝකථනයන්ට අනුව, ශ්‍රී ලංකාවේ උද්ධමනය ඉදිරි වසරවලදී 5% ඉක්මවා ඉහළ යාමේ ප්‍රවණතාවක් පවතී. ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව පවත්වා ගැනීමට අපේක්ෂා කරන ඉලක්කගත මට්ටම 5%ක් වන අතර, එය ඉක්මවා යාම හමුවේ ආර්ථික වර්ධන වේගය ද මන්දගාමී විය හැකි බව අදාළ වාර්තාවේ සඳහන් වේ.
රට තුළට ගලා එන වියදම් ඉහළ යාම, ආනයන පිරිවැය වැඩිවීම සහ විදෙස් ගෙවුම් ශේෂයේ ඇතිවන පීඩනය මෙරට ආර්ථිකයට සෘජුව බලපෑම් එල්ල කළ හැකි ප්‍රධාන සාධක වේ.
කලාපීය රටවල් සහ ශ්‍රී ලංකාවේ පරතරය
IMF ප්‍රධාන ආර්ථික උපදේශකවරුන් පෙන්වා දෙන්නේ ආසියාවේ ඇතැම් රටවල් ඉන්ධන මිල ඉහළ යාමේ පීඩනය සාර්ථකව කළමනාකරණය කරගනිමින් සිටින බවයි.
සිංගප්පූරුව, දකුණු කොරියාව, මැලේසියාව සහ වියට්නාමය වැනි රටවල් ගෝලීය AI සැපයුම් දාමයන් හා තාක්ෂණික ආයෝජන සමඟ බද්ධ වී සිටින බැවින්, ඉහළ යන බලශක්ති පිරිවැය පියවා ගැනීමට ප්‍රමාණවත් ආදායම් මාර්ග නිර්මාණය කරගෙන ඇත.
ශ්‍රී ලංකාව වැනි බලශක්තිය සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ ආනයනය කරන, එහෙත් තාක්ෂණික අපනයන ජාලයන්ට තවමත් අවම වශයෙන් සම්බන්ධ වී සිටින රටවලට එම වාසිය අහිමිව පවතී.
මහ බැංකුව සහ මූල්‍ය ප්‍රතිපත්ති තේරීම්
බාහිර සැපයුම් පිරිවැය ඉහළ යාම හමුවේ මහ බැංකුව අනුගමනය කරන පොලී අනුපාතික ප්‍රතිපත්තිය අතිශය තීරණාත්මක වනු ඇතැයි ආර්ථික විග්‍රහකයෝ පෙන්වා දෙති. උද්ධමනය පාලනය කිරීම සඳහා පොලී අනුපාතික දැඩි කිරීමක් සිදුවුවහොත්, එමඟින් දේශීය ආයෝජන සහ ව්‍යාපාරික කටයුතු මන්දගාමී වීමේ අවදානමක් පවතී.
එමෙන්ම පොලී අනුපාත ලිහිල්ව තැබුවහොත් පාරිභෝගික භාණ්ඩ මිල ගණන් තවදුරටත් ඉහළ ගොස් ජන ජීවිතය පීඩාවට පත්වීමේ ඉඩක් පවතින බැවින්, මෙම අන්ත දෙක අතර සමබරතාව රැකගැනීම පහසු නොවනු ඇත.
සහනාධාර සහ රාජ්‍ය මූල්‍ය හික්මීම
ඉන්ධන හා ආහාර මිල ඉහළ යාමෙන් පීඩාවට පත්වන ජනතාවට ලබාදෙන සුබසාධන සහනාධාර සම්බන්ධයෙන්ද ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල විශේෂ නිර්දේශ ඉදිරිපත් කර තිබේ.
* පොදු සහනාධාර වෙනුවට, සැබවින්ම පීඩාවට පත්වන අඩු ආදායම්ලාභී පවුල් කෙරෙහි පමණක් ඉලක්ක කළ සෘජු ආධාර ලබාදීම.
* රාජ්‍ය ණය ප්‍රතිව්‍යුහගතකරණය සහ ආදායම් ඉලක්ක බිඳ නොවැටෙන පරිදි මූල්‍ය විනය පවත්වා ගැනීම.
* දිගුකාලීන ආර්ථික ස්ථාවරත්වය සඳහා තාක්ෂණික හා නව්‍ය ආයෝජන අවස්ථා පුළුල් කරගැනීම.
බාහිර ආර්ථික කම්පනයන් මධ්‍යයේ වුවද, ආර්ථිකයේ මූලික ශක්තිය ගොඩනගා ගැනීම සහ ආයෝජන හිතකාමී පරිසරයක් පවත්වාගෙන යාම මඟින් මෙම අභියෝග ජයගත හැකි බව ආර්ථික විශේෂඥයින්ගේ මතය වී තිබේ.
වැඩිදුර තොරතුරු සහ මූලාශ්‍ර සබැඳි:
ලංකා නිව්ස් - Oil Shock, Inflation and IMF Warnings Put Sri Lanka’s Policy Choices under Scrutiny
International Monetary Fund - World Economic Outlook Reports
Central Bank of Sri Lanka - Monetary Policy Reviews & Inflation Data