ලෝක ආර්ථිකය තුළ පවතින උණුසුම් වර්ධනයන් හමුවේ සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල් රැසක් දැඩි අභියෝගයකට මුහුණ දී සිටින බව ලෝක බැංකු සභාපති අජේ බංගා (Ajay Banga) පවසයි.
ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල (IMF) සහ ලෝක බැංකුවේ වාර්ෂික සමුළුවට සමගාමීව රොයිටර්ස් පුවත් සේවය සමඟ අදහස් දක්වමින් ඔහු පෙන්වා දුන්නේ, බලශක්ති සහ පොහොර මිල ඉහළ යෑම නිසා මතුව ඇති පීඩනය සමනය කරගැනීමට රටවල් 30ත් 40ත් අතර ප්‍රමාණයක් මේ වන විටත් ලෝක බැංකුව සමඟ සාකච්ඡා අරඹා ඇති බවයි.
අවශ්‍ය වුවහොත් ඩොලර් බිලියන 100ක අරමුදලක්
මැදපෙරදිග නොසන්සුන්තාව හේතුවෙන් ඩීසල් සහ පොහොර මිල ගණන් ඉහළ යාම මෙන්ම ඉදිරියේදී මතුවිය හැකි සුපිරි එල්-නිනෝ (Super El Niño) කාලගුණික අවදානම සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවලට බරපතළ බලපෑමක් එල්ල කරන බව බංගා සඳහන් කළේය.
අර්බුද කළමනාකරණය සඳහා මුලින් වෙන් කළ ඩොලර් බිලියන 25ට අමතරව, දැනටමත් අනුමත ව්‍යාපෘති ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීමෙන් තවත් ඩොලර් බිලියන 35ක් ලබාගත හැකිය.
ඉදිරි මාසවලදී රටවල් මෙම ඩොලර් බිලියන 50-60ක සීමාව වෙත යොමුවනු ඇතැයි ගණන් බලා තිබේ.
ගෝලීය වාතාවරණය තවත් දරුණු අතට හැරුණහොත්, කොවිඩ් සමයේ දුන් ඩොලර් බිලියන 70 ද ඉක්මවා යමින් ඩොලර් බිලියන 100ක් දක්වා වූ හදිසි අරමුදල් මුදාහැරීමට ලෝක බැංකුව සූදානම්ය.
ණය බර සහ ශ්‍රී ලංකාව වැනි රටවලට ඇති බලපෑම
ලෝක බැංකු දත්ත අනුව, සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල් විදේශ ණයහිමියන්ට ගෙවිය යුතු මුදල ඩොලර් බිලියන 400 ඉක්මවයි. ඉන් තුනෙන් එකක්ම වැය වන්නේ පොලී ගෙවීම් සඳහා පමණි. කොවිඩ් වසංගතය සහ යුක්‍රේන යුද්ධය හමුවේ රාජ්‍ය භාණ්ඩාගාර සිඳී ගිය මෙවැනි රටවලට ඉහළ ගිය පොලී අනුපාත දැඩි පීඩනයක් ගෙන දී ඇත.
ආර්ථික අර්බුදයෙන් පසු ණය ප්‍රතිව්‍යුහගත කරමින් යථා තත්ත්වයට පත්වීමට උත්සාහ කරන ශ්‍රී ලංකාව වැනි රටවලට මෙවැනි ගෝලීය මූල්‍ය වැඩසටහන් තීරණාත්මක වේ. ඉහළ පොලී සහිත පැරණි ණය වෙනුවට අඩු පොලී සහිත දිගුකාලීන ණය හුවමාරු කිරීමේ (Debt-for-development swaps) ව්‍යාපෘති 14-15ක් මේ වන විටත් අයිවරි කෝස්ට් සහ ඇන්ගෝලාව වැනි රටවල් සමඟ අත්හදා බලන බවත්, එමගින් ඉතිරි වන මුදල් සෞඛ්‍ය, අධ්‍යාපන සහ පරිසර සුරැකීමට යෙදවිය හැකි බවත් ලෝක බැංකුව පෙන්වා දෙයි.
පෞද්ගලික ආයෝජන සහ ඉදිරි දැක්ම
පසුගිය වසර තුළ ලෝක බැංකුව ඩොලර් බිලියන 112ක වාර්තාගත පෞද්ගලික ප්‍රාග්ධනයක් ආකර්ෂණය කරගෙන ඇති අතර, එය ලෝක බැංකුවේම සම්පත් වූ ඩොලර් බිලියන 123 සමඟ එක්වූ විට සමස්ත ආයෝජනය ඩොලර් බිලියන 235කි. බටහිර රටවල් සෘජු සංවර්ධන ආධාර කප්පාදු කරන මොහොතක, මෙලෙස පෞද්ගලික ආයෝජන දිරිගැන්වීම ප්‍රධාන මූල්‍ය මාවතක් බවට පත්ව ඇත.
සුළු හා මධ්‍ය පරිමාණ ව්‍යාපාර සඳහා ද පෞද්ගලික ප්‍රාග්ධනය ලබාගැනීමේ පහසුකම් පුළුල් කිරීමේ නව පියවර රැසක් ඉදිරියේදී හඳුන්වා දීමට නියමිත බව ලෝක බැංකු සභාපතිවරයා වැඩිදුරටත් අවධාරණය කළේය.
වැඩිදුර තොරතුරු සඳහා මූලාශ්‍ර:
Reuters: World Bank in talks with dozens of countries about crisis aid
World Bank Official Portal: Crisis Response and Financing Hub