2024 පෙබරවාරි මාසයේදී එක් ශ්‍රී ලාංකික පුරවැසියෙකුට මෙම බියකරු සිහිනය යථාර්ථයක් වූයේ, රටේ අලුතින් පැනවූ ඔන්ලයින් ආරක්ෂණ පනත (Online Safety Act) යටතේ අත්අඩංගුවට ගත් පළමු පුද්ගලයා බවට ඔහු පත් වූ විටය.
ඔහුගේ වරද වූයේ කුමක්ද? අන්තර්ජාලය ඔස්සේ "අපහාස කිරීමේ ව්‍යාපාරයක්" මෙහෙයවීමයි.
අද වන විට, මෙම පුද්ගලයාගේ කතාව, ගෞරවනීය ගෝලීය නීතිමය මුරකරුවෙකු වන ජාත්‍යන්තර නීතිවේදීන්ගේ කොමිසමේ (ICJ - The International Commission of Jurists ) අවධානයට ලක්ව ඇති අතර, ඔවුන් අපගේ ඔන්ලයින් ආරක්ෂණ පනත පිළිබඳව දැඩි විවේචනාත්මක තීන්දුවක් ලබා දී ඇත.
ICJයේ පණිවිඩය පැහැදිලිය: මෙම නීතිය "දරුණු" වන අතර එය අහෝසි කළ යුතුය, නැතහොත් මූලිකවම නැවත ලිවිය යුතුය.
නමුත් මෙය එක් අත්අඩංගුවට ගැනීමක් ගැන පමණක් නොවේ. මෙය 2024 පෙබරවාරි මාසයේ සිට අපගේ ඩිජිටල් අවකාශය මත පැතිර ගොස් ඇති භීතිය දනවන නිහඬතාවය පිළිබඳවයි. දේශපාලනඥයන් සහ රාජ්‍ය බලධාරීන් දැන් මෙම පනත කඩුවක් සේ භාවිතා කරමින් විවේචකයින් යටපත් කරමින් සිටී. මෙම නීතිය යටතේ චෝදනා එල්ල විය හැකි බවට ඉඟි කිරීම පමණක් වුවද, විරුද්ධ මත නිහඬ කිරීමට ප්‍රමාණවත් වී ඇත.
ICJයේ කනස්සල්ල, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය ඛාදනය වීමේ සලකුණු ලැයිස්තුවක් වැනිය. මෙම නීතිය මගින් අපැහැදිලි ලෙස අර්ථ දක්වා ඇති "තහනම් ප්‍රකාශ" අපරාධයක් බවට පත් කරයි - එය රජයේ ප්‍රතිපත්ති පිළිබඳ නීත්‍යානුකූල විවේචන පවා ඇතුළත් විය හැකි තරම් පුළුල් යෙදුමකි.
අලුතින් නිර්මාණය කරන ලද ඔන්ලයින් ආරක්ෂණ කොමිසම, අවම අධිකරණ අධීක්ෂණයක් සහිතව අධික බලයක් හිමිකරගෙන ඇති අතර, එය අන්තර්ජාල අන්තර්ගතයන් සම්බන්ධයෙන් නඩුකාරයා, ජූරිය සහ අලුගෝසුවා යන සියලු භූමිකා නිරූපණය කරයි.
වඩාත්ම කණගාටුදායක කරුණ නම්, මෙම නීතිය අපගේ වඩාත්ම අවදානමට ලක්විය හැකි පුරවැසියන්ට අසමානුපාතික ලෙස බලපාන ආකාරයයි. දැනටමත් වෙනස් කොට සැලකීමට ලක්ව සිටින සංක්‍රාන්ති ලිංගික සහ විවිධ ස්ත්‍රී-පුරුෂ සමාජභාවයන් සහිත පුද්ගලයින්ට මෙමගින් එල්ල වන බලපෑම ICJය විශේෂයෙන් අවධාරණය කරයි. ඔවුන්ගේ තත්වය අන්තර්ජාලය තුළ ආයුධයක් ලෙස භාවිතා කළ හැකි නීතියක් මගින් ඔවුහු දැන් තවදුරටත් කොන් කරනු ලබති.
පුළුල් ඇඟවුම් සලකා බලන්න: යම් නීතියක් අපගේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව සහ ජාත්‍යන්තර මානව හිමිකම් ගිවිසුම් යන දෙකම උල්ලංඝනය කරන බවට ජාත්‍යන්තර නීති විශාරදයින් අනතුරු අඟවන විට, අපට එම කනස්සල්ල විදේශ මැදිහත්වීමක් ලෙස බැහැර කළ නොහැක. ICJ ය දශක ගණනාවක නීතිමය ගැටලු නියෝජනය කරන අතර, ශ්‍රී ලංකාව තුළ ඔවුන්ට සැඟවුණු න්‍යාය පත්‍රයක් නොමැත - ඔවුන්ගේ මැදිහත්වීම අපගේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය ගමන් කරන දිශාව පිළිබඳ සැබෑ අනතුරු ඇඟවීමකි.
රජය මෙයට ප්‍රතිචාර වශයෙන් සමාලෝචන කමිටුවක් පිහිටුවා 2024 ජූලි මාසයේදී යෝජිත සංශෝධන ගැසට් කර ඇත.
මෙය ප්‍රතිසංස්කරණ සඳහා විවෘත බවක් ඇඟවුවද, ප්‍රශ්නය තවමත් ඉතිරිව පවතී: මේවා සමබරතාවය යථා තත්ත්වයට පත් කිරීමේ අව්‍යාජ උත්සාහයන්ද, නැතහොත් නීතියේ පීඩාකාරී හරය එලෙසම පවත්වා ගනිමින් ජාත්‍යන්තර විවේචකයින් සැනසීමට සිදුකරන බාහිර වෙනස්කම් පමණක්ද?
අපි මීට පෙරද මෙම ක්‍රියා පිළිවෙත දැක ඇත්තෙමු. ලොව පුරා ආණ්ඩු වාරණය සඳහා "ඔන්ලයින් ආරක්ෂාව" ට්‍රෝජන් අශ්වයෙකු ලෙස වැඩි වැඩියෙන් භාවිතා කරයි.
ඉන්දියාවේ තොරතුරු තාක්ෂණ නීතිවල සිට තුර්කියේ සමාජ මාධ්‍ය රෙගුලාසි දක්වා රටාව ස්ථාවරය: සැබෑ හානි පිළිබඳ නීත්‍යානුකූල කනස්සල්ල, මතවාද පාලනය කිරීමට සහ විරුද්ධත්වය නිහඬ කිරීමට කඩතුරාවක් බවට පත් වේ.
ශ්‍රී ලංකාව මංසන්ධියක සිටී. අපට එක්කෝ ICJයේ අනතුරු ඇඟවීමට සවන් දී නිදහස් ප්‍රකාශනයට ඇති අපගේ කැපවීම යළි තහවුරු කළ හැකිය, නැතහොත් අපගේ ඩිජිටල් අවකාශය භීතියේ සහ ස්වයං-වාරණයේ කලාප බවට පත් කරන මාවතක දිගටම ගමන් කළ හැකිය.
මෙහිදී සැඟවුණු දෑ අතිශයින්ම බරපතළය. සජීවී ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයකට ශක්තිමත් විවාද, විවේචන සහ විරුද්ධ මත අවශ්‍ය වේ. අප මෙම මූලික ක්‍රියාකාරකම් අපරාධ බවට පත් කරන විට, අප උල්ලංඝනය කරන්නේ පුද්ගල අයිතිවාසිකම් පමණක් නොවේ - අප අපගේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සමාජයේ අත්තිවාරම්ම දුර්වල කරමු.
රජයේ සමාලෝචන කමිටුවට, ශ්‍රී ලංකාව ඔන්ලයින් ආරක්ෂාව මෙන්ම මූලික නිදහස යන දෙකම අගය කරන බව පෙන්වීමට අවස්ථාවක් තිබේ. නමුත් අර්ධ ක්‍රියාමාර්ග ප්‍රමාණවත් නොවනු ඇත. ICJයේ විශ්ලේෂණය, බැරෑරුම් ලෙස සලකා බැලිය යුතු ප්‍රතිසංස්කරණ සඳහා මාර්ග සිතියමක් සපයයි.
පුරවැසියන් ද ඔවුන්ගේ කාර්යභාරය ඉටු කළ යුතුය. අපගේ ඩිජිටල් අයිතිවාසිකම් ඛාදනය වන විට අපට නිහඬව සිටිය නොහැක. මෙම නීතිය ගැන කතා කිරීමට බොහෝ දෙනෙක් බිය වීමෙන්ම ඔප්පු වන්නේ එහි භීතිය පැතිරවීමේ බලපෑම අපේක්ෂිත පරිදිම ක්‍රියාත්මක වන බවයි.
ක්‍රියාත්මක වීමට කාලය එළඹ ඇත. ඒකාධිපති ආවේගයන්ට සේවය කරන නීතියක් පවත්වා ගැනීම සහ නූතන ශ්‍රී ලංකාව නිර්වචනය කරන ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී වටිනාකම් ආරක්ෂා කිරීම අතරින් එකක් තෝරා ගන්නා ලෙස අප අපගේ මහජන නියෝජිතයන්ගෙන් ඉල්ලා සිටිය යුතුය.
ලෝකය බලා සිටී. ICJය හඬ නඟා ඇත. ඉතිරිව ඇති ප්‍රශ්නය නම්, ප්‍රමාද වීමට පෙර අප සවන් දෙනවාද යන්නයි.
(සටහන | විරංග බන්ඩාරනායක)
මුලාශ්‍රය :
ICJ urges Govt. to scrap Online Safety Act
