චීනයේ ෂෙන්සෙන් (Shenzhen) නුවර පැවැත්වෙන ආසියා-පැසිෆික් ආර්ථික සහයෝගීතා (APEC) සමුළුවට සමගාමීව මෙම ඓතිහාසික හමුව සිදුවනු ඇතැයි රොයිටර් පුවත් සේවය වාර්තා කරයි.
යුක්රේන සහ ඉරාන යුද ගැටුම්වල සිට න්‍යෂ්ටික අවි පාලනය සහ කෘත්‍රිම බුද්ධිය (AI) දක්වා වූ ගෝලීය අර්බුද රැසක් පිළිබඳව මෙහිදී අවධානය යොමු වනු ඇත.
එහෙත් මෙම දුර්ලභ හමුවෙන් ලෝකය වෙනස් කරන තරමේ දැවැන්ත එකඟතාවක් (Grand Bargain) ඇතිවීමට ඇති ඉඩකඩ ඉතා අවම බව රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික ආරංචි මාර්ග පවසයි.
බලවතුන් තිදෙනාගේ පරස්පර අරමුණු
මෙම හමුවේ න්‍යාය පත්‍රය පිළිබඳව තවමත් අවසන් එකඟතාවක් නොමැති වුවද, නායකයින් තිදෙනාම පැමිණෙන්නේ එකිනෙකට වෙනස් ඉලක්ක ඇතිවය.
* ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්: පසුගියදා රිපබ්ලිකන් පක්ෂය ලැබූ මැතිවරණ පසුබෑම හමුවේ, ඓතිහාසික රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික ජයග්‍රහණයක් ලොවට පෙන්වීමට ඔහු උත්සාහ කරයි. ඉරාන ගැටුම අවසන් කිරීම සහ චීනයද ඇතුළත් කරගත් න්‍යෂ්ටික අවි පාලන ගිවිසුමකට මුලපිරීම ඔහුගේ අපේක්ෂාවයි.
* ව්ලැඩිමීර් පුටින්: වසර හතරක් පුරා ඇදී යන යුක්රේන යුද්ධය රුසියාවට වාසිදායක කොන්දේසි මත අවසන් කර ගැනීමට මෙම හමුව යොදා ගැනීමට පුටින් බලාපොරොත්තු වෙයි.
* ෂී ජින්පින්: චීන ජනාධිපතිවරයා මෙම හමුව දෙස බලන්නේ දැඩි අවදානම් සහගත සිදුවීමක් ලෙසය. ට්‍රම්ප්ගේ ක්ෂණික හා අනපේක්ෂිත හැසිරීම් රටාව, චීනයේ සැලසුම්සහගත රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික පිළිවෙත සමඟ නොගැළපීම ඊට හේතුවයි.
න්‍යෂ්ටික සාකච්ඡාවලට චීනය අකමැති ඇයි?
අමෙරිකාව සහ රුසියාව සතුව න්‍යෂ්ටික අවි 5,000 බැගින් පැවතියද, චීනය සතුව ඇත්තේ 500ක් පමණ වූ ප්‍රමාණයකි. එබැවින් තමන්ව ප්‍රධාන න්‍යෂ්ටික බලවතුන්ගේ ගොඩට දමා අවි සීමා පැනවීමට චීනය දැඩි ලෙස විරුද්ධ වේ.
"අමෙරිකාව සහ රුසියාව සමඟ න්‍යෂ්ටික අවි පාලන සාකච්ඡාවලට එක්වීමට චීනය කිසිසේත් කැමති නැහැ. එයින් අදහස් වන්නේ තමන්ද ඔවුන් හා සමාන න්‍යෂ්ටික බලවතෙකු බව පිළිගෙන සීමාවන්ට යටත් වීමක්."
- එඩ්ගාර්ඩ් කගන් (හිටපු ධවල මන්දිර ජ්‍යෙෂ්ඨ නිලධාරී)
බීජිං බුද්ධිමතුන් පෙන්වා දෙන්නේ ට්‍රම්ප්ගේ මෙම න්‍යෂ්ටික සාකච්ඡා යෝජනාව ආරම්භයේදීම අසාර්ථක වූවක් බවයි.
කුඩා රටවල බිය: ‘යෝල්ටා සමුළුව’ යළිත් පැමිණේද?
1945 වසරේදී දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු ලෝක බලය බෙදා ගැනීමට අමෙරිකාව, බ්‍රිතාන්‍යය සහ සෝවියට් දේශය අතර පැවති ‘යෝල්ටා සමුළුවට’ රුසියානු ජාතිකවාදීහු මෙම හමුව සමාන කරති. බලවත් රටවල් එක්ව කුඩා රටවල ඉරණම තීරණය කිරීම එහිදී සිදුවිය.
"බලපෑම් කළ හැකි කලාප යළි බෙදා ගන්නා 'යෝල්ටා 2, 3, 4' වැනි තත්ත්වයකට මෙය පත්වෙනවාට අපි කිසිසේත් කැමති නැහැ."
- යුක්රේන ජනාධිපති වොලොඩිමියර් සෙලෙන්ස්කි
තමන්ව පසෙකට දමා බලවතුන් රහස් ගිවිසුම්වලට එළඹේවි යැයි යුක්රේනය, තායිවානය සහ ජපානය දැඩි කනස්සල්ලෙන් පසුවෙයි.
මේ අතර තුන්කොන් සාකච්ඡාවේදී යුක්රේන යුද්ධය පිළිබඳව සාකච්ඡා කිරීමට ට්‍රම්ප් අපේක්ෂා නොකරන බව අමෙරිකානු නිලධාරියෙක් පැවසීය. චීනයද එම මාතෘකාව න්‍යාය පත්‍රයට ඇතුළත් කිරීමට විරුද්ධ වී ඇති බව රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික ආරංචි මාර්ග තහවුරු කරයි.
වැඩිදුර තොරතුරු ඇතුළත් මූලාශ්‍ර සබැඳි: