ඩොලර් අර්බුදයට පිටින් ආ අලුත් ලෙඩේ; පොලී අනුපාත ලක්ෂ 100කින් ඉහළට දැමීම නිසා ව්‍යාපාරිකයෝ අමාරුවේ.
ශ්‍රී ලංකාව දැවැන්ත මූල්‍ය අර්බුදයකින් පසු අමාරුවෙන් අත්පත් කරගත් ආර්ථික ස්ථාවරත්වය සහ ජයග්‍රහණ යළිත් වරක් බරපතළ අවදානමකට ලක්ව ඇති බව ආසියානු සංවර්ධන බැංකුව (ADB) සිය නවතම වාර්තාව මඟින් අනතුරු අඟවයි.
මැදපෙරදිග කලාපයේ පවතින දේශපාලන අර්බුද හේතුවෙන් ලෝක වෙළෙඳපොළේ ඉන්ධන මිල ඉහළ යාම සහ ගෝලීය බලශක්ති කම්පන (Global energy shocks) ලංකාව තුළ යළිත් වරක් බඩු මිල ඉහළ යාමේ දැවැන්ත තර්ජනයක් මතු කර තිබේ.
ආර්ථික වර්ධනය සහ උද්ධමන පුරෝකථන වෙනස් වීම
ආසියානු සංවර්ධන බැංකුවේ නවතම දත්ත වලට අනුව ලංකාවේ ඉදිරි ආර්ථික ගමන් මඟ සකස් වන්නේ මෙසේය.
ආර්ථික වේගය බාල වෙයි:
2026 වසරේදී ලංකාවේ ආර්ථිකය 4.0%ක මට්ටමක පවතිනු ඇතැයි අපේක්ෂා කළද, 2027 වසර සඳහා මීට පෙර තබා තිබූ 4.2%ක වර්ධන අනාවැකිය 4.0% දක්වා පහත හෙළා ඇත. 0.2%ක අඩුවීමක් සුළු වශයෙන් පෙනුනද, ඉන් පෙනෙන්නේ ලංකාව තවමත් ජාත්‍යන්තර තෙල් මිල උච්චාවචනයන් හමුවේ අතිශය අවදානම් සහගත මට්ටමක (Exceptionally vulnerable) පසුවන බවයි.
බඩු මිල ඉහළට:
මීට පෙර 2026 වසර සඳහා සාමාන්‍ය උද්ධමනය (Inflation) 5.2%ක් වනු ඇතැයි පැවසුවද, නවතම සංශෝධන මඟින් එය 6.0%ක් දක්වා ඉහළ දමා ඇත. එසේම 2027 වසරේ උද්ධමන පුරෝකථනය ද 4.0% සිට 5.2% දක්වා කැපී පෙනෙන ලෙස වැඩි කර තිබේ.
පොලී අනුපාත ඉහළට සහ සාමාන්‍ය ජනතාවට එන බැටේ
මහ බැංකුවේ අපේක්ෂිත සීමාවට වඩා දිගු කාලයක් උද්ධමනය ඉහළ මට්ටමක පවතිනු ඇතැයි පෙනෙන්නට තිබීම නිසා මූල්‍ය ප්‍රතිපත්ති තද කිරීමට බලධාරීන්ට සිදුව ඇත.
ලක්ෂ 100ක පොලී තල්ලුව:
මෙරට පවතින උද්ධමන අවදානම පාලනය කිරීම සහ රුපියල ස්ථාවරව තබා ගැනීම වෙනුවෙන් පසුගිය අප්‍රේල් සහ ජූනි මාස අතර කාලය තුළ මහ බැංකුව සිය ප්‍රතිපත්තිමය පොලී අනුපාත පදනම් ලක්ෂ 100කින් (100 basis points) ඉහළ දැමීය.
ව්‍යාපාර අඩාල වීම:
පොලී අනුපාත ඉහළ යාම නිසා ව්‍යාපාරිකයන්ට සහ සාමාන්‍ය වැසියන්ට බැංකු ණය ගැනීම අතිශය මිල අධික වී ඇත. මේ හේතුවෙන් පෞද්ගලික ආයෝජන සහ පාරිභෝගික වියදම් (Consumer spending) වේගයෙන් පහත වැටෙමින් පවතී.
නිෂ්පාදන පිරිවැය:
ඉන්ධන මිල වැඩි වීම නිසා ප්‍රවාහන ගාස්තු, විදුලි බිල මෙන්ම කර්මාන්ත සහ කෘෂිකාර්මික අංශවල පිරිවැය ඉහළ යයි. විශේෂයෙන්ම පොහොර ආනයනය මිල අධික වීම නිසා ආහාර මිල ගණන් ද ඉදිරියේදී තවදුරටත් ඉහළ යා හැක.
රාජ්‍ය මූල්‍ය අවදානම සහ එකම බලාපොරොත්තුව
ශ්‍රී ලංකාව ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල (IMF) සමඟ ක්‍රියාත්මක කරන ආර්ථික ප්‍රතිසංස්කරණ වැඩසටහන යටතේ රාජ්‍ය මූල්‍ය විනය (Fiscal discipline) පවත්වා ගැනීමට පොරොන්දු වී සිටී. එහෙත් බලශක්ති සහ පොහොර සඳහා රජයට අමතර පිරිවැයක් දැරීමට සිදුවුවහොත්, රජයේ මූල්‍ය ශේෂය (Primary fiscal balance) දුර්වල වී ණය තිරසාරභාවයට සහ ආයෝජකයන්ගේ විශ්වාසයට බාධා එල්ල විය හැක.
සේවා අංශයේ පිබිදීම:
මෙම අඳුරු චිත්‍රය මධ්‍යයේ වුවද, සංචාරක සහ මූල්‍ය සේවා අංශවල පවතින වර්ධනය හේතුවෙන් මැයි මාසයේදී සේවා මිලදී ගැනීමේ කළමනාකරුවන්ගේ දර්ශකය (Services PMI) 56.9ක ඉහළ මට්ටමක පැවතීම ආර්ථිකයට ඇති එකම සැනසිල්ලයි.
මීළඟ තීරණාත්මක අභියෝගය කුමක්ද?
ලංකාවේ ආර්ථිකය යථා තත්ත්වයට පත්වීම දැන් දේශීය ප්‍රතිසංස්කරණ මත පමණක් නොව, අපට පාලනය කළ නොහැකි බාහිර ගෝලීය දේශපාලන හැසිරීම් මත ද ඍජුවම තීරණය වේ. ඉදිරි මාස කිහිපය තුළ ලෝක වෙළෙඳපොළේ තෙල් මිල තවදුරටත් ඉහළ මට්ටමක පැවතුණහොත්, මහ බැංකුවට මූල්‍ය ප්‍රතිපත්ති තවත් දැඩි කිරීමට සිදුවනු ඇත. වසර අවසානය වන විට ආණ්ඩුවේ බදු ආදායම් ඉලක්ක සපුරා ගැනීම සහ ජනතාව පිට පැටවෙන උද්ධමන පීඩනය සමනය කිරීම මීළඟ තීරණාත්මක අභියෝගය වනු ඇත.
(සටහන | සම්පත් ධීරසේකර )
මුලාශ්‍රය :
Rising Inflation Threatens Sri Lanka’s Economic Recovery Gains
