මූල්‍ය විනය, ආයතනික නායකත්වයේ අසාර්ථකත්වය සහ නියාමන අධිකාරීන්ගේ මැදිහත්වීම් පිළිබඳ පවතින විග්‍රහය
ආයතනික කඩාවැටීම් සහ නියාමන ආයතනවල මැදිහත්වීම
පසුගිය දශක දෙකක කාලය තුළ ශ්‍රී ලංකාවේ ඇතැම් ප්‍රමුඛ පෙළේ සමාගම් තුළ සිදුවූ වැරදි කළමනාකරණය, මූල්‍ය අක්‍රමිකතා සහ අලාභදායී ණය අර්බුද හේතුවෙන් ආයතනික කඩාවැටීම් කිහිපයක් වාර්තා වී තිබේ. මේ හේතුවෙන් ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව (CB), කොළඹ ව්‍යාපාරික වස්තු හුවමාරුව (CSE), ශ්‍රී ලංකා සුරැකුම්පත් හා විනිමය කොමිෂන් සභාව (SEC) සහ මුදල් අමාත්‍යාංශය වැනි නියාමන ආයතනවලට අදාළ සමාගම්වල බලපත්‍ර අහෝසි කිරීමට, වත්කම් විකිණීමට නියෝග කිරීමට සහ අධිකරණ නියෝග යටතේ සමාගම් වසා දැමීමට පියවර ගැනීමට සිදුවිය.
මෑතකදී වාර්තා වූ ප්‍රබලතම සිදුවීම වන්නේ Tommy Hilfiger, Calvin Klein සහ Michael Kors වැනි ගෝලීය වෙළඳනාම සඳහා වසර 30කට වැඩි කාලයක් ඇඟලුම් නිෂ්පාදනය කළ බහුජාතික සමාගමක් වන Hela Apparel Holdings PLC (Hela Clothing) සමාගම අධිකරණ නියෝගයක් යටතේ වසා දැමීමට සහ ද්‍රවශීලතාවයට ලක් කිරීමට (Liquidation) අයදුම් කිරීමයි. යෝජිත ණය ප්‍රතිසංස්කරණ සැලසුම සඳහා අවශ්‍ය නියාමන සහ බැංකු අනුමැතිය ලබාගැනීමට නොහැකි වීම හේතුවෙන් අධ්‍යක්ෂ මණ්ඩලය විසින් මෙම තීරණය ගෙන තිබේ.
ශ්‍රී ලංකාවේ කඩාවැටීමට ලක්වූ ප්‍රධාන ආයතන සහ නියාමන තීරණ
| Hela Apparel Holdings PLC: ද්‍රවශීලතා අර්බුදය සහ ණය ප්‍රතිසංස්කරණ අසාර්ථක වීම හේතුවෙන් වසා දැමීමට පෙළඹීම
| Nation Lanka Finance PLC: නියාමන නීති උල්ලංඝනය කිරීම හේතුවෙන් 2026 ජූලි මස සිට බලපත්‍රය අහෝසි කිරීම
| The Finance Company PLC: Ceylinco සමූහය යටතේ පැවති අතර වත්කම් ක්ෂය වීම සහ ආයෝජකයන් නොමැති වීම නිසා වසා දැමීම
| CIFL & TKS Finance: ප්‍රාග්ධන ප්‍රමාණවත්භාවය සපිරීමට අපොහොසත් වීම සහ මූල්‍ය වංචා හේතුවෙන් වසා දැමීම |
| Adam Investments PLC: නියාමන වාර්තා ලබා නොදීම හේතුවෙන් 2022 මාර්තු මස කොළඹ ව්‍යාපාරික වස්තු හුවමාරුවෙන් ඉවත් කිරීම
නොබෑංකු මූල්‍ය ක්ෂේත්‍රයේ (NBFI) අර්බුද සහ අතීත සිදුවීම්
ශ්‍රී ලංකාවේ නොබෑංකු මූල්‍ය ආයතන (NBFI) ක්ෂේත්‍රය යහපාලන ගැටලු, අනුබද්ධ පාර්ශ්වයන් වෙත නීතිවිරෝධී ලෙස මුදල් නිකුත් කිරීම සහ මුදල් අවභාවිත කිරීම් හේතුවෙන් දීර්ඝ කාලයක සිට අවදානමකට ලක්ව පැවතිණි. පසුගිය වසරේදී ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව විසින් Nation Lanka Finance PLC හි මූල්‍ය ව්‍යාපාර බලපත්‍රය 2026 ජූලි 03 දින සිට බලපැවැත්වෙන පරිදි අහෝසි කිරීමට පියවර ගත් අතර, ඊට හේතු වූයේ මූල්‍ය ව්‍යාපාර පනත දිගින් දිගටම උල්ලංඝනය කිරීම සහ අදාළ ප්‍රතිසංස්කරණ අසාර්ථක වීමයි.
මීට අමතරව, Ceylinco සමූහය යටතේ පැවති The Finance Company PLC, ක්‍රමවේදයන් උල්ලංඝනය කළ Central Investments & Finance PLC (CIFL) සහ TKS Finance Ltd යන ආයතන ද ප්‍රාග්ධන ප්‍රමාණවත්භාවය පවත්වා ගැනීමට නොහැකි වීම සහ මූල්‍ය වංචා හේතුවෙන් වසා දැමීමට සිදුවිය. එසේම 2018 වසරෙන් පසු අනිවාර්ය වාර්තා සැපයීමට අපොහොසත් වූ Adam Investments PLC සමාගම ද CSE කොටස් වෙළඳපොළෙන් ඉවත් කරනු ලැබීය.
නියාමන ආයතන හමුවේ ඇති විවේචන සහ පවතින මතවාද
මූල්‍ය ක්ෂේත්‍රයේ මූල්‍ය අර්බුදයන් කෙරෙහි ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව ක්ෂණිකව මැදිහත් නොවීම සම්බන්ධයෙන් මූල්‍ය විශ්ලේෂකයන්ගේ විවේචන එල්ල වී තිබේ. ආයතනයක් සම්පූර්ණයෙන්ම කඩාවැටෙන තෙක් නියාමන අධිකාරීන් බලා සිටින බවට විශ්ලේෂකයන් චෝදනා කරන අතර, ක්ෂේත්‍ර පරීක්ෂණ (Spot audits) ප්‍රමාණවත් නොවීම සහ ආයතනික අවදානම් පූර්වයෙන් හඳුනාගැනීමට අපොහොසත් වීම ඊට හේතු ලෙස පෙන්වා දෙයි.
කෙසේ වෙතත්, මෙම විවේචන සම්බන්ධයෙන් අදහස් දක්වන ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුවේ නිලධාරියෙකු සඳහන් කර ඇත්තේ, යම් ආයතනයක අවදානම් සහ ව්‍යාපාරික තීරණ සම්බන්ධයෙන් මූලික වගකීම දැරිය යුත්තේ අදාළ සමාගම්වල අධ්‍යක්ෂ මණ්ඩල සහ විධායක නිලධාරීන් බවයි. මූල්‍ය අලාභයන්ට ප්‍රධාන වශයෙන් හේතු වන්නේ දුර්වල නීති පද්ධතියකට වඩා ආයතනික නායකත්වයේ අසාර්ථකත්වය බව මහ බැංකුව පෙන්වා දෙයි. එසේම, අනාවරණය කිරීමේ පද්ධතියක් (Disclosure-based system) මගින් ආයෝජකයන්ට අවශ්‍ය තොරතුරු ලබාදෙමින් ස්වාධීන තීරණ ගැනීමට පහසුකම් සලසා ඇති බව ප්‍රාග්ධන වෙළඳපොළ නිලධාරීහු වැඩිදුරටත් සඳහන් කරති.
මුලාශ්‍රය :
Sri Lanka’s corporate collapses criticisms mount
