ව්‍යවස්ථාපිත නීතිය සංශෝධනය නොකර රෙගුලාසි හරහා ප්‍රකාශන ආකෘතිය වෙනස් කිරීමට නෛතික යෝජනාවක්
සමාගම් ලේකම්වරුන්ට පැවරෙන නව වගකීම සහ හටගෙන ඇති අර්බුදය
2025 අංක 12 දරන සමාගම් (සංශෝධන) පනත සහ ඊට අදාළ රෙගුලාසි යටතේ හඳුන්වා දී ඇති ප්‍රයෝජනවත් හිමිකාරිත්වය (Beneficial Ownership) අනාවරණය කිරීමේ නව නීතිරීති හේතුවෙන් ශ්‍රී ලංකාව තුළ නව සමාගම් ලියාපදිංචි කිරීමට අපේක්ෂා කරන විදේශීය සහ දේශීය ආයෝජකයන් හට නිරපේක්ෂ බාධාවක් නිර්මාණය වීමේ අවදානමක් මතුව තිබේ.
කෝපරේට් මැනේජ්මන්ට් කන්සල්ටන්ට්ස් ආයතනය විසින් සංවිධානය කරන ලද සම්මන්ත්‍රණයකදී අදහස් දක්වමින් LOLC ජෙනරල් ඉන්ෂුවරන්ස් පීඑල්සී හි සභාපති කිත්සිරි ගුණවර්ධන පෙන්වා දුන්නේ, තමන්ට ස්වාධීනව තහවුරු කරගත නොහැකි තොරතුරු සහතික කරන ලෙස සමාගම් ලේකම්වරුන්ගෙන් (Company Secretaries) ඉල්ලා සිටීම මෙයට ප්‍රධාන හේතුව වී ඇති බවයි.
සමාගම් (සංශෝධන) පනත සහ හිමිකාරිත්ව රීති සංග්‍රහය
| අදාළ පනත: 2025 අංක 12 දරන සමාගම් (සංශෝධන) පනත සහ 2026 ප්‍රයෝජනවත් හිමිකාරිත්ව රෙගුලාසි
| මූලික නීතිමය ගැටලුව: සැබෑ අයිතිකරු (Beneficial Owner) පිළිබඳ තොරතුරු සහතික කිරීමට සමාගම් ලේකම්වරුන්ට සිදුවීම
| සංකීර්ණ අවස්ථා: විදේශීය හෝල්ඩින්ග්ස්, ට්‍රස්ට්, නාමික කොටස් හිමියන් (Nominee Shareholders) සහ ප්‍රොක්සි ක්‍රමවේද
| ඇතිවිය හැකි බලපෑම: සමාගම් ලියාපදිංචිය ප්‍රමාද වීම සහ ඉදිරි විදේශ ආයෝජන ගැලීම් අවහිර වීම
| යෝජිත විසඳුම: සමාගම් පනත වෙනස් නොකර අදාළ රෙගුලාසි සංශෝධනය කර සහතික කිරීමේ වගකීම ලිහිල් කිරීම
ස්වාධීන තහවුරු කිරීමේ ප්‍රායෝගික නොහැකියාව
සමාගම් පනතට අනුව සැබෑ හිමිකරු (Beneficial Owner) පිළිබඳ තොරතුරු සැපයීමේ මූලික වගකීම පැවරෙන්නේ කොටස් හිමියන් වෙතය. කෙසේවෙතත්, නව රාමුව යටතේ නියම කර ඇති ප්‍රකාශන ආකෘති මගින් අදාළ තොරතුරු සමාගම් රෙජිස්ට්‍රාර්වරයා වෙත යොමු කිරීමට එහා ගිය වගකීමක් සමාගම් ලේකම්වරුන්, අධ්‍යක්ෂවරුන් සහ බලයලත් නිලධාරීන් වෙත පැවරෙන බව කිත්සිරි ගුණවර්ධන සඳහන් කළේය.
මෙහි ඇති ප්‍රධානතම ගැටලුව වන්නේ අදාළ තොරතුරුවල නිවැරදිතාව සහ සත්‍යතාව තහවුරු කිරීමයි. බොහෝ අවස්ථාවල සැබෑ අවසාන හිමිකරු හඳුනාගැනීමේ තොරතුරු පවතින්නේ අදාළ කොටස් හිමියා හෝ සමාගම පාලනය කරන අවසාන පුද්ගලයා සතුව පමණි.
විශේෂයෙන්ම විදේශීය හෝල්ඩින්ග්ස් සමාගම්, ට්‍රස්ට් (Trusts), නාමික කොටස් හිමියන් සහ ප්‍රොක්සි ක්‍රමවේද පවතින සංකීර්ණ ජාත්‍යන්තර ව්‍යූහයන් හමුවේ, විදෙස් සමාගමක අවසාන හිමිකරු කවුරුන්ද යන්න දේශීය සමාගම් ලේකම්වරයෙකුට ස්වාධීනව සෙවීම අතිශය අපහසුය.
ආයෝජන පරිසරයට සිදුවිය හැකි හානිය සහ යෝජිත විසඳුම්
යම් සමාගම් ලේකම්වරයෙකු ස්වාධීනව තහවුරු කරගත නොහැකි තොරතුරක් සහතික කිරීම ප්‍රතික්ෂේප කළහොත්, අදාළ සමාගම ලියාපදිංචි කිරීම ප්‍රමාද වන අතර, සත්‍ය දැනුමකින් තොරව ඊට අත්සන් තැබුවහොත් අනාගතයේදී ඔවුන් නීතිමය වගකීම්වලට පාත්‍ර වේ. මෙම අවිනිශ්චිතතාව ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණීමට නියමිත විදේශ ආයෝජන කෙරෙහි සෘජුවම අහිතකර ලෙස බලපාන බවට හෙතෙම අනතුරු අඟවයි.
මේ සඳහා විසඳුම් යෝජනා කරමින් කිත්සිරි ගුණවර්ධන ප්‍රකාශ කළේ, චේතනාන්විතව තොරතුරු වසන් කිරීම සහ කොටස් හිමියන් ලබාදෙන තොරතුරු කෙරෙහි විශ්වාසය තබා කටයුතු කිරීම අතර වෙනස නීතියෙන් පැහැදිලිව හඳුනාගත යුතු බවයි.
සමාගම් පනතම වෙනස් කිරීමට වඩා, අදාළ රෙගුලාසි සංශෝධනය කරමින් සමාගම් ලේකම්වරුන්ට සාධාරණ ලෙස තහවුරු කරගත නොහැකි කරුණු සහතික කිරීමේ වගකීමෙන් නිදහස් වීමට ඉඩසලසා දීම වඩාත් ඉක්මන් විසඳුමක් වනු ඇති බව ඔහු පෙන්වා දෙයි. එසේ නොවුවහොත් මෙම ගැටලුව ආයතනික අනුකූලතා පරාසයෙන් ඔබ්බට ගොස් අධිකරණය හමුවේ තීන්දු කර ගැනීමට සිදුවනු ඇත.
