අයවැයෙන් වෙන් කළ ට්‍රිලියන 2 ජනතාව අතට යාවිද?

ආර්ථිකය ස්ථාවර කර ගැනීමේ අදියර පසුකර, නව ආයෝජන හරහා රට ඉදිරියට ගෙන යාම ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක ඉදිරිපත් කළ 2027 අයවැයේ ප්‍රධාන ඉලක්කය වී තිබේ. යටිතල පහසුකම්, කර්මාන්ත, අපනයන, පුනර්ජනනීය බලශක්තිය සහ සුළු හා මධ්‍ය පරිමාණ ව්‍යාපාර නඟා සිටුවීම වෙනුවෙන් මෙවර අයවැයෙන් විශාල මුදලක් වෙන් කර ඇත.   

රජය ඉදිරිපත් කර ඇති මෙම සාධනීය ඉලක්ක කඩදාසියට පමණක් සීමා නොවී, රට තුළ සැබෑ නිෂ්පාදනයක් සහ රැකියා උත්පාදනයක් බවට පත් වන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳව ආර්ථික විශ්ලේෂකයෝ දැඩි අවධානයකින් පසුවෙති.   
රුපියල් ට්‍රිලියන 2ක ප්‍රාග්ධන වියදම් සහ ප්‍රායෝගික අභියෝග

රටේ සංවර්ධන ව්‍යාපෘති (ප්‍රාග්ධන වියදම්) වෙනුවෙන් 2027 වසර සඳහා රුපියල් ට්‍රිලියන 2ක දැවැන්ත මුදලක් වෙන් කර තිබේ. ප්‍රධාන අයවැයේ රුපියල් බිලියන 1,750ක් සහ 'දිට්වා' (Ditwah) සුළි කුණාටුවෙන් පසු සිදු කරන ප්‍රතිසංස්කරණ වෙනුවෙන් වෙන් කළ රුපියල් බිලියන 250ක පරිපූරක ප්‍රතිපාදන ඇතුළත්ව මෙම මුදල සැකසී ඇත. මෙය රටේ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 5.12%ක ප්‍රතිශතයකි.   

මහාමාර්ග සහ දුම්රිය ක්ෂේත්‍රයට රුපියල් බිලියන 251ක් ද, තදාසන්න දුම්රිය විදුලි කරණ ව්‍යාපෘතියේ පළමු අදියරට රුපියල් බිලියන 80ක් ද වෙන් කර තිබේ. මෙම මුදල් නිසි පරිදි වැය වුවහොත් ඉදිකිරීම්, ඉංජිනේරු සහ ප්‍රවාහන ක්ෂේත්‍රවල විශාල පිබිදීමක් ඇති වනු ඇත.

ශ්‍රී ලංකාවේ පසුගිය දශක කිහිපයේ අත්දැකීම් දෙස බලන විට, අයවැයෙන් මුදල් වෙන් කිරීමට වඩා එම ව්‍යාපෘති කාර්යක්ෂමව ක්‍රියාත්මක කිරීම අතිශය දුෂ්කර වී තිබේ. ස්වාධීන ආර්ථික නිරීක්ෂකයින් පෙන්වා දෙන්නේ ටෙන්ඩර් පටිපාටිවල ප්‍රමාදයන්, ඉඩම් අත්පත් කර ගැනීමේ ගැටලු සහ නිලධාරිවාදය නිසා වෙන් කරන මුදලින් 54%ත් 76%ත් අතර ප්‍රමාණයක් පමණක් භාවිත වූ ඉතිහාසයක් අපට ඇති බවයි.

මුදල් වෙන් කළ පමණින් සංවර්ධනය සිදු වූ බවට උදම් නොඅනා, වසර අවසානයේදී වැය කළ සැබෑ මුදල සහ නිම කළ ව්‍යාපෘති ප්‍රමාණය ජනතාවට හෙළි කිරීමට රජය වගකීමෙන් බැඳී සිටී.

සුළු ව්‍යාපාරිකයන්ට සහන ණය: බැංකු කොන්දේසි බාධාවක් වේවිද?   

ආර්ථික අර්බුදයෙන් බැටකෑ සුළු හා මධ්‍ය පරිමාණ ව්‍යාපාර (MSME) නැවත පණ ගැන්වීමට රජය විශේෂ වැඩපිළිවෙළක් යෝජනා කර තිබේ. ඒ සඳහා පොලී සහනාධාර වෙනුවෙන් රුපියල් බිලියන 67.7ක් වෙන් කර ඇති අතර, එමගින් රාජ්‍ය සහ පෞද්ගලික බැංකු හරහා රුපියල් බිලියන 174ක සහනදායී ණය ලබා දීමට අපේක්ෂිතය.   

ණය බරින් මිරිකී, අධික විදුලි බිල් සහ පාරිභෝගික ඉල්ලුම අඩුවීම නිසා පීඩා විඳින කුඩා ව්‍යාපාරිකයන්ට මෙය විශාල අස්වැසිල්ලකි.   

බැංකු මගින් ලබා දෙන මෙම ණය සැබෑ ලෙසම අසරණ වී සිටින කුඩා ව්‍යවසායකයන් අතට පත්වේද යන්න ගැටලුවකි. වාණිජ බැංකු ණය ලබා දීමේදී ඉල්ලා සිටින ඇපකර (Collateral) සහ විධිමත් ගිණුම් වාර්තා පෙන්වීමට කුඩා පරිමාණ ව්‍යාපාරිකයන්ට අපහසුය. බැංකු කොන්දේසි ලිහිල් නොකළහොත්, මෙම සහන ණයවල ප්‍රතිලාභ දැනටමත් ස්ථාවර වී සිටින මහා පරිමාණ ව්‍යාපාරිකයන් අතට පමණක් යාමේ අවදානමක් පවතී.

බදු සංශෝධන, කෘෂිකර්මය සහ බාහිර අභියෝග

2027 අප්‍රේල් මාසයේ සිට තෝරාගත් ආනයනික භාණ්ඩ කිහිපයක සෙස් (CESS) බදු අඩු කිරීමට ගත් තීරණය නිෂ්පාදන පිරිවැය අඩු කිරීමට උපකාරී වනු ඇත. වැට් (VAT) සහ සමාජ ආරක්ෂණ දායකත්ව බද්ද (SSCL) තවදුරටත් ඉහළ මට්ටමක පැවතීම ව්‍යාපාරිකයන්ගේ ලාභයට මෙන්ම පාරිභෝගිකයාගේ මිලදී ගැනීමේ ශක්තියට ද තවමත් බාධාවකි.

සංචාරක සහ අපනයන: 
සංචාරක සංවර්ධන බද්ද ඉවත් කිරීමත්, රේගු කටයුතු නවීකරණය කර වෙළෙඳ පහසුකම් සැලසීමේ තනි කවුළුව (National Single Window) හඳුන්වා දීමත් ප්‍රශංසනීයයි. අපනයනකරුවන්ට අඩු විදුලි පිරිවැයක් සහ වැට් බදු ප්‍රතිපූරණ (VAT refunds) ප්‍රමාදයකින් තොරව ලබා දීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.

කෘෂිකර්මය සහ බලශක්තිය:
 වී පොහොර සහනාධාරය වෙනුවෙන් රුපියල් බිලියන 44ක් වෙන් කර ඇති නමුත්, එළඹෙන පෙබරවාරි මාසයේ අපේක්ෂිත 'එල් නිනෝ' (El Niño) නියං තත්ත්වය හමුවේ වගා හානි සහ ජල විදුලි උත්පාදනය කළමනාකරණය කිරීම රජයට විශාල අභියෝගයකි.

ගෝලීය බලපෑම්: 
හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධියේ අර්බුදය හේතුවෙන් ඉහළ ගිය ඉන්ධන ආනයන වියදම් පාලනය කර ගනිමින්, සංවර්ධන ව්‍යාපෘති සඳහා මූල්‍ය ප්‍රතිපාදන සපයා ගැනීමට රජයට සිදු වේ.

IMF වැඩසටහනින් පසු රටේ ඉදිරි ගමන   

ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ (IMF) වත්මන් වැඩසටහන 2027 මාර්තු මාසයේදී අවසන් වීමට නියමිතය. ඉන් අනතුරුව රටේ මූල්‍ය විනය සහ ආර්ථික ප්‍රතිසංස්කරණ අඛණ්ඩව පවත්වා ගැනීම රජය හමුවේ ඇති තීරණාත්මකම පරීක්ෂණයයි.   
2027 අයවැයේ සාර්ථකත්වය මැනිය හැක්කේ ඉදිරිපත් කළ සංඛ්‍යාලේඛනවල විශාලත්වයෙන් නොව, එමගින් රට තුළ බිහිවන අමතර නිෂ්පාදනය, අපනයන ආදායම සහ ජනතාවගේ අතට ලැබෙන ආදායම මත පමණි. කාර්යක්ෂම රාජ්‍ය පරිපාලනයක් සහ වැය කරන සෑම රුපියලකටම වගවීමක් නොමැති වුවහොත්, ආර්ථික සමෘද්ධිය පිළිබඳ මෙම බලාපොරොත්තුව ද තවත් එක් දේශපාලන ප්‍රකාශයකට පමණක් සීමා වීමට ඉඩ තිබේ.   

වැඩිදුර තොරතුරු ඇතුළත් මූලාශ්‍ර සබැඳි
 
Sri Lanka's national budget 2027 promises tax relief, capital spending - EconomyNext   

Sri Lanka Budget 2027 explained: the key numbers at a glance - Daily Mirror