ඩොලර් අතිරික්තය මැද මතුවන ආර්ථිකයේ ඇත්ත චිත්‍රය

ශ්‍රී ලංකාවේ විදේශ අංශයෙන් පසුගිය අගෝස්තු මාසයේදී සැනසිලිදායක පුවතක් වාර්තා විය. ඒ පිට පිට මාස හතරක් පුරා පැවති ගෙවුම් ශේෂ හිඟය පියවා ගනිමින්, ජංගම ගිණුමේ ඩොලර් මිලියන 133ක අතිරික්තයක් සටහන් වීමයි.

මෙම ඉලක්කම් දෙස මතුපිටින් බලන ඕනෑම අයකුට රටේ ආර්ථිකය යළි සම්පූර්ණ සුවය ලබා ඇති බවක් පෙනෙන්නට පුළුවන. යථාර්ථය ඊට වඩා සංකීර්ණය.

පසුගිය ජනවාරි සිට අගෝස්තු දක්වා කාලය ගත් විට සමස්ත ජංගම ගිණුම තවමත් පවතින්නේ ඩොලර් මිලියන 291ක හිඟයකය.

වෙළඳ හිඟය දෙගුණයකට ආසන්න වෙයි

රට තුළට ගලා එන ඩොලර් ප්‍රමාණයට වඩා පිටරටට ඇදී යන ඩොලර් ප්‍රමාණය ඉහළ යාම ප්‍රධාන ගැටලුවයි. වසරේ මුල් මාස අට තුළ මෙරට වෙළඳ හිඟය ඩොලර් බිලියන 7.2ක් දක්වා ඉහළ ගොස් තිබේ.

පසුගිය වසරේ එම කාලය තුළ මෙම හිඟය සටහන් වූයේ ඩොලර් බිලියන 4.3ක් ලෙසය. ඒ අනුව හිඟය පමණක් ඩොලර් බිලියන 2.9කින් පුළුල් වී ඇත.

මෙම පරතරය වැඩිවීමට ප්‍රධාන වශයෙන් බලපෑවේ ආනයන වියදම් ඉහළ යාමයි.

* ඉන්ධන වියදම: 
වසරේ මුල් මාස අටට තෙල් ආනයනය සඳහා පමණක් වැයවූ මුදල ඩොලර් බිලියන 4කි. එය පෙර වසරට වඩා 61.6%ක දැවැන්ත වැඩිවීමකි.

* වාහන ආනයනය: 
අගෝස්තු මාසයේදී යම් අඩුවීමක් පෙන්නුම් කළද, මාස අට තුළ වාහන වෙනුවෙන් වැයවූ මුදල ඩොලර් බිලියන 1.68කට ආසන්නය.

මැදපෙරදිග කලාපයේ පවතින නොසන්සුන්කාරී වාතාවරණය හමුවේ ලෝක වෙළඳපොළේ තෙල් මිල සහ නෞකා ප්‍රවාහන ගාස්තු ඉහළ ගියහොත්, මෙම වියදම් බිල තවත් දැඩි විය හැකි බවට විදේශ වෙළඳ වාර්තා අනතුරු අඟවයි.

සංචාරක ආදායම අඩු වෙද්දී ශ්‍රමිකයෝ කරගහති

රටට ලැබෙන සේවා අතිරික්තය 21.4%කින් පහත වැටී ඩොලර් බිලියන 2.1ක් වී තිබේ. පැමිණි සංචාරකයින් සංඛ්‍යාව සුළු වශයෙන් අඩු වුවද, සංචාරක ව්‍යාපාරයෙන් ලැබුණු සමස්ත ඉපැයීම 10%කින් පහත වැටීම කැපී පෙනෙන තත්ත්වයකි. සංචාරකයින් පැමිණීම පමණක් ඉලක්ක කරගෙන රටට ලැබෙන විදේශ විනිමය ස්ථාවර කරගත නොහැකි බව මෙයින් තහවුරු වේ.

මේ මොහොතේ මෙරට ආර්ථිකයට ප්‍රධානතම ඔක්සිජන් බින්දුව සපයන්නේ මැදපෙරදිග ඇතුළු විදේශ රටවල සේවය කරන ශ්‍රී ලාංකික ශ්‍රමිකයන්ය.

මුල් මාස අට තුළ විගමනික ශ්‍රමික ප්‍රේෂණ 19.8%කින් වර්ධනය වී ඩොලර් බිලියන 6.1ක් දක්වා ඉහළ ගොස් ඇත. අගෝස්තු මාසයේ පමණක් එවූ මුදල ඩොලර් මිලියන 749කි. වෙළඳ හිඟයේ පීඩනය පාලනය කරගැනීමට හැකිව ඇත්තේ මේ නිසාය. කෙසේ වෙතත්, විදේශ ශ්‍රමිකයන් මත පමණක් දිගුකාලීනව ආර්ථිකයක් රැඳී පැවතීම අවදානම් සහගත බව මුල්‍ය නිරීක්ෂකයින්ගේ මතයයි.

සංචිත වැඩි වුණත් රුපියලට මොකද වුණේ?

මහ බැංකුව වෙළඳපොළෙන් ඩොලර් මිලදී ගැනීම හේතුවෙන් අගෝස්තු අග වන විට මෙරට නිල විදේශ සංචිතය ඩොලර් බිලියන 6.9ක් දක්වා ඉහළ ගියේය.
එහෙත් සැප්තැම්බර් අග වන විට ඇමරිකානු ඩොලරයට සාපේක්ෂව ශ්‍රී ලංකා රුපියලේ අගය 6.3%කින් අවප්‍රමාණ විය.

සංචිත ශක්තිමත් වන විට මුදලේ අගය පිරිහීම පරස්පර විරෝධී තත්ත්වයක් සේ පෙනුනද, එයින් පෙන්නුම් කරන්නේ වෙළඳපොළ තුළ ආනයන සඳහා පවතින ඉහළ ඩොලර් ඉල්ලුමයි.

ඉදිරි මාවත

අගෝස්තු මාසයේ ලද ජංගම ගිණුමේ අතිරික්තය තාවකාලික සහනයක් පමණි. රටේ ආනයන වියදම් සාමාන්‍යකරණය විය යුත්තේ රට තුළට විදේශ විනිමය ගලා එන සැබෑ ධාරිතාවට අනුකූලවය.

අපනයන විවිධාංගීකරණය, ගුණාත්මක සංචාරක සේවා සහ සෘජු විදේශ ආයෝජන කෙරෙහි වන ව්‍යුහාත්මක ප්‍රතිසංස්කරණ වේගවත් නොකළහොත්, ඉදිරියේදී මතුවිය හැකි ගෝලීය වෙළඳ කම්පන හමුවේ පැරණි ඩොලර් අර්බුදය යළි කරළියට ඒමේ ඉඩකඩ පවතින බව ආර්ථික විශේෂඥයෝ පෙන්වා දෙති.


වැඩිදුර කියවීම් සහ මූලාශ්‍ර:

ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව - විදේශීය අංශයේ ක්‍රියාකාරීත්ව වාර්තාව (Central Bank of Sri Lanka - External Sector Performance)

ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල - ශ්‍රී ලංකා ආර්ථික සමාලෝචනය (IMF Sri Lanka Reports)