ඩොලර් බිලියනය පැනපු ලංකාවේ ඉස්ලාමීය මූල්‍ය වෙළෙඳපොළ

ශ්‍රී ලංකාවේ ඉස්ලාමීය මූල්‍ය කර්මාන්තය නිහඬවම ඇමෙරිකානු ඩොලර් බිලියනයේ සීමාව පසුකර තිබේ.

ජාත්‍යන්තර ණය ශ්‍රේණිගත කිරීමේ ආයතනයක් වන ෆිච් රේටිංස් (Fitch Ratings) පෙන්වා දෙන්නේ නියාමන ප්‍රතිසංස්කරණ සහ සාම්ප්‍රදායික වාණිජ බැංකු ක්ෂේත්‍රයේ ක්‍රියාකාරී දායකත්වය හමුවේ මෙම වෙළෙඳපොළ ඉදිරියටත් වර්ධනය වන බවයි. රටේ සමස්ත මූල්‍ය පද්ධතිය හා සසඳන විට මෙය තවමත් කුඩා ප්‍රතිශතයක් වුවද, මතුපිටින් පෙනෙන ප්‍රමාණයට වඩා එහි විභවය පුළුල් ය.

බැංකු ක්ෂේත්‍රයේ ඉහළ වර්ධනයක්

සමස්ත ඉස්ලාමීය මූල්‍ය වත්කම්වලින් 91%ක් පමණම නියෝජනය වන්නේ බැංකු ක්ෂේත්‍රයෙනි.

2024 වසරේදී සමස්ත බැංකු පද්ධතියේ වත්කම්වලින් 1.0%ක් සහ තැන්පතුවලින් 1.2%ක් වූ ඉස්ලාමීය බැංකු දායකත්වය, 2026 මුල් භාගය වන විට පිළිවෙළින් 1.3% සහ 1.4% දක්වා ඉහළ ගොස් ඇත.

මෙම අංශයේ ප්‍රධාන ගාමක බලවේගය වන්නේ අමානා බැංකුවයි. ඔවුන් සමස්ත ඉස්ලාමීය බැංකු වත්කම්වලින් 60%ක පමණ කොටසක් පාලනය කරයි. අමානා බැංකුවේ වත්කම් රුපියල් බිලියන 215ක් දක්වා 7%කින් වර්ධනය වී ඇති අතර, තැන්පතු පදනම රුපියල් බිලියන 180.3ක් දක්වා ඉහළ ගොස් තිබේ.

තනි බැංකුවකට සීමා නොවී, ප්‍රධාන පෙළේ සාම්ප්‍රදායික වාණිජ බැංකු රැසක්ම මේ වන විට විශේෂිත ඉස්ලාමීය බැංකු කවුළු (Islamic Banking Windows) ක්‍රියාත්මක කරයි. මේවායේ වත්කම් 26%ක සැලකිය යුතු වර්ධනයක් පෙන්වීම මඟින් පෙන්නුම් කරන්නේ, මෙම මූල්‍ය මෙවලම් සාමාන්‍ය පාරිභෝගිකයා අතරට ගමන් කිරීමේ ප්‍රවණතාවක් නිර්මාණය වෙමින් පවතින බවයි.

රක්ෂණ සහ අරමුදල් අංශය

සාමාන්‍ය රක්ෂණ ක්ෂේත්‍රයට වඩා වේගයෙන් තකාෆුල් (Takaful) හෙවත් ෂරීයා අනුකූල රක්ෂණ අංශය ප්‍රසාරණය වෙමින් තිබේ.

පූර්ණ තකාෆුල් සේවා සපයන ප්‍රධාන ආයතන දෙකෙහි වත්කම් 32%කින් වර්ධනය වී ඇති අතර, එය සමස්ත රක්ෂණ කර්මාන්තයේ වාර්ෂික වර්ධනය වූ 18% ඉක්මවා යාමකි. කෙසේ වෙතත්, මුළු රක්ෂණ වෙළෙඳපොළේ වත්කම්වලින් ඔවුන් නියෝජනය කරන්නේ 1%කට මඳක් වැඩි ප්‍රමාණයකි.

ඒ අතරම, ෂරීයා අනුකූල ආයෝජන අරමුදල් (Islamic Funds) කළමනාකරණය කරන වත්කම් ප්‍රමාණය 2026 වසර තුළ 35%කින් පමණ ඉහළ ගොස් ඩොලර් මිලියන 5.5 ඉක්මවා ඇත. ප්‍රතිශතයක් ලෙස මෙය ඉහළ අගයක් වුවද, සමස්ත වෙළෙඳපොළ පරිමාව සැලකීමේදී තවමත් පවතින්නේ මූලික අදියරක ය.

ප්‍රාග්ධන වෙළෙඳපොළේ හිඩැස: සුකුක් (Sukuk) අවස්ථාව

ක්ෂේත්‍රය මුහුණ දෙන ප්‍රධානතම දුර්වලතාව වන්නේ සුකුක් (Sukuk) හෙවත් ඉස්ලාමීය බැඳුම්කර වෙළෙඳපොළේ පවතින අඩු ක්‍රියාකාරීත්වයයි.

කොළඹ කොටස් වෙළෙඳපොළේ (CSE) මෙතෙක් ලැයිස්තුගත කර ඇත්තේ එක් සුකුක් නිකුතුවක් පමණි. ඒ, විදුල්ලංකා පීඑල්සී (Vidullanka PLC) සමාගම විසින් 2025 වසරේදී නිකුත් කරන ලද රුපියල් මිලියන 500ක සුකුක් ආයෝජනයයි.

සුකුක් ලැයිස්තුගත කිරීම සහ ඒ සඳහා අවශ්‍ය ෂරීයා ප්‍රමිතීන් පිළිබඳ නියාමන රාමුව ශ්‍රී ලංකා සුරැකුම්පත් හා විනිමය කොමිෂන් සභාව (SEC) විසින් සකස් කර තිබුණද, ආයතනික ආයෝජකයින්ගේ සහභාගිත්වය තවමත් ප්‍රමාණවත් මට්ටමක නැත.

ජාතික ආර්ථිකයට ගත හැකි ප්‍රතිලාභ

රාජ්‍ය මූල්‍ය මෙවලම් සම්බන්ධයෙන් පවතින සීමා නිසා, ඉස්ලාමීය බැංකුවලට සාම්ප්‍රදායික භාණ්ඩාගාර බිල්පත් හෝ බැඳුම්කරවල සෘජුව මුදල් ආයෝජනය කිරීමේ හැකියාවක් නොමැත. ඒ හේතුවෙන් ඔවුන් සතු අතිරික්ත ද්‍රවශීලතාවය යොමු වන්නේ අන්තර්-බැංකු ගනුදෙනු වෙත පමණි.

ආර්ථික විශ්ලේෂකයින් පෙන්වා දෙන්නේ රජය විසින් ෂරීයා අනුකූල භාණ්ඩාගාර සුරැකුම්පත් හඳුන්වා දීමට කටයුතු කරන්නේ නම්, එයින් ද්විත්ව ප්‍රතිලාභයක් අත්වන බවයි:

* ඉස්ලාමීය බැංකු පද්ධතියට තම අතිරික්ත මුදල් වඩාත් ඵලදායී ලෙස කළමනාකරණය කරගත හැකි වීම.

* සංවර්ධන හා යටිතල පහසුකම් ව්‍යාපෘති සඳහා රජයට අලුත් මූල්‍ය ප්‍රභවයකින් ප්‍රාග්ධනය ආකර්ෂණය කරගැනීමට අවස්ථාව සැලසීම.

ඉස්ලාමීය සංවර්ධන බැංකුව (Islamic Development Bank) සහ මැලේසියාවේ ප්‍රමුඛ මූල්‍ය ආයතන දැනටමත් මෙරට ක්ෂේත්‍රයේ කොටස්කරුවන් ලෙස බැඳී සිටී. ශ්‍රී ලංකාවට අවශ්‍ය වන්නේ සාම්ප්‍රදායික මූල්‍ය ක්‍රමය විස්ථාපනය කිරීම නොව, ආර්ථිකයට අමතර ප්‍රාග්ධනයක් සහ විදේශ ආයෝජන ගලා ඒමට හැකි විකල්ප මූල්‍ය මාවතක් ලෙස මෙම වෙළෙඳපොළ නියාමනාත්මකව ශක්තිමත් කිරීමයි.


වැඩිදුර තොරතුරු සඳහා මූලාශ්‍ර:

ෆිච් රේටිංස් නිල විශ්ලේෂණ වාර්තාව: Fitch Ratings - Sri Lanka Islamic Finance Sector Overview

ශ්‍රී ලංකා සුරැකුම්පත් හා විනිමය කොමිෂන් සභාව (නියාමන රාමුව): Securities and Exchange Commission of Sri Lanka