ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව ඉදිරියේ මේ වන විට ඇත්තේ ලෙහෙසි පහසු අභියෝගයක් නොවේ. රටේ උද්ධමනය හෙවත් භාණ්ඩ හා සේවා මිල ඉහළ යාමේ වේගය වාර්ෂිකව 5% මට්ටමේ රඳවා ගැනීම ඔවුන්ගේ ප්‍රධාන ඉලක්කයයි. එහෙත් දරුණු ආර්ථික අර්බුදයකින් පසු යන්තම් හිස ඔසවමින් සිටින සාමාන්‍ය පවුල්වලට සහ ව්‍යාපාරික ක්ෂේත්‍රයට මෙම ප්‍රතිපත්තියෙන් එල්ල වන බලපෑම සුළුපටු නොවන බව මේ වන විට ක්ෂේත්‍රයේ විද්වතුන් අතර පුළුල් කතාබහකට ලක්ව ඇත.
මහ බැංකු පරිශ්‍රයේ පසුගියදා පැවති විශේෂ සාකච්ඡාවකදී සහකාර අධිපති ආචාර්ය පී.කේ.ජී. හරිස්චන්ද්‍ර අවධාරණය කළේ, මුදල් ප්‍රතිපත්තිය යනු සමාජයේ එක එක කොටස්වලට වෙන් වෙන්ව වෙනස් කළ හැකි එකක් නොවන බවයි. උද්ධමනය පාලනය කිරීම මහ බැංකුවේ වගකීම වන අතර, එමඟින් ඇතිවන අසමානතා මඟහැර දුප්පත් ජනතාව ආරක්ෂා කිරීම රජයේ මූල්‍ය ප්‍රතිපත්තිය සහ සුබසාධන වැඩසටහන් හරහා සිදුවිය යුතු බව ඔහුගේ අදහස විය.
5% ඉලක්කය කියන්නේ බඩු මිල අඩුවීමක්ද?
සාමාන්‍ය ජනතාව අතර පවතින ලොකුම වැරදි වැටහීමක් වන්නේ උද්ධමනය 5% දක්වා අඩුවීම යනු බඩු මිල අඩුවීමක් ලෙස සිතීමයි. ඇත්ත වශයෙන්ම එයින් අදහස් වන්නේ මිල අඩු වීම නොව, කලින් රොකට් වේගයෙන් වැඩි වූ බඩු මිල දැන් වසරකට 5%ක සාමාන්‍ය වේගයකින් දිගටම වැඩි වන බවයි.
කෑම බීම, විදුලි බිල, ප්‍රවාහනය සහ නිවාස කුලිය දැනටමත් උපරිම මට්ටමක පවතින පසුබිමක, ආදායම් නොවැඩෙන පවුල්වලට මේ 5%ක අමතර වැඩිවීම පවා දරාගැනීම අසීරුය. විශේෂයෙන්ම අඩු ආදායම්ලාභී පවුල් තමන්ගේ ආදායමෙන් වැඩි කොටසක් වියදම් කරන්නේ අත්‍යවශ්‍ය කෑම බීම සඳහාය. නිල දර්ශකවල උද්ධමනය 5%ක් ලෙස සටහන් වුවද, වෙළඳපොළේ එළවළු, හාල් හෝ බෙහෙත් හේත් මිල ඊට වඩා වැඩි වේගයකින් ඉහළ යන්නේ නම්, සාමාන්‍ය මිනිසාට දැනෙන 'සැබෑ උද්ධමනය' ඊට වඩා බෙහෙවින් වැඩි අගයක් ගනී.
පොලී අනුපාත, ආයෝජන සහ ව්‍යාපාර පැවැත්ම
උද්ධමනය පහළින් තබාගැනීම සඳහා මහ බැංකුව ගන්නා ක්‍රියාමාර්ග ව්‍යාපාර ලෝකයටත් ඍජුව බලපායි.
* පොලී අනුපාත ඕනවට වඩා ඉහළින් තැබුවහොත්: කුඩා හා මධ්‍ය පරිමාණ ව්‍යාපාරිකයන්ට ණය ගැනීම දුෂ්කර වේ. ආයෝජන ඇණහිටින අතර නව රැකියා බිහිවීම මන්දගාමී වී ජනතාවගේ අතමිට සරු වීම වළකී.
* පොලී අනුපාත ක්ෂණිකව පහත දැමුවහොත්: වෙළඳපොළේ භාණ්ඩ හා සේවා සැපයුම වැඩිවීමට පෙර ඉල්ලුම වේගයෙන් ඉහළ ගොස් නැවතත් භාණ්ඩ මිල පාලනයෙන් තොරව ඉහළ යාමේ අවදානමක් හටගනී.
මේ නිසා පොලී අනුපාත තීරණය කිරීමේදී රටේ ඵලදායිතාව, ණය ලබාගැනීමේ හැකියාව සහ විදේශ ආර්ථික අවදානම් පිළිබඳව ඉතා සියුම්ව මැන බැලිය යුතු බව ආර්ථික විශේෂඥයෝ පෙන්වා දෙති.
ආරක්ෂක දැල ශක්තිමත් කිරීමේ වගකීම
මහ බැංකුව තමන්ගේ පාර්ශ්වයෙන් මිල පාලනය කිරීමට ක්‍රියාකරන අතරතුර, අවදානමට ලක්වන පහළ ආදායම්ලාභී ප්‍රජාව රැකගැනීමේ වගකීම පැවරෙන්නේ රජයටයි. 'අස්වැසුම' වැනි සහනාධාර ක්‍රම නිසි ඉලක්කගත පිරිස් වෙත පමණක් විනිවිදභාවයෙන් යුතුව ළඟාවීම මෙහිදී අතිශය තීරණාත්මක වේ.
එමෙන්ම පාසල් ළමුන්ගේ පෝෂණය, පොදු ප්‍රවාහනය සහ රෝහල්වල ඖෂධ පහසුකම් නිසි පරිදි පවත්වාගෙන යාම මඟින් සාමාන්‍ය ජනතාවගේ දෛනික පීඩනය සැලකිය යුතු ලෙස ලිහිල් කළ හැකිය. එහෙත් එවැනි සුබසාධන වැඩසටහන් ක්‍රියාත්මක කිරීමේදී අනවශ්‍ය නාස්තිය හෝ අධික ලෙස ණය ගැනීම වැළැක්විය යුතුය. එසේ නොවුවහොත් එය නැවතත් රටේ උද්ධමනය ඉහළ යාමට මඟපාදනු ඇත.
ශ්‍රී ලංකාව හමුවේ ඇති සැබෑ පරීක්ෂණය වන්නේ කඩදාසියේ සටහන් වන උද්ධමන අංකය 5% මට්ටමේ තබාගැනීම පමණක් නොවේ. නිෂ්පාදන ආර්ථිකය කඩා නොවැටෙන පරිදි සහ රටේ අවදානමට ලක්විය හැකි පවුල් දැඩි ආර්ථික පීඩනයට ගොදුරු නොවී රැකගන්නා ශක්තිමත් සමාජ ආරක්ෂණ ක්‍රමවේදයක් සමඟ මෙම මිල ස්ථායීතාව පවත්වාගෙන යාමය.
වැඩිදුර තොරතුරු සඳහා:
ලංකා නිව්ස් - Central Bank’s Five Percent Target Faces a Credibility Test
ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුවේ නිල වෙබ් අඩවිය (CBSL Monetary Policy)
ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල - ශ්‍රී ලංකා වැඩසටහන (IMF Sri Lanka)