ඩීසල් බලාගාරවලින් ගැලවෙන බලශක්ති ප්‍රතිසංස්කරණ මඟ

විදුලි බිලට බරක් වූ ඩීසල් උගුල

අඩු වියදම් විකල්ප වෙත කඩිනමින් මාරුවීමට පවතින රාජ්‍ය යාන්ත්‍රණය සහ නීතිමය රාමුව ඉඩ නොදීමේ ව්‍යුහාත්මක අර්බුදය යළිත් කරළියට පැමිණ තිබේ. ජාතික විදුලිබල පද්ධතියේ සමස්ත ජනනයෙන් 46%ක් පමණක් සපයන තාප විදුලි බලාගාර වෙනුවෙන් සමස්ත පිරිවැයෙන් 71%කට වැඩි මුදලක් වැයවීම ඊට ප්‍රධාන හේතුවයි.

විශේෂයෙන්ම මුළු විදුලි සැපයුමෙන් 14%ක් පමණක් වන ඩීසල් බලාගාර සඳහා වැයවන මුදල මුළු ජනන වියදමෙන් 40%කට ආසන්නය. එක් කිලෝවොට් පැයකට රුපියල් 94ක සාමාන්‍ය පිරිවැයක් දැරීමට සිදුවීම සාමාන්‍ය පාරිභෝගිකයාගේ විදුලි බිල මෙන්ම දේශීය කර්මාන්තවල තරගකාරීත්වය කෙරෙහිද ඍජු බලපෑමක් එල්ල කරයි.

සැලසුම් සහ බිම් මට්ටමේ ප්‍රමාදයන්

ජාතික පද්ධති ක්‍රියාකරුගේ (National System Operator) 2027–2029 අතුරු සැලැස්මට අනුව සූර්ය බලයෙන් මෙගාවොට් 1,400ක් සහ බැටරි බලශක්ති ගබඩා පද්ධති මඟින් මෙගාවොට් 1,000ක් එක්කිරීමට අපේක්ෂිතය. ඒ වෙනුවෙන් වන ආයෝජනය රුපියල් බිලියන 400ක් පමණ වේ.

පිරිවැය අඩු විකල්ප වෙත කඩිනමින් මාරුවීමේ අවශ්‍යතාව පැහැදිලි වුවද, බිම් මට්ටමේ පවතින පරිපාලන සහ ආයතනික ගැටලු හේතුවෙන් වසර 2022 දී අනුමත වූ සියඹලාණ්ඩුව මෙගාවොට් 100ක සූර්ය බලශක්ති ව්‍යාපෘතියේ ඉඩම් පැවරීමට පමණක් වසර එකහමාරක් ගතවී තිබේ. එහි නිමාව 2027 දක්වා දීර්ඝ වීමෙන් පෙනී යන්නේ පරිපාලන ප්‍රමාදයේ බරපතළකමයි. මුල්ලික්කුලම් මෙගාවොට් 50ක ව්‍යාපෘති ද්විත්වයද ඉඩම් ගැටලු සහ නීතිමය ගිවිසුම් කෙටුම්පත් හමුවේ තවමත් සිරවී පවතී.

ආයෝජන අවස්ථා සහ ආයතනික පරිවර්තනය

සූර්ය සහ සුළං බලයේ පවතින අස්ථිර බව මඟහරවා ගැනීමට රජය හඳුන්වා දී ඇති බැටරි ගබඩා වැඩසටහන යහපත් ප්‍රවේශයකි. පද්ධතියේ ස්ථායීතාව ආරක්ෂා කරමින් තාප බලාගාර මත යැපීම අවම කිරීමට මෙම තාක්ෂණය ඉවහල් වන බව ක්ෂේත්‍රයේ විද්වත්හු පෙන්වා දෙති.

විදේශ ආයෝජන ආකර්ෂණය කරගැනීමේදී අනුමැතීන් 17කට අධික ප්‍රමාණයක් ලබාගැනීමට සිදුවීමත්, රුපියල මත පදනම් වූ මිල සූත්‍ර සහ ආයෝජන අවදානමත් බරපතළ බාධාවන් ලෙස පවතී. ලංකා විදුලිබල මණ්ඩලය ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීම නීතියෙන් ආරම්භ කළද, එය සාර්ථක වීමට නම් වාණිජ ක්ෂේත්‍රයේ පළපුරුද්ද සහ වෘත්තීය නිපුණතාව සහිත කළමනාකාරිත්වයක් බිහිවිය යුතුය.

ටෙන්ඩර් ප්‍රකාශයට පත්කිරීමෙන් ඔබ්බට ගොස්, සැබෑ ලෙස ජාතික පද්ධතියට එක්වන විදුලි ඒකක ප්‍රමාණය සහ පාරිභෝගිකයාට ලැබෙන සැබෑ සහනය මත බලශක්ති ක්ෂේත්‍රයේ ප්‍රතිසංස්කරණවල සාර්ථකත්වය තීන්දු වනු ඇත.


වැඩිදුර තොරතුරු ඇතුළත් මූලාශ්‍ර සබැඳි:

Lankanews.lk - Costly Diesel Power Exposes Urgent Need for Energy Sector Reform

Ministry of Power and Energy - Sri Lanka Energy Transition Plans