IMF පුරෝකථනය සහ ආර්ථිකයේ සැබෑ අවදානම අතර ශ්‍රී ලංකාව මුහුණ දෙන තීරණාත්මක මංසන්ධිය පිළිබඳ විශේෂ විග්‍රහයක්.
ශ්‍රී ලංකාව නැවත වරක් ජාත්‍යන්තර ස්වෛරීත්ව බැඳුම්කර (ISB) වෙළඳපොළට පිවිසීමේ හැකියාව පිළිබඳව ආර්ථික ක්ෂේත්‍රයේ දැඩි කතාබහක් නිර්මාණය වී තිබේ.
ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ (IMF) 5 වන සහ 6 වන සමාලෝචන ලේඛනවලට අනුව, 2027 සහ 2028 වසරවලදී මෙරටට ජාත්‍යන්තර වෙළඳපොළෙන් ඩොලර් බිලියන 3ක ණය මුදලක් (වසරකට ඩොලර් බිලියන 1.5 බැගින්) ලබාගැනීමට සිදුවනු ඇතැයි ගණන් බලා ඇත. 2026 හෝ 2029 සඳහා එවැනි ණය ගැනීම් පුරෝකථනය කර නැත.
මෙය IMF නියෝගයක්ද? රජයේ ස්ථාවරය කුමක්ද?
මෙම ඉලක්කය සම්බන්ධයෙන් ඔක්තෝබර් 22 වැනිදා පාර්ලිමේන්තුවේදී පැහැදිලි කිරීමක් කළ මුදල් සහ ක්‍රමසම්පාදන නියෝජ්‍ය අමාත්‍ය ආචාර්ය අනිල් ජයන්ත ප්‍රනාන්දු පෙන්වා දුන්නේ, මෙය කිසිසේත්ම අනිවාර්යයෙන් ලබාගත යුතු ණයක් නොවන බවයි.
"මෙය මූල්‍ය අරමුදලේ බාහිර මූල්‍යකරණ සැලැස්ම තුළ අඩංගු එක් උපකල්පනයක් පමණයි. ජාත්‍යන්තර බැඳුම්කර නිකුත් කරන්නේද නැද්ද යන්න රජය තීරණය කරන්නේ එවකට පවතින වෙළඳපොළ තත්ත්වයන් ස්වාධීනව අධ්‍යයනය කිරීමෙන් පසුවයි."
ආර්ථිකය හමුවේ ඇති ප්‍රධාන ගැටලුව: අධික පොලී බර
ණය පැහැර හැරීමකට (Debt Default) මුහුණ දුන් රටක් නැවත ජාත්‍යන්තරයෙන් ණය ගැනීමේදී ආයෝජකයින් ඉහළ පොලියක් ඉල්ලා සිටීම සාමාන්‍ය ස්වභාවයයි.
පසුගිය ඔක්තෝබර් මාසයේ දේශීය ඩොලර් බැඳුම්කර අත්හදා බැලීමේදී ආයෝජකයින් 12%ක පමණ අධික පොලී ප්‍රතිශතයක් අපේක්ෂා කිරීමෙන්ම පෙනී යන්නේ ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය වෙළඳපොළ තවමත් ශ්‍රී ලංකාව සම්බන්ධයෙන් දැඩි විමසිල්ලකින් පසුවන බවයි.
ණය තිරසාරභාවය පිළිබඳ IMF මාර්ගෝපදේශ අනුව ප්‍රධාන ඉලක්ක තුනක් සපුරාලිය යුතුය:
| 2032 වන විට: සමස්ත රාජ්‍ය ණය ප්‍රමාණය දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් (GDP) 95%ට වඩා පහත හෙළීම.
| 2027–2032 කාලය තුළ: මධ්‍යම රජයේ වාර්ෂික දළ මූල්‍ය අවශ්‍යතාව (GFN) GDP වෙතින් 13% නොඉක්මවීම.
| වාර්ෂික විදේශ ණය සේවාකරණය: එම මුළු කාලසීමාව පුරාම GDP ප්‍රමාණයෙන් 4.5% සීමාවේ පවත්වා ගැනීම.
සංචිතවල ඇත්ත තත්ත්වය සහ කෙටි කාලීන බර
2026 දෙවන කාර්තුවේදී මෙරට ආර්ථික වර්ධනය 4.2%ක් ලෙස වාර්තා වූ අතර එය අඛණ්ඩව කාර්තු 11ක් පුරා පෙන්නුම් කළ වර්ධනයකි. සැප්තැම්බර් උද්ධමනය 8% මට්ටමට පැමිණි අතර, අගෝස්තු අග වන විට නිල සංචිත ප්‍රමාණය ඩොලර් බිලියන 6.9ක් විය.
නිල සංචිත සහ සැබෑ ශුද්ධ ජාත්‍යන්තර සංචිත (NIR) අතර පවතින්නේ විශාල වෙනසකි. විදේශ වගකීම් අඩු කළ පසු IMF ඉලක්කගත ශුද්ධ සංචිත ප්‍රමාණය වන්නේ ඩොලර් මිලියන 944කි.
භාණ්ඩාගාරය සතු මුළු මුදල් හුවමාරු (Currency Swaps) ප්‍රමාණය ඩොලර් බිලියන 4.1ක් වන අතර, ඉන් ඩොලර් බිලියන 2.3ක්ම මාස 12ක් ඇතුළත පියවිය යුතු දේශීය හුවමාරු ගිවිසුම් වේ. සංචිත රැස්කිරීම, විනිමය අනුපාත ස්ථාවරත්වය සහ විදේශ විනිමය ද්‍රවශීලතාව සමබර කරගැනීමේ බරපතල අභියෝගයක් මහ බැංකුව හමුවේ පවතින්නේ එබැවිනි.
ඉදිරි ගමන: අතීත වැරදි නැවත නොකිරීමේ වගකීම
2024 අංක 33 දරන රාජ්‍ය ණය කළමනාකරණ පනත යටතේ ස්ථාපිත කළ රාජ්‍ය ණය කළමනාකරණ කාර්යාලය (PDMO) හරහා සියලු ණය ගනුදෙනු විනිවිදභාවයකින් යුතුව කළමනාකරණය කිරීමට නීතිමය පදනම සකසා ඇත.
IMF 7 වන සමාලෝචනය සම්මත වී ඩොලර් මිලියන 345ක වාරිකය ලබාගැනීමට නම් 2027 අයවැය එම මූල්‍ය රාමුවට අනුකූලව සකස් විය යුතුය. ඩොලර් ණය ලබාගෙන සංචිත තාවකාලිකව පෙන්වීමේ ක්‍රමය වෙනුවට, රට නැවත ණය උගුලක නොවැටෙන දිගුකාලීන තිරසාර පියවර ගැනීම රජය හමුවේ ඇති ප්‍රධාන පරීක්ෂණයයි.
විශ්වාසනීය මූලාශ්‍ර සහ වැඩිදුර තොරතුරු:
ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකු නිල වාර්තා සහ සංඛ්‍යාලේඛන: Central Bank of Sri Lanka
ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ (IMF) ශ්‍රී ලංකා වැඩසටහන් වාර්තා: IMF Sri Lanka Portal